Hiếu PC: Đối tượng sử dụng AI để phạm tội tăng chóng mặt
Tội phạm sử dụng AI/Deepfake giả mạo khuôn mặt, thậm chí cán bộ cơ quan chức năng để gọi điện, hoặc chỉ từ một tấm ảnh tạo ngay video gắn mác nạn nhân - rồi dựng các kịch bản thao túng tâm lý để tống tiền và lừa đảo.
Đi tìm căn nguyên vấn đề
Chiều 1.10, tọa đàm do Tạp chí Một Thế Giới tổ chức với chủ đề: Tội phạm lừa đảo bắt cóc online, vì sao còn đất diễn? Các diễn giả là chuyên gia hàng đầu trong các lĩnh vực liên quan: Thượng tá, TS Đào Trung Hiếu - Chuyên gia Tội phạm học; Chuyên gia giáo dục học đường Đỗ Thái Đăng - Giám đốc Công ty Giáo dục Nhân tài đất Việt; PGS-TS Trịnh Hòa Bình - chuyên gia tâm lý; Chuyên gia kỹ thuật Trung tâm Giám sát và An toàn không gian mạng Quốc gia (Bộ Thông tin và Truyền thông cũ) Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC) đã cùng nhau bóc tách, giải mã và tìm kiếm giải pháp cho những câu hỏi lớn: Vì sao tội phạm vẫn còn đất để diễn? Lỗ hổng từ công nghệ, pháp lý, và quản lý xã hội nằm ở đâu mà chưa thể ngăn chặn triệt để?
- Vì sao nạn nhân lại dễ dàng tin theo lời tội phạm, thậm chí bị khống chế một cách khó hiểu? Phải chăng nguyên nhân đến từ tâm lý, sự thiếu kiến thức về an ninh mạng và sự cô lập trong quá trình giao tiếp?
- Giải pháp đưa ra để giải quyết căn nguyên vấn đề là gì? Làm thế nào để tạo ra một "hệ thống miễn dịch" vững chắc cho cộng đồng, giúp người dân chủ động phòng vệ trước những chiêu trò ngày càng tinh vi?
Với góc nhìn từ an ninh, an toàn thông tin trên không gian mạng, chuyên gia Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC) đã có những chia sẻ, phân tích và đưa ra nhiều giải pháp.
Chuyên gia Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC) đánh giá hiện nay nhiều người (hacker) chưa hiểu về an ninh mạng nên rất dễ bị dẫn dụ vào “thế giới của tội phạm”. Theo Hiếu PC, trên nền tảng Telegram, có rất nhiều hội nhóm hacker như vậy. Chúng tôi trà trộn vào những nhóm này và thấy có rất nhiều người Việt Nam tham gia để học cả thủ đoạn tấn công và đem về áp dụng. Tuy nhiên, nhiều bạn trẻ ở Việt Nam để lộ dấu vết rất nhiều, nhất là nhiều người có tâm lý thích “khoe” chiến tích khi hack được một thứ nào đó.
Vì vậy, theo chuyên gia Ngô Minh Hiếu, cần giáo dục cho các bạn trẻ để tránh đi lệch hướng. Các cơ quan cảnh sát quốc tế cũng chia sẻ giới trẻ phạm tội rất nhiều, bắt không xuể và việc thực hiện bắt tội phạm phải chi phí rất tốn kém. Do đó, việc nâng cao nhận thức cho giới trẻ là hiệu quả nhất.
Nói về hoạt động của tội phạm mạng, theo Hiếu PC, mục tiêu của tội phạm thì đa phần cuối cùng là tiền và để đạt mục tiêu đó, chúng có rất nhiều thủ đoạn. Với các tội phạm lừa đảo, bắt cóc online, bước đầu tiên là có kịch bản thao túng tốt và để có được điều đó thì cần có dữ liệu. Dữ liệu này tội phạm có được từ rất nhiều nguồn khác nhau như mua bán trên trợ đen, tấn công Data, thu thập từ chính các nạn nhân (khi chia sẻ hình ảnh, thông tin lên các nền tảng mạng xã hội...). Khi có được đầy đủ dữ liệu và kịch bản thì việc lừa đảo với chúng sẽ không quá khó.
Chuyên gia Ngô Minh Hiếu chia sẻ, các nước trên thế giới cũng đang báo động về loại tội phạm mạng này, họ gọi loại tội phạm này là “tống tiền” online. Nhiều bạn trẻ thậm chí tự tử vì không chịu được áp lực tâm lý. Xu hướng này cũng đang lan truyền sang Việt Nam.
Chuyên gia an ninh mạng Hiếu PC dẫn ví dụ: nhiều người bị tội phạm gửi lời kết bạn rồi dẫn dụ, thao túng tâm lý và thực hiện lừa đảo. Theo Hiếu PC, vấn nạn này tại các nước hiện cũng đang trở nên nhức nhối và các nền tảng mạng xã hội đang siết chặt vấn đề này (đưa ra cảnh báo với các tài khoản đáng ngờ).
Sự nguy hiểm của việc đăng thông tin cá nhân lên mạng
Chuyên gia Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC) cảnh báo: Hiện nay, các bạn trẻ, thậm chí đa số người sử dụng mạng xã hội hầu như rất vô tư chia sẻ hình ảnh, thông tin của mình cũng như người thân trên mạng xã hội. Mọi người đăng tải rất nhiều thông tin cá nhân như địa chỉ nhà, tên trường… điều này rất nguy hiểm.
"Thậm chí khi các đối tượng nắm được danh sách bạn bè, họ hàng, các mối quan hệ của chúng ta, chúng sẽ tìm hiểu xem đối tượng này có dễ bị lừa hay không, gia cảnh có điều kiện hay không… Từ đó họ sẽ nhắm vào và tấn công", Hiếu PC chia sẻ.
Chuyên gia Ngô Minh Hiếu cũng cho biết thêm các bạn trẻ, kể cả phụ huynh không nên đăng công khai thông tin, hình ảnh, danh tính của mình trên mạng xã hội. Bởi kẻ phạm tội thường xuyên nằm vùng và đưa ra kịch bản tấn công phù hợp.
Đối tượng sử dụng AI để phạm tội tăng chóng mặt
Chuyên gia Ngô Minh Hiếu đánh giá trên thực tế, hiện nay tội phạm mạng đang ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) rất nhiều, tăng chóng mặt. Chúng sử dụng AI để giả mạo khuôn mặt, cơ quan chức năng... xong gọi điện thoại, thậm chí chỉ cần một tấm hình mà của "con mồi", chúng sẽ nhanh chóng và dễ dàng biến thành một video; xây dựng các kịch bản thao túng tâm lý…
Theo thống kê, rất nhiều đối tượng tội phạm ứng dụng AI (mua rất rẻ) để thực hiện hành vi phạm tội.
Công cụ AI tạo ra những hình ảnh rất sắc nét và rất khó phân biệt thật giả. Nhiều người sẽ hoảng loạn trước những thủ đoạn này, đặc biệt là các hình ảnh nhạy cảm, kể cả phụ huynh lẫn các thanh, thiếu niên. Bởi vì đôi khi cũng vì hình ảnh quá thật nên nhiều phụ huynh không phân biệt được thật giả.