Nga đang biến Su-57 thành chỉ huy của ‘bầy drone sát thủ’

Theo Cục Thiết kế Sukhoi, loạt UAV này không chỉ đóng vai trò hộ vệ, mà còn giúp Su-57 vươn xa hơn, tăng khả năng tấn công và sống sót trong môi trường có phòng không nhiều lớp.

Mikhail Strelets, người đứng đầu Cục Thiết kế Sukhoi, cho biết lực lượng không quân hiện đại phải chuyển từ việc dựa vào từng máy bay đơn lẻ sang hệ thống tác chiến tích hợp.

“Đối phó với hệ thống phòng không nhiều tầng bằng máy bay có người lái đơn thuần là quá tốn kém. Do đó, xu hướng đang chuyển sang xây dựng mạng lưới phức hợp, trong đó mỗi thành phần đảm nhiệm một mục tiêu, một nhiệm vụ cụ thể”, ông Strelets nói.

Ông Strelets tiết lộ rằng Sukhoi hiện đang phát triển 8 loại UAV khác nhau, trong đó một số biến thể chiến đấu đã được công khai.

Nổi bật là S-70 Okhotnik - UAV tấn công hạng nặng có khả năng tàng hình. Tiếp đến là S-71M “Monochrome” - UAV tự hành có thể mang trong khoang vũ khí của Su-57. Ngoài ra còn có S-71K “Carpet” - biến thể UAV kiêm tên lửa hành trình được treo ngoài thân. Tất cả các dòng UAV này đều được thiết kế dựa trên kinh nghiệm thực tế từ chiến trường, đặc biệt là những bài học rút ra tại Ukraine.

Okhotnik - UAV hộ vệ hạng nặng

S-70 Okhotnik là UAV tấn công hạng nặng nặng khoảng 20 - 22 tấn, có tốc độ gần 1.000km/giờ. Thiết kế cánh bay liền khối giúp giảm tín hiệu radar, trong khi động cơ AL-41F cùng cửa thoát khí dạng dẹt hỗ trợ khả năng tàng hình.

Theo phân tích hình ảnh công khai, Okhotnik được trang bị radar mảng pha chủ động đa năng. Từ năm 2019, UAV này đã được thử nghiệm và đến nay đã tham gia nhiều nhiệm vụ, bao gồm cả trinh sát trong không phận Ukraine từ giữa năm 2023.

Sản xuất số lượng nhỏ đã bắt đầu, dù thông tin về việc Okhotnik bị Su-57 bắn hạ trong một cuộc thử nghiệm hồi tháng 10.2024 vẫn chưa được xác nhận rõ ràng. Hiện có ít nhất hai nguyên mẫu đang trong giai đoạn thử bay, tiến gần hơn tới biên chế chính thức.

S-71 - UAV tấn công tàng hình đa năng

Tại triển lãm Army 2024, Sukhoi đã giới thiệu UAV S-71, loại máy bay không người lái tàng hình phóng từ trên không, được phát triển theo yêu cầu của Bộ Quốc phòng Nga từ năm 2019.

Ban đầu, thiết kế chú trọng khả năng đa nhiệm, nhưng sau các kinh nghiệm thực chiến, thông số đã được điều chỉnh để tăng tầm hoạt động và giảm diện tích phản xạ radar. Đây là những yếu tố sống còn trong môi trường xung đột cường độ cao, nơi chi phí sản xuất cũng cần được cắt giảm để đảm bảo khả năng triển khai quy mô lớn.

Tháng 4.2024, S-71 bắt đầu thử nghiệm mang treo trên Su-57 tại Trung tâm Nghiên cứu bay Zhukovsky. UAV này được thiết kế để tìm, nhận dạng và chỉ thị mục tiêu di động cho các cuộc tấn công chính xác.

Về hình dáng, S-71 có thân hình thang, cánh gấp, đuôi chữ V ngược, giống với tên lửa Storm Shadow. Nó sử dụng động cơ phản lực cánh quạt nhỏ TRDD-50, loại cũng được dùng cho tên lửa hành trình Kh-59M và Kh-101, cho phép bay ở tốc độ Mach 0,6 (716 km/giờ), trần bay tối đa 8.000m. UAV S-71 có hai biến thể chính gồm S-71M và S-71K.

S-71M Monochrome là UAV tấn công tự hành tiên tiến, có khả năng tìm kiếm, phát hiện và tấn công mục tiêu di động bằng cảm biến quang điện. Nó có thể tự lưu trữ dữ liệu, nhận xác nhận từ người điều khiển trước khi khai hỏa, hoặc hoạt động gần như độc lập. UAV này có thể được mang trong khoang vũ khí của Su-57 hoặc Okhotnik, đảm bảo yếu tố tàng hình.

S-71K Carpet: đóng vai trò như một tên lửa hành trình tấn công mặt đất. Nó mang đầu đạn mô đun (nổ mảnh, nổ lõm, hoặc chùm) và sử dụng hệ dẫn đường quang điện hoặc laser bán chủ động. Do kích thước lớn hơn, S-71K thường chỉ treo ngoài thân Su-57 hoặc Su-34.

Khác biệt quan trọng là S-71M được coi là UAV vì có khả năng quay trở lại sau nhiệm vụ, trong khi S-71K thường là vũ khí tiêu hao. Dù chưa có xác nhận về việc S-71 được sử dụng trong chiến đấu, việc thử nghiệm cho thấy nó đã đạt bước tiến quan trọng để trở thành thành phần tác chiến của Su-57.

Tổ hợp tác chiến

Sự kết hợp giữa Su-57 và các UAV nói trên mở ra một cách tiếp cận mới cho không quân Nga. Thay vì phải mạo hiểm đưa tiêm kích có người lái vào không phận bị phòng không bảo vệ dày đặc, Nga có thể dùng Su-57 làm trung tâm điều phối, phóng UAV tấn công từ khoảng cách an toàn.

Ví dụ, Su-57 có thể phóng S-71M để do thám, xác định mục tiêu, sau đó chỉ thị cho một máy bay khác như Su-34 phóng S-71K tiêu diệt. Cách vận hành này giúp tiết kiệm chi phí, đồng thời bảo toàn phi công.

Okhotnik, với khả năng bay tầm xa và tải trọng lớn, có thể đóng vai trò hộ tống, chia sẻ gánh nặng tác chiến với Su-57. Trong khi đó, các UAV nhỏ hơn như S-71 cung cấp khả năng thâm nhập và tấn công chính xác.

Cách bố trí nhiều tầng UAV này giúp mở rộng “bong bóng chiến đấu” của Su-57, biến nó thành trung tâm của một mạng lưới vũ khí hợp tác, thay vì chỉ là một chiến đấu cơ đơn lẻ.

Nga đang đi theo tập trung vào UAV tàng hình chi phí thấp, đủ sức hoạt động trong môi trường có phòng không mạnh, từ đó gia tăng hiệu quả chiến đấu của tiêm kích Su-57 mà không cần đẩy phi công vào nguy hiểm.

Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh chiến sự tại Ukraine, nơi UAV đã trở thành một yếu tố then chốt quyết định thành bại trên chiến trường. Nga rút ra kinh nghiệm thực tế để điều chỉnh thiết kế UAV, tối ưu về chi phí, khả năng sản xuất hàng loạt và hiệu quả chiến thuật.

Mô hình này cũng có ý nghĩa đối với các quốc gia quan tâm đến Su-57, trong đó có Ấn Độ. Bằng việc tích hợp UAV hợp tác, Su-57 không chỉ đơn thuần là tiêm kích tàng hình thế hệ 5, mà còn là trung tâm điều phối một “đàn UAV” đa nhiệm, mở rộng tầm với và tăng tính sát thương trong môi trường chiến tranh hiện đại.

Bí mật công nghệ Su-57

Su-57 là máy bay chiến đấu đa nhiệm thế hệ thứ 5 của Nga, do Sukhoi thiết kế và sản xuất. Được phát triển từ chương trình PAK FA, Su-57 thực hiện chuyến bay đầu tiên vào năm 2010 và chính thức gia nhập không quân Nga vào năm 2020. Máy bay được thiết kế để cạnh tranh với các đối thủ như F-22 Raptor và F-35 Lightning II của Mỹ.

Su-57 có khả năng tàng hình, siêu cơ động và tốc độ siêu âm mà không cần đốt sau, đạt vận tốc tối đa khoảng Mach 2 (2469 km/giờ). Trang bị động cơ AL-41F1 (giai đoạn đầu) và dự kiến nâng cấp lên AL-51F1, nó có khả năng mang nhiều loại vũ khí, bao gồm tên lửa không đối không, không đối đất và bom dẫn đường. Hệ thống điện tử hàng không tiên tiến, radar AESA, và cảm biến hồng ngoại giúp Su-57 phát hiện mục tiêu ở khoảng cách xa và hoạt động trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Dù được ca ngợi về công nghệ, Su-57 đối mặt với thách thức về chi phí, số lượng sản xuất hạn chế và độ tàng hình bị nghi ngờ so với đối thủ.

Hoàng Vũ