Việt Nam trong cuộc đua AI toàn cầu: Hành lang pháp lý và những bước đi đột phá
Diễn đàn AI4VN 2025 đề xuất xây dựng khung pháp lý, định hình tương lai công nghệ Trí tuệ nhân tạo (AI) có trách nhiệm và bền vững tại Việt Nam.
Ngày hội Trí tuệ nhân tạo Việt Nam (AI4VN 2025), với chủ đề "Việt Nam trong cuộc đua AI toàn cầu", đã trở thành diễn đàn trọng tâm để các chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp cùng thảo luận về định hướng phát triển AI tại Việt Nam. Tâm điểm của sự kiện là khẳng định của Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH-CN) Bùi Hoàng Phương về việc xây dựng một hành lang pháp lý toàn diện, tạo nền móng vững chắc cho hệ sinh thái AI phát triển mạnh mẽ và có trách nhiệm.
Luật Trí tuệ nhân tạo: Lấy con người làm trung tâm
Theo Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương, dự kiến Luật Trí tuệ nhân tạo sẽ được trình Quốc hội vào cuối năm 2025, đưa Việt Nam trở thành một trong số ít quốc gia có khung pháp lý toàn diện về lĩnh vực này. Dự thảo Luật được xây dựng dựa trên 5 nguyên tắc cốt lõi: lấy con người làm trung tâm, đảm bảo an toàn, minh bạch, phát triển bao trùm, bền vững, quản trị cân bằng và hài hòa.
Đặc biệt, dự thảo nhấn mạnh việc quản lý AI theo mức độ rủi ro, với các hệ thống AI có rủi ro cao sẽ chịu sự giám sát chặt chẽ. Yếu tố minh bạch và dán nhãn cũng được chú trọng, yêu cầu người dùng phải được thông báo rõ ràng khi tương tác với AI.
Điều này nhằm giải quyết thách thức trong việc phân biệt nội dung do người và máy tạo ra, đồng thời bảo vệ quyền lợi người dùng. Bên cạnh việc quản lý, Luật cũng hướng đến mục tiêu tạo động lực phát triển, với các cơ chế, chính sách ưu đãi đặc biệt cho nghiên cứu và phát triển AI.
Hợp tác quốc tế: Đòn bẩy đưa Việt Nam bứt phá
Sự kiện cũng là minh chứng cho mối quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Australia trong lĩnh vực khoa học công nghệ. Ông Kim Wimbush, Tham tán CSIRO kiêm Giám đốc Chương trình Aus4Innovation tại Việt Nam, nhấn mạnh chủ đề AI4VN 2025 phản ánh tầm nhìn của Việt Nam trong việc tận dụng cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư.
Ông cho biết, quan hệ đối tác đổi mới giữa hai nước đã mang lại nhiều kết quả thực tế. Tại Việt Nam, AI đã hỗ trợ nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán ung thư vú, cải thiện hiệu quả sản xuất nông nghiệp và bảo tồn các loài chim quý hiếm.
Tháng 6.2024, Bộ KH-CN đã công bố hướng dẫn AI có trách nhiệm đầu tiên, với sự hỗ trợ từ CSIRO và Đại học Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội. Đặc biệt, năm 2025, hai bên sẽ nâng tầm hợp tác với việc ra mắt Trung tâm Công nghệ Chiến lược Australia - Việt Nam, tập trung vào các lĩnh vực như 5G, 6G, an ninh mạng và AI.
Doanh nghiệp: Lời giải cho bài toán đột phá
Tại diễn đàn, các chuyên gia từ các doanh nghiệp hàng đầu đã chỉ ra những thách thức và cơ hội cho Việt Nam trong cuộc đua AI toàn cầu. Ông Lê Hồng Việt, Tổng Giám đốc FPT Smart Cloud, phân tích rằng AI dự kiến đóng góp 19,9 nghìn tỉ USD vào kinh tế thế giới vào năm 2035, cho thấy tiềm năng khổng lồ của công nghệ này.
Tuy nhiên, theo ông Cao Vương, Nhà sáng lập AIVA, sự phân tán của các công cụ AI hiện có đang tạo ra những "hòn đảo dữ liệu" riêng lẻ, gây khó khăn cho việc duy trì hiệu quả. Từ đó, ông nhận định thế hệ AI Agent (tác nhân AI) mới, hoạt động như một "đồng nghiệp số" tự chủ, sẽ là bước chuyển căn bản mà doanh nghiệp Việt cần hướng tới.
Trong khi đó, ông Nguyễn Hoàng Hưng, Giám đốc Công nghệ Viettel AI, khẳng định chiến lược của Viettel tập trung vào ba trụ cột: mở rộng quy mô, phát triển bền vững và cung cấp dịch vụ, đồng thời đầu tư mạnh vào các hệ thống GPU hàng đầu thế giới.
Một tầm nhìn đột phá khác được ông Ngô Quốc Hưng, Tổng giám đốc VinRobotics, chia sẻ là cuộc cách mạng nhân lực máy với sự ra đời của humanoids (robot hình người). Ông cho rằng, trong bối cảnh dân số già hóa và thiếu hụt lao động, humanoids sẽ là giải pháp tiềm năng cho các ngành công nghiệp, dịch vụ và đời sống. VinRobotics đang tập trung phát triển các công nghệ lõi để hiện thực hóa tầm nhìn này.
Sự kiện AI4VN 2025 đã khắc họa một bức tranh toàn cảnh về nỗ lực của Việt Nam trong việc chủ động nắm bắt cơ hội từ AI. Từ việc xây dựng hành lang pháp lý vững chắc, thúc đẩy hợp tác quốc tế, đến những bước đi táo bạo của các doanh nghiệp, Việt Nam đang từng bước khẳng định vị thế của mình trên bản đồ trí tuệ nhân tạo thế giới.