Toan tính của Nga và Belarus khi mời NATO xem tập trận hạt nhân
Nga và Belarus đã tiến hành một cuộc tập trận hạt nhân trong khuôn khổ cuộc tập trận chung Zapad-2025, sự kiện năm nay có sự quan sát của nhiều phái đoàn đến từ các quốc gia thành viên NATO, bao gồm cả Mỹ.
Theo Bộ Quốc phòng Belarus, cuộc tập trận (bắt đầu từ thứ sáu tuần trước và vừa kết thúc vào thứ ba 16.9), nhằm kiểm tra khả năng của Nga và Belarus trong việc đẩy lùi một cuộc tấn công từ kẻ thù và tái chiếm lại những vùng lãnh thổ đã mất. Zapad-2025 đã khiến các quốc gia NATO cảnh giác cao độ, đặc biệt là ở Đông Âu, nơi Ba Lan cùng các nước láng giềng đã tiến hành những cuộc diễn tập riêng vào đầu mùa hè này.
Belarus muốn bình thường hóa cuộc tập trận
Đại tướng Pavel Muraveiko, chỉ huy cao cấp của Belarus, cho biết các hoạt động diễn tập gồm “lập kế hoạch và xem xét khả năng sử dụng vũ khí hạt nhân phi chiến lược, cũng như đánh giá và triển khai hệ thống tên lửa di động Oreshnik”.
Nga lần đầu giới thiệu Oreshnik - loại tên lửa đạn đạo siêu vượt âm, trong một cuộc tấn công nhằm vào Ukraine vào tháng 11 năm ngoái, mà theo nhiều nhà phân tích, đó chủ yếu là màn trình diễn chính trị hơn là minh chứng cho một siêu vũ khí mới. Sau đó, Tổng thống Belarus Aleksander Lukashenko đã đề nghị Moscow triển khai hệ thống tên lửa này tại Belarus, viện dẫn mối đe dọa từ các thành viên NATO gồm Ba Lan, Litva và Đức.
Muraveiko cho biết quân đội Nga đã chia sẻ kinh nghiệm và bài học rút ra từ cuộc chiến đang diễn ra ở Ukraine, đặc biệt trong chiến tranh bằng máy bay không người lái và tác chiến đô thị. Ông nói thêm rằng các hoạt động huấn luyện còn bao gồm tấn công vào khu vực dân cư và chống lại “các nhóm vũ trang bất hợp pháp”.
Tuy nhiên, một động thái đáng chú ý là Belarus khẳng định mời quan sát viên từ 9 quốc gia NATO và một số nước khác “vì sự cởi mở và minh bạch”. Hôm 15.9, Bộ Quốc phòng Belarus đã công bố đoạn phim cho thấy hai trung tá không quân Mỹ bắt tay Bộ trưởng Quốc phòng Belarus Viktor Khrenin.
Theo hãng thông tấn Belta của Belarus, Tổng thống Lukashenko cho rằng việc các vũ khí hạt nhân chiến thuật của Nga được đưa vào Zapad là điều tự nhiên.
Ông khẳng định: “Chúng tôi tập luyện mọi thứ ở đó. Họ (phương Tây) cũng biết rõ, chúng tôi không giấu giếm. Từ việc bắn súng bộ binh thông thường cho tới đầu đạn hạt nhân. Một lần nữa, chúng tôi phải có khả năng làm tất cả những điều này. Nếu không, tại sao chúng lại được triển khai trên lãnh thổ Belarus? Nhưng chúng tôi hoàn toàn không có kế hoạch đe dọa ai bằng điều đó”.
Ông Lukashenko là đồng minh với Tổng thống Putin, từng cho phép Moscow sử dụng lãnh thổ Belarus để mở chiến dịch quân sự đặc biệt vào Ukraine hồi tháng 2.2022, nhưng ông chưa đưa quân đội của mình trực tiếp tham chiến.
Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bắt đầu thiết lập quan hệ gần gũi hơn với Lukashenko và tuần trước đã nới lỏng một số lệnh trừng phạt đối với Belarus để đổi lấy việc trả tự do cho 52 tù nhân, trong đó có cả các đối thủ chính trị của nhà lãnh đạo kỳ cựu này.
Như một dấu hiệu của sự ấm lên trong quan hệ, các sĩ quan quân sự Mỹ đã trực tiếp quan sát một phần cuộc tập trận Zapad tại Belarus.
Theo giới phân tích, Zapad-2025 đã được Belarus thông báo tới tất cả các nước thuộc OSCE theo Vienna Document. Việc mời quan sát viên là một phần của cam kết thông báo về quy mô, địa điểm, thời gian tập trận, nhằm tránh hiểu nhầm hoặc leo thang căng thẳng. Ngoài ra, việc Belarus mời quan sát viên có thể sử dụng như một công cụ ngoại giao để cải thiện hình ảnh quốc tế, giảm bớt cô lập, hoặc tận dụng để giảm bớt trừng phạt, hoặc mở đường cho trao đổi chính trị.
Nga muốn khẳng định thanh thế
Trước đó, các quan chức Belarus cho biết cuộc tập trận năm nay sẽ được thu hẹp quy mô và tổ chức sâu hơn trong nội địa. Họ cho biết có khoảng 13.000 binh sĩ tham gia, so với con số khoảng 200.000 người trong năm 2021 - lần tập trận Zapad cuối cùng trước khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine.
Tuy nhiên, Tổng thống Nga Vladimir Putin, người bất ngờ có mặt tại cuộc tập trận ở Belarus hôm 16.9, lại tuyên bố có tới 100.000 binh sĩ tham gia. Điều đặc biệt là không chỉ có binh sĩ Nga và Belarus mà còn có nhiều nước đang xích lại gần Nga.
Theo tờ The Times dẫn nguồn Bộ Quốc phòng Ấn Độ, Ấn Độ cũng cử 65 binh sĩ tham gia. New Delhi đã thắt chặt quan hệ với Moscow kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump vào tháng trước áp thuế 25% đối với hàng hóa Ấn Độ nhằm trừng phạt việc nước này từ chối chấm dứt nhập khẩu dầu mỏ từ Nga.
Các hãng tin Nga cho biết Iran, Bangladesh, cũng như Burkina Faso, Congo và Mali cũng cử binh sĩ tham gia cuộc tập trận.
Bộ Quốc phòng Nga hôm 16.9 cho biết máy bay ném bom chiến lược Tu-160 mang năng lực hạt nhân của Nga đã tập luyện phóng tên lửa hành trình trên biển Barents, phía bắc các quốc gia Bắc Âu.
Theo thông báo, những chiếc Tu-160 đã bay trên vùng biển trung lập của Barents trong khoảng 4 tiếng đồng hồ, được hộ tống bởi các tiêm kích MiG-31.
Ngoài ra, thủy quân lục chiến thuộc Hạm đội phương Bắc của Nga cũng đã thực hành đánh trả một "cuộc đổ bộ của lực lượng đối phương" trên một bán đảo thuộc vùng Murmansk, Nga.
Các đoạn video cho thấy binh sĩ được yểm trợ bởi trực thăng tấn công và tiêm kích đã sử dụng xe bọc thép chở quân, máy bay không người lái, súng phóng lựu chống tăng và vũ khí tự động để đẩy lùi kẻ địch giả định.
Tàu chiến của Hạm đội Baltic của Nga, dưới sự yểm trợ của tiêm kích, đã bắn thử tên lửa hành trình vào các tàu đối phương giả định, tương tự các hệ thống phóng tên lửa cơ động trên bộ của hạm đội này.
Tại vùng lãnh thổ Kaliningrad, binh sĩ Nga thực hành sử dụng hệ thống trinh sát vô tuyến Torn-MDM để phát hiện vị trí của lực lượng đối phương, từ đó truyền tọa độ cho các đơn vị máy bay không người lái và pháo binh.
Do vậy, mời quan sát viên NATO trong chuỗi sự kiện này cũng là một động thái mang tính biểu tượng cho thấy Nga có cả năng lực quân sự mạnh và không e ngại bị giám sát, kể cả NATO.
Cuộc tập trận Zapad diễn ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang giữa NATO và Nga, sau khi Ba Lan tuần trước tuyên bố đã bắn hạ các máy bay không người lái của Nga xâm nhập không phận nước này trong các cuộc tấn công quy mô lớn vào miền Tây Ukraine.
Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk mô tả Zapad-2025 là “rất phô trương” và cảnh báo cuộc tập trận đang được tiến hành “rất gần” với biên giới Ba Lan. Các quan chức Ukraine cũng cảnh báo rằng Nga có thể lợi dụng các cuộc tập trận này làm bình phong để phát động một cuộc tấn công mới từ Belarus.