Mỹ thử nghiệm tên lửa Trident II D5 giữa lúc thế giới căng thẳng
Trung tuần tháng 9, Hải quân Mỹ tiến hành bốn vụ phóng thử thành công tên lửa Trident II D5 Life Extension từ một tàu ngầm lớp Ohio ngoài khơi Florida.
Các quả tên lửa đều không mang đầu đạn hạt nhân và rơi xuống Đại Tây Dương theo đúng kế hoạch. Thông cáo của Hải quân nhấn mạnh: “Hải quân khẳng định các cuộc thử nghiệm tên lửa không nhằm phản ứng với bất kỳ sự kiện thế giới nào đang diễn ra” để gắng tránh mọi hiểu lầm.
Phó Đô đốc Johnny R. Wolfe, Giám đốc Chương trình Hệ thống Chiến lược, tuyên bố: “Hệ thống tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm đã là thành phần then chốt trong an ninh quốc gia Mỹ từ những năm 1960 và những vụ phóng này tiếp tục chứng minh tính khả tín, độ tin cậy của năng lực răn đe chiến lược của chúng ta”.
Sự kiện này là vụ thử lần thứ 197 thành công của Trident II D5 kể từ phóng thử lần đầu vào 15.1.1987, cho thấy mức độ ổn định đáng nể của một trong những vũ khí răn đe hạt nhân quan trọng nhất của Mỹ.
Thông số khủng của Trident II D5
Trident II D5, chính thức đưa vào biên chế năm 1990, là phiên bản nâng cấp của dòng Trident I C4. Đây là tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm (SLBM) hai tầng nhiên liệu rắn, dài 13,4 mét, đường kính 2,11 mét, nặng khoảng 58,5 tấn.
Trident II D5 có tầm bắn tối thiểu 2.000 km, tối đa khoảng 11.000–12.000 km. Với tải trọng tối đa 2.800 kg, Trident II D5 đủ để mang nhiều đầu đạn hạt nhân phân hướng độc lập (MIRV).
Về đầu đạn, có thể gắn W76-1 (100 kiloton) hoặc W88 (475 kiloton). Mỗi quả Trident II có thể mang tới 8 đầu đạn MIRV. Với tốc độ siêu vượt âm và quỹ đạo bay phức tạp, Trident II D5 được thiết kế để vượt qua các hệ thống phòng thủ tên lửa tiên tiến. Độ chính xác (CEP) của Trident II D5 khoảng 90 mét — mức chính xác cao đối với một SLBM, đủ để tiêu diệt cả mục tiêu công sự kiên cố.
Đặc điểm làm nên sức mạnh chiến lược của D5 là khả năng phóng từ tàu ngầm hạt nhân lớp Ohio (Mỹ) và Vanguard (Anh). Mỗi tàu ngầm lớp Ohio mang tối đa 20 tên lửa D5, tức có thể triển khai hàng trăm đầu đạn trong trạng thái ẩn mình dưới biển. Đây chính là trụ cột của năng lực “second-strike” — khả năng trả đũa sau khi đối phương tấn công hạt nhân phủ đầu, đảm bảo cơ chế răn đe hạt nhân hoạt động.
Năm 2017, Mỹ bắt đầu chương trình Life Extension (LEP) cho D5, hiện đại hóa hệ thống dẫn đường, linh kiện điện tử và cải tiến độ tin cậy, kéo dài tuổi thọ vận hành đến những năm 2040.
Vai trò trong chiến lược Mỹ – Nga: giữ thế cân bằng răn đe
Trong quan hệ Mỹ – Nga, Trident II D5 là công cụ bảo đảm răn đe hạt nhân bất đối xứng. Nga hiện vẫn duy trì các hệ SLBM như R-29RMU Sineva hay Bulava (RSM-56), triển khai trên các tàu ngầm lớp Borei. Hai bên liên tục hiện đại hóa để tránh bị suy yếu trong cán cân hạt nhân.
Mỹ thường nhấn mạnh Trident II D5 là “xương sống” của bộ ba hạt nhân (triad: ICBM, máy bay ném bom chiến lược, SLBM). Trong bối cảnh hiệp ước New START sẽ hết hạn năm 2026 và chưa chắc có hiệp ước kế tiếp, việc duy trì SLBM hiện đại là đòn bẩy giúp Washington có lợi thế trong đàm phán kiểm soát vũ khí.
Thực tế, Nga cũng đã tiến hành nhiều vụ thử SLBM từ tàu ngầm, ví dụ Bulava, để chứng minh khả năng răn đe. Do đó, mỗi lần Mỹ thử Trident II D5 đều mang tính “đáp trả” trong cuộc chạy đua âm thầm giữa hai cường quốc hạt nhân.
Đối trọng với Trung Quốc: răn đe trên Thái Bình Dương
Nếu như với Nga, Trident II D5 là công cụ giữ cân bằng, thì với Trung Quốc, nó là thông điệp răn đe ở cấp độ khu vực và toàn cầu.
Trung Quốc đang nhanh chóng mở rộng lực lượng hải quân và hạt nhân: tàu ngầm hạt nhân Type 094A mang tên lửa JL-2 và JL-3, tên lửa đạn đạo DF-41 trên bộ. Bắc Kinh muốn xây dựng bộ ba hạt nhân tương tự Mỹ.
Tuy nhiên, điểm yếu của Trung Quốc là tàu ngầm mang SLBM vẫn còn ồn và dễ bị phát hiện. Ngược lại, tàu ngầm Ohio của Mỹ đã chứng minh độ yên lặng và khả năng ẩn náu vượt trội. Chính vì vậy, sự hiện diện của Trident II D5 trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương là đòn răn đe trực tiếp: bất kỳ xung đột nào leo thang, Mỹ có thể tung đòn hạt nhân từ dưới biển mà Trung Quốc khó lòng ngăn chặn.
Ngoài ra, việc Mỹ thử nghiệm thành công nhiều lần Trident II D5 gửi tín hiệu đến Bắc Kinh rằng Washington sẵn sàng duy trì ưu thế chiến lược lâu dài, ít nhất đến những năm 2040 khi D5 vẫn còn trong biên chế.
Ổn định hay vòng xoáy chạy đua?
Một mặt, những vụ thử Trident II D5 giúp củng cố niềm tin của Mỹ và đồng minh rằng hệ thống răn đe vẫn hoạt động hiệu quả. Mặt khác, chúng cũng góp phần khoét sâu vòng xoáy chạy đua hạt nhân toàn cầu. Nga, Trung Quốc và cả các cường quốc mới nổi đều có thể lấy đó làm lý do để tăng tốc hiện đại hóa kho vũ khí của mình.
Các vụ thử Trident II D5 vừa qua không đơn thuần là kiểm chứng kỹ thuật. Chúng là thông điệp chiến lược: Mỹ duy trì sức mạnh răn đe hạt nhân, củng cố vị thế trong cán cân với Nga, đồng thời khẳng định ưu thế trên biển trước Trung Quốc.
Với tầm bắn tới 12.000 km, tải trọng gần 3 tấn, mang tới 8 đầu đạn hạt nhân, độ chính xác 90 mét và chương trình Life Extension bảo đảm hoạt động đến những năm 2040, Trident II D5 vẫn là một trong những vũ khí răn đe đáng tin cậy bậc nhất thế giới hiện giờ.