Nhịp đập công nghệ

Xử lý hóa chất vĩnh cửu bằng vi khuẩn

Cẩm Bình 20/09/2025 11:17

Một nhóm nghiên cứu của Trường Kỹ thuật thuộc Đại học Nebraska - Lincoln (Mỹ) đang khám phá khả năng dùng vi khuẩn quang hợp phổ biến để xử lý hóa chất vĩnh cửu độc hại.

Hóa chất vĩnh cửu (PFAS) gồm khoảng 15.000 chất thường được sử dụng để tạo ra sản phẩm kháng nước, kháng bẩn và chịu nhiệt. Chúng không tích tụ cũng không phân hủy một cách tự nhiên, liên quan đến ung thư, bệnh thận, vấn đề về gan, rối loạn miễn dịch, dị tật bẩm sinh cùng hàng loạt vấn đề sức khỏe nghiêm trọng khác.

Nhóm nghiên cứu phát hiện vi khuẩn Rhodopseudomonas palustris có thể tương tác với axit perfluorooctanoic – một trong số PFAS tồn tại dai dẳng nhất. Phát hiện mới đem lại kiến thức hữu ích về cách thức khai thác vi khuẩn tự nhiên để phân hủy hóa chất vĩnh cửu, khiến nguồn nước và môi trường trở nên sạch hơn.

Screenshot 2025-09-20 101731
Hình ảnh 3D của phân tử axit perfluorooctanesulfonic - Ảnh: UNL

Khi tiến hành thí nghiệm, nhóm quan sát thấy trong vòng 20 ngày Rhodopseudomonas palustris thành công loại bỏ khoảng 44% axit perfluorooctanoic khỏi mẫu. Tuy nhiên sau đó phần lớn axit perfluorooctanoic được giải phóng, có khả năng do phân hủy tế bào.

“Mặc dù Rhodopseudomonas palustris không phân hủy hoàn toàn axit perfluorooctanoic, nhưng phát hiện của chúng tôi cho thấy một cơ chế từng bước trong đó ban đầu vi khuẩn giữ axit perfluorooctanoic trong màng của chúng. Điều này cung cấp cho chúng tôi nền tảng để khám phá các can thiệp về di truyền hoặc sinh học hệ thống trong tương lai, có thể cải thiện khả năng lưu giữ hoặc thậm chí cho phép chuyển hóa sinh học”, theo nhóm nghiên cứu.

Phát hiện mới đánh dấu một bước tiến đầy hứa hẹn hướng đến mục tiêu tìm ra giải pháp xử lý PFAS ít tác động mà lại dễ dàng thực hiện ở quy mô lớn, loạt phương pháp xử lý hiện tại rất tốn kém và tiêu tốn năng lượng. Ô nhiễm PFAS là mối lo ngại toàn cầu vì hóa chất vĩnh cửu tồn tại dai dẳng. Nhóm nghiên cứu muốn tăng cường khả năng phân hủy thông qua kỹ thuật vi sinh vật cùng sinh học tổng hợp.

Cẩm Bình