Tesla muốn trao cho Elon Musk gói thù lao 1.000 tỉ USD, lớn nhất lịch sử doanh nghiệp
Hội đồng quản trị Tesla đã đề xuất một gói thù lao trị giá 1.000 tỉ USD cho Giám đốc điều hành Elon Musk.
Đây là gói lương thưởng lớn nhất lịch sử các doanh nghiệp, nhấn mạnh tầm ảnh hưởng của Elon Musk với Tesla khi hãng ô tô điện tìm cách chuyển mình thành cái tên dẫn đầu về trí tuệ nhân tạo (AI) và robot.
Tỷ phú giàu nhất thế giới từ lâu đã yêu cầu có thêm cổ phần để tăng quyền kiểm soát Tesla, ngay cả khi cuộc chiến pháp lý liên quan đến gói lương thưởng năm 2018 của ông, trị giá 56 tỉ USD, vẫn đang tiếp diễn ở bang Delaware (Mỹ). Gói thù lao mới 1.000 tỉ USD được đề xuất có giá trị gấp khoảng 18 lần gói cũ và gần bằng giá trị vốn hóa thị trường hiện tại của Tesla.
Kế hoạch này cho thấy Tesla phụ thuộc vào Elon Musk như thế nào, trong bối cảnh nhu cầu ô tô điện chững lại, cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ Trung Quốc và áp lực phải hiện thực hóa tham vọng AI.
Trong hồ sơ pháp lý, Tesla khẳng định Elon Musk khác biệt hoàn toàn với các lãnh đạo công nghệ khác. Tesla nêu rằng “các gói thù lao truyền thống dành cho lãnh đạo các công ty khác không phù hợp để thiết kế chế độ đãi ngộ khuyến khích cho ông Musk”.
Elon Musk đã biến Tesla từ một công ty khởi nghiệp ô tô điện nhỏ thành hãng ô tô giá trị lớn nhất thế giới, mở rộng sản xuất, vươn ra toàn cầu và thúc đẩy cả ngành công nghiệp chuyển dịch sang xe điện. Song gần đây, Tesla đang dần mất lợi thế trước BYD (Trung Quốc) cùng các hãng khác trong bối cảnh nhu cầu ô tô điện suy yếu và cạnh tranh gay gắt tại các thị trường then chốt, đặc biệt là Trung Quốc.
Những người ủng hộ gói lương thưởng khổng lồ này cho Elon Musk nói rằng kế hoạch này sẽ gắn kết lợi ích giữa ông với tăng trưởng dài hạn của Tesla. Trong khi các nhà phê bình cảnh báo nguy cơ pha loãng cổ phần (tỷ lệ sở hữu và quyền biểu quyết của các cổ đông hiện tại sẽ bị giảm đi nếu trao thưởng cổ phiếu thêm cho Elon Musk - PV) và rủi ro quản trị.
“Đây là một gói thù lao khổng lồ đến mức phi lý. Nó đặt ra hàng loạt câu hỏi, nhưng năm ngoái Elon Musk đã chuyển nơi đăng ký pháp lý Tesla từ bang Delaware sang Texas để tránh những câu hỏi đó. Xét rằng giá cổ phiếu Tesla chủ yếu dựa vào cảm tính và có vẻ ít liên quan đến hiệu suất thực tế của hãng, tôi nghĩ rằng gói lương thưởng này rồi cũng sẽ được thông qua”, Brian Quinn, giáo sư Trường Luật Boston College, nhận định.
Hội đồng quản trị Tesla cho biết gói lương thưởng mới có thể giúp Elon Musk tăng đáng kể cổ phần nếu hoàn thành mọi mục tiêu, trao cho ông quyền kiểm soát lớn hơn khi Tesla tìm cách trở thành công ty giá trị nhất thế giới.
Chi tiết gói lương thưởng
Theo kế hoạch đề xuất, Elon Musk có thể nhận thêm tới 12% cổ phần Tesla, trị giá khoảng 1.030 tỉ USD, nếu công ty đạt vốn hóa 8.600 tỉ USD. Điều này đồng nghĩa vốn hóa thị trường Tesla phải tăng gần 8 lần, tức thêm khoảng 7.500 tỉ USD, trong vòng 10 năm tới.
Nếu đạt được trọn vẹn, phần thưởng sẽ làm gia tăng đáng kể quyền biểu quyết của Elon Musk từ mức cổ phần khoảng 13% hiện nay, làm dấy lên tranh cãi về quản trị và vấn đề kế nhiệm.
Hội đồng quản trị Tesla cho biết gói lương thưởng cho Elon Musk sẽ được chia thành nhiều đợt, gắn với cả vốn hóa thị trường và các cột mốc hoạt động, như sản xuất hàng loạt robotaxi (taxi tự lái) và robot hình người Optimus.
Tesla nhấn mạnh Elon Musk sẽ không nhận lương hay tiền thưởng bằng tiền mặt, toàn bộ thù lao gắn chặt với hiệu suất, giống như cấu trúc gói năm 2018.
Cổ phiếu Tesla tăng khoảng 2,2% trong phiên giao dịch trước giờ mở cửa hôm 5.9 (giờ Mỹ).
Đầu năm nay, hội đồng quản trị Tesla đã thông qua gói lương thưởng tạm thời cho Elon Musk trị giá khoảng 29 tỉ USD dưới dạng cổ phiếu hạn chế, nhằm giữ ông tại vị ít nhất đến năm 2030 khi công ty chuyển hướng sang chiến lược ưu tiên AI.
Tesla kể từ đó đã tái đăng ký trụ sở pháp lý tại bang Texas (Mỹ) và đang kháng cáo phán quyết tại Delaware, nhưng cho biết kế hoạch mới phản ánh ý kiến cổ đông cùng các biện pháp quản trị chặt chẽ hơn.
Hồ sơ pháp lý cũng tiết lộ rằng một ủy ban đặc biệt gồm các giám đốc độc lập đã xem xét đề xuất gói thù lao 1.000 tỉ USD cho Elon Musk và sẽ đưa ra bỏ phiếu bởi cổ đông vào tháng 11.
Hoạt động chính trị khó lường của Elon Musk
Việc Elon Musk tham gia chính trường và sẵn sàng đối đầu với Tổng thống Donald Trump đã làm dấy lên lo ngại trong giới đầu tư Tesla về khả năng ông bị phân tâm khỏi hoạt động cốt lõi của công ty.
Tháng 7 vừa qua, tỷ phú giàu nhất thế giới tuyên bố kế hoạch thành lập đảng chính trị thứ ba mang tên đảng Nước Mỹ, sau khi công khai xung đột với Tổng thống Trump về Đạo luật to và đẹp.
Ông Trump đã gọi ý tưởng này là “lố bịch,” cảnh báo rằng một đảng thứ ba sẽ tạo ra hỗn loạn. Kể từ đó, Elon Musk dường như đã làm chậm lại ý tưởng này, cho thấy sự khó đoán trong cách tiếp cận chính trị của ông.
Các chuyên gia quản trị cho rằng những động thái đó càng củng cố mối lo lâu nay về sự khó lường của Elon Musk và việc quyền lực tập trung quá nhiều trong tay ông.
Hội đồng quản trị Tesla đã kêu gọi cổ đông bỏ phiếu phản đối một đề xuất yêu cầu công ty áp dụng chính sách trung lập chính trị. Lý do vì điều đó sẽ mở rộng giám sát của hội đồng quản trị Tesla với các hoạt động chính trị của Elon Musk.
Cổ phiếu Tesla đã đạt mức cao kỷ lục vào cuối năm ngoái sau khi ông Trump đắc cử Tổng thống Mỹ lần thứ hai, khi giới đầu tư kỳ vọng các chính sách nới lỏng quy định có thể thúc đẩy nhanh việc triển khai robotaxi. Tuy nhiên, cổ phiếu Tesla sau đó đã giảm sâu từ mức đỉnh do tranh cãi chính trị giữa Elon Musk và ông Trump.
Đạo luật To và đẹp là luật chi tiêu và cắt giảm thuế do ông Trump khởi xướng, được quảng bá là bước đi nhằm giảm gánh nặng thuế cho người dân và tăng cường ngân sách quốc phòng, nhưng lại vấp phải nhiều tranh cãi. Trong số những người phản đối mạnh mẽ nhất có Elon Musk.
Elon Musk từng được ông Trump giao lãnh đạo Ban Hiệu suất Chính phủ (DOGE) với nhiệm vụ cắt giảm lãng phí trong chi tiêu công. Thế nhưng, Elon Musk cho rằng Đạo luật To và đẹp không những không siết chặt kỷ luật tài khóa mà còn mở rộng chi tiêu thiếu cân nhắc, đặc biệt là ở mảng quốc phòng và biên giới. Điều này khiến ông thất vọng vì cảm thấy những nỗ lực chống lãng phí của mình là vô ích.
Đạo luật To và đẹp cắt giảm mạnh các khoản trợ cấp xã hội như SNAP (trợ cấp thực phẩm) và Medicaid (hỗ trợ y tế). Elon Musk cho rằng điều này tạo ra sự bất công, khi người nghèo chịu thiệt còn người giàu và doanh nghiệp lớn lại được hưởng lợi từ ưu đãi thuế. Nhiều chuyên gia thậm chí gọi đây là kiểu “Robin Hood ngược” – lấy của người nghèo, cho người giàu.
Một lý do ít được nói đến nhưng cũng quan trọng là Đạo luật To và đẹp không có chính sách ưu đãi nào rõ rệt cho năng lượng tái tạo hay ô tô điện - lĩnh vực gắn liền với các công ty của Elon Musk như Tesla.