Mô hình tổ hợp: Mở hướng mới cho báo chí TP.HCM
Dự thảo Luật Báo chí sửa đổi đề xuất thí điểm “tổ hợp báo chí địa phương” tại TP.HCM, với kỳ vọng tinh gọn bộ máy, giữ thương hiệu lớn, tạo cơ chế đặc thù về tài chính và lao động, nâng sức mạnh truyền thông đô thị đặc biệt.
Chiều 11.9, tại TP.HCM, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội đã tổ chức tọa đàm “Tham vấn chuyên gia về dự thảo Luật Báo chí (sửa đổi)”. Đây là sự kiện quan trọng, tập hợp ý kiến từ nhiều chuyên gia, lãnh đạo và cơ quan báo chí để góp phần hoàn thiện dự thảo trước khi trình Quốc hội xem xét vào kỳ họp tháng 10 tới.
TP.HCM, trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội lớn nhất cả nước, lâu nay cũng là nơi quy tụ nhiều cơ quan báo chí có ảnh hưởng mạnh mẽ trong dư luận.
Từ những tờ báo truyền thống như Sài Gòn Giải Phóng, Tuổi Trẻ, Người Lao Động, Phụ Nữ TP.HCM, Pháp Luật TP.HCM, đến tạp chí Kinh Tế Sài Gòn hay các đài phát thanh, truyền hình, tất cả đã tạo nên một mạng lưới truyền thông đa dạng, phản ánh sinh động hơi thở thời cuộc của đô thị năng động bậc nhất.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và yêu cầu tinh gọn bộ máy, dự thảo Luật Báo chí sửa đổi đã đưa ra đề xuất đáng chú ý: xây dựng mô hình “tổ hợp báo chí truyền thông chủ lực đa phương tiện” và “tổ hợp báo chí địa phương”. TP.HCM được coi là địa phương đủ điều kiện, nguồn lực và nhu cầu để trở thành nơi thí điểm đầu tiên.
Theo đề xuất, “tổ hợp báo chí” sẽ tạo ra một khung pháp lý và cơ chế vận hành mới, cho phép các cơ quan báo chí trong cùng địa phương hoạt động trong một cấu trúc thống nhất, có cơ quan hạt nhân định hướng và quản lý.
Thay vì mỗi đơn vị vận hành riêng rẽ, dễ dẫn đến phân tán và trùng lặp thông tin, tổ hợp báo chí sẽ kết nối chặt chẽ giữa báo in, báo điện tử, phát thanh, truyền hình và nền tảng số.
Thực tế, các tờ báo lớn của TP.HCM không chỉ làm nhiệm vụ đưa tin thời sự mà còn đóng vai trò như “bộ nhớ tập thể” của đô thị, lưu giữ và phản ánh những giá trị văn hóa, xã hội suốt nhiều thập niên.
Trong đó, Tuổi Trẻ được xem là một trong những tờ báo có sức ảnh hưởng rộng lớn nhất, từ lâu đã trở thành diễn đàn sôi động của thanh niên, khẳng định vai trò là tiếng nói của giới trẻ thành phố và cả nước.
Người Lao Động lại gắn bó chặt chẽ với đời sống công nhân và người lao động phổ thông, phản ánh trung thực tâm tư, nguyện vọng của tầng lớp chiếm số đông trong xã hội đô thị công nghiệp.
Phụ Nữ TP.HCM tạo dấu ấn riêng khi không ngừng thúc đẩy bình đẳng giới, tôn vinh những giá trị gia đình và đề cao vai trò người phụ nữ trong đời sống đô thị hiện đại.
Pháp Luật TP.HCM giữ vị trí quan trọng trong việc phổ biến kiến thức pháp luật, phản ánh những vấn đề dân sinh gắn với trật tự và công lý.
Kinh Tế Sài Gòn lại được thừa nhận là một trong những tạp chí uy tín bậc nhất trong mảng phân tích kinh tế, tài chính, góp phần định hình tư duy và chiến lược cho giới doanh nhân.
Nếu việc sắp xếp được thực hiện một cách khéo léo và sáng tạo, việc đưa những cơ quan báo chí này vào trong một “tổ hợp báo chí” sẽ vừa duy trì được bản sắc riêng của từng tờ, vừa bổ sung cho nhau, tạo nên một sức mạnh tổng hợp để truyền thông TP.HCM tiếp tục giữ vị thế hàng đầu trong cả nước.
Một điểm mới trong dự thảo là tổ hợp báo chí sẽ được hưởng một số cơ chế đặc thù về tài chính, nhân sự và lao động.
Các cơ quan báo chí có thể áp dụng mô hình doanh nghiệp báo chí hiện đại, khai thác nguồn thu từ nội dung số, quảng cáo, dịch vụ đa phương tiện, song vẫn giữ nguyên tôn chỉ mục đích chính trị và tính định hướng dư luận. Với TP.HCM nơi có thị trường quảng cáo, truyền thông phát triển nhất cả nước, cơ chế này càng có ý nghĩa thực tế, mở ra cơ hội để báo chí tự chủ bền vững hơn.
Bên cạnh đó, mô hình tổ hợp còn hướng tới việc giảm trùng lặp thông tin. Thay vì nhiều cơ quan cùng đưa tin một sự kiện theo lối mòn, tổ hợp có thể phân công nhiệm vụ, chia sẻ dữ liệu, sản phẩm nội dung, nhờ đó tiết kiệm nhân lực và chi phí. Đồng thời, khán giả sẽ nhận được các sản phẩm thông tin nhanh hơn, đa dạng hơn và chuyên sâu hơn.
Nhiều ý kiến cũng cho rằng, với đặc thù là đô thị đặc biệt, TP.HCM nên có mô hình riêng, vừa nằm trong khung Luật Báo chí sửa đổi, vừa thể hiện được tính sáng tạo, linh hoạt. Việc xây dựng tổ hợp báo chí ở đây không chỉ mang ý nghĩa tổ chức lại hệ thống, mà còn là bước thử nghiệm cho cả nước về một mô hình báo chí hiện đại, hội tụ. Nếu thành công, đây sẽ là tiền đề để các địa phương khác tham khảo và áp dụng.
Trong kỷ nguyên số, báo chí không chỉ làm nhiệm vụ đưa tin mà còn gánh trách nhiệm định hướng dư luận, phản biện chính sách, đồng hành cùng chính quyền.
TP.HCM với vai trò đầu tàu kinh tế, xã hội cần một tổ hợp báo chí đủ mạnh để đáp ứng nhu cầu thông tin của hàng chục triệu người dân và cộng đồng doanh nghiệp. Đề xuất thành lập mô hình này vì vậy được xem như một bước đi tất yếu, nhằm chuẩn bị cho báo chí thành phố bước vào giai đoạn phát triển mới: hiện đại, hội tụ, nhưng vẫn giàu bản sắc.
Nếu Quốc hội thông qua dự thảo vào kỳ họp tháng 10 tới, tổ hợp báo chí tại TP.HCM sẽ chính thức trở thành mô hình đầu tiên của cả nước. Khi ấy, việc sắp xếp bộ máy báo chí thành phố không còn là câu chuyện cắt giảm đơn thuần, mà là nâng tầm, gia tăng sức mạnh, gìn giữ thương hiệu, đồng thời mở đường cho một tương lai báo chí đa phương tiện chuyên nghiệp, bền vững.
Đặc biệt, Thành ủy TP.HCM đã giao Ban Tuyên giáo và Ban Dân vận Thành ủy, Đảng ủy UBND TP.HCM cùng các cơ quan liên quan khẩn trương hoàn thiện đề án sắp xếp báo chí, đài phát thanh và truyền hình, bảo đảm hoàn thành trước ngày 14.9.2025.
Đây được xem là mốc quan trọng để TP.HCM đi đầu trong việc hiện thực hóa mô hình “tổ hợp báo chí” theo đúng tinh thần dự thảo Luật Báo chí sửa đổi.
Với những bước chuẩn bị đó, TP.HCM đang chứng tỏ vai trò tiên phong, không chỉ cho riêng thành phố mà còn cho cả nước trong tiến trình cải cách báo chí. Thành công của mô hình thí điểm sẽ trở thành kinh nghiệm quý để nhân rộng, mở ra một diện mạo báo chí hội tụ, chuyên nghiệp và bền vững cho Việt Nam trong thời kỳ mới.
