'Gia đình Tướng Thanh - Tướng Vịnh: Hai thế hệ tướng lĩnh - Một dòng chảy lịch sử': Một cách kể mới về lịch sử và tướng lĩnh Việt Nam

Trong khuôn khổ Hội sách Hà Nội lần thứ 10, năm 2025, buổi tọa đàm ra mắt bộ sách Gia đình Tướng Thanh - Tướng Vịnh: Hai thế hệ tướng lĩnh - Một dòng chảy lịch sử đã diễn ra vào chiều 4.10 tại Phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm.

Sự kiện thu hút đông đảo độc giả, nhà báo, cựu chiến binh và đặc biệt là nhiều sinh viên các ngành ngoại giao, văn hóa, quan hệ quốc tế - những người đến để lắng nghe câu chuyện về hai thế hệ tướng lĩnh Việt Nam trong mạch chảy lịch sử hiện đại.

Bốn cuốn sách, hai thế hệ tướng lĩnh, một dòng chảy lịch sử

Bộ sách Gia đình Tướng Thanh - Tướng Vịnh: Hai thế hệ tướng lĩnh - Một dòng chảy lịch sử (được tái bản) gồm 4 tác phẩm: Hành trình vì hòa bình của Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh; Những câu chuyện về Đại tướng Nguyễn Chí Thanh; Nguyễn Chí Thanh: Những góc nhìn từ hậu thế; và Những cánh thư ra Bắc vào Nam.

Mỗi cuốn là một mảnh ghép góp phần hoàn thiện chân dung hai vị tướng - hai thế hệ cha con - đã cống hiến trọn đời cho đất nước. Nếu Đại tướng Nguyễn Chí Thanh là biểu tượng của thời kỳ chiến đấu giành độc lập, thì Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh tiếp nối con đường ấy trên mặt trận gìn giữ hòa bình quốc tế, đưa hình ảnh Việt Nam hội nhập cùng thế giới.

Theo nhà báo Lương Bích Ngọc, cuốn Những câu chuyện về Đại tướng Nguyễn Chí Thanh được Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh dự định biên soạn để kỷ niệm 110 năm ngày sinh Đại tướng Nguyễn Chí Thanh, nhưng ông qua đời khi tác phẩm chưa hoàn tất. Sau đó, gia đình, bạn bè và nhà báo Nguyễn Hữu Việt đã tiếp tục biên soạn để cuốn sách được xuất bản trọn vẹn - như một lời tri ân.

Buổi tọa đàm đong đầy cảm xúc và niềm tự hào

Tham dự buổi tọa đàm có Thiếu tướng Hoàng Kim Phụng, nguyên Cục trưởng Cục Gìn giữ Hòa bình Việt Nam; nhà báo Lương Bích Ngọc; diễn giả Phan Đăng; và nhà báo Nguyễn Hữu Việt (Báo Nhân Dân) - người điều phối chương trình.

Dù diễn ra ở không gian mở giữa trung tâm thủ đô, chương trình vẫn giữ được sự trang trọng và sâu sắc, với phần dàn dựng âm thanh - sân khấu được chuẩn bị chu đáo.

Theo ghi nhận, tọa đàm đã diễn ra thành công và để lại nhiều dư âm tốt đẹp. Các diễn giả chia sẻ những câu chuyện không chỉ trong công việc mà còn cả trong đời sống thường nhật của hai vị tướng - những người vừa mạnh mẽ nơi chiến trường, vừa có chiều sâu văn hóa, giản dị trong đời thường.

Thế hệ trẻ và cách kể chuyện mới về lịch sử

Phần giao lưu với khán giả, đặc biệt là sinh viên, trở thành điểm sáng nổi bật của buổi tọa đàm giới thiệu bộ sách. Nhiều câu hỏi được các em đặt ra một cách chân thành và chạm đến cảm xúc của gia đình hai vị tướng và người tham dự.

Trao đổi với Một Thế Giới, nhà báo Lương Bích Ngọc cho biết điều khiến chị bất ngờ là hầu hết sinh viên tham dự đều là lần đầu, chưa từng đọc tác phẩm nào trong bộ sách, nhưng thể hiện sự háo hức, tò mò và ngạc nhiên. Tại buổi tọa đàm, một sinh viên Học viện Ngoại giao đã bày tỏ sự biết ơn và xúc động trước những hy sinh của thế hệ cha anh.

Nhà báo Lương Bích Ngọc cho biết, cuốn Những cánh thư ra Bắc vào Nam (tác giả Vũ Công Lập, Bùi Chí Trung) tập hợp hơn 70 bức thư của Đại tướng Nguyễn Chí Thanh và gia đình. Dưới ngòi bút của nhà báo - nhà khoa học Vũ Công Lập, người có mối quan hệ thân thiết với gia đình Đại tướng, những bức thư được tái hiện bằng giọng kể gần gũi, đời thường nhưng sâu sắc.

Theo chị, tác giả không chỉ khắc họa hình ảnh một vị tướng tài ba mà còn là “vị tướng nông dân” - người luôn gắn bó với nhân dân, mang trong mình lý tưởng kiên trung và tình yêu sâu nặng với Tổ quốc. Ông viết bằng tâm thế của người trong cuộc, với xúc cảm chân thành dành cho ngôi nhà số 34 - nơi chứa đựng nhiều kỷ niệm với Đại tướng Nguyễn Chí Thanh. Chính lối kể chuyện mộc mạc nhưng chân thực, đời thường ấy đã tạo nên sức lay động mạnh mẽ, đặc biệt với bạn đọc trẻ.

Ngoài ra, theo nhà báo Lương Bích Ngọc, buổi tọa đàm còn đặt ra một vấn đề mới: làm sao để các câu chuyện về lịch sử, chiến tranh cách mạng và tướng lĩnh có thể đến gần hơn với lớp trẻ hôm nay.

“

“Tôi nhận thấy công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, rất quan tâm đến lịch sử. Nhưng họ cần được tiếp cận bằng một cách kể mới - gần gũi, cảm xúc, như chính buổi tọa đàm này”.

Nhà báo Lương Bích Ngọc.

Câu chuyện về văn hóa và tinh thần tự học của Tướng Thanh, Tướng Vịnh

Chia sẻ với phóng viên Một Thế Giới, diễn giả Phan Đăng - người phụ trách một phần trong cuốn Nguyễn Chí Thanh: Những góc nhìn từ hậu thế - kể về “con người văn hóa” trong Đại tướng Nguyễn Chí Thanh:

“Ông rất gần gũi với giới văn nghệ, yêu văn chương, âm nhạc và không ngừng học hỏi. Có lần, ông mời nhà thơ Hoàng Cầm đến nhà chỉ để hỏi: thế nào là một bài thơ hay. Với nhạc sĩ Trần Hoàn, ông lại bàn luận về Thiên Thai của Văn Cao”.

Tinh thần ấy cũng được Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh kế thừa rõ nét. Ông yêu sách, say mê văn hóa đọc và không ngừng học tập. “Có lần chú Vịnh hỏi tôi: ‘Đăng có cách nào để Đức (con trai chú) đọc sách nhiều hơn không?’ - một câu hỏi rất đời thường nhưng thể hiện tinh thần học hỏi và truyền thừa văn hóa đọc của ông”, diễn giả Phan Đăng kể lại.

Không chỉ gần gũi với giới văn nghệ sĩ và đồng đội, Tướng Thanh và Tướng Vịnh còn là những người rất tôn trọng người khác - dù trong công việc hay cuộc sống đời thường.

Từ chiến trường đến mặt trận hòa bình

Thiếu tướng Hoàng Kim Phụng, người nhiều năm công tác trong lực lượng gìn giữ hòa bình, chia sẻ góc nhìn về sự tiếp nối lý tưởng giữa hai thế hệ: “Từ chiến trường bảo vệ độc lập dân tộc đến mặt trận gìn giữ hòa bình quốc tế, tinh thần cống hiến và bản lĩnh Việt Nam vẫn được gìn giữ và lan tỏa”.

Bộ sách Gia đình Tướng Thanh - Tướng Vịnh vì thế không chỉ là tập hợp các hồi ký, tư liệu, mà còn là một di sản tinh thần, nơi người đọc thấy rõ sự chuyển giao giữa hai thời đại - từ khói lửa chiến tranh đến công cuộc kiến thiết và hội nhập quốc tế.

Một điểm nhấn đặc biệt của buổi tọa đàm là nghĩa cử tri ân: theo nguyện vọng của nhóm tác giả và PGS-TS Bùi Chí Trung, toàn bộ nhuận bút từ hai cuốn Những cánh thư ra Bắc vào Nam và Nguyễn Chí Thanh: Những góc nhìn từ hậu thế đã được trao tặng cho CLB “Mãi mãi tuổi 20” - nhằm lan tỏa tinh thần cống hiến, khát vọng sống đẹp đến thế hệ trẻ.

Nhà báo Lương Bích Ngọc cũng chia sẻ thêm với Một Thế Giới rằng, với đà phát triển của phim ảnh hiện nay - đặc biệt sau tiếng vang của các tác phẩm điện ảnh như Mưa đỏ và Địa đạo - những câu chuyện đời thường về các tướng lĩnh, như trong Gia đình Tướng Thanh - Tướng Vịnh, hoàn toàn có thể trở thành cảm hứng cho điện ảnh Việt, giúp lịch sử và nhân vật thật đến gần hơn với công chúng trẻ.

Kết thúc buổi tọa đàm, nhiều độc giả nán lại giao lưu, ký tặng và chia sẻ cảm xúc. Không chỉ là lễ ra mắt một bộ sách, sự kiện trở thành cuộc gặp gỡ giữa các thế hệ, nơi những câu chuyện về lòng trung thành, tình đồng đội và tình cha con trong gia đình hai vị tướng được kể lại một cách giản dị, sâu sắc.

Bộ sách Gia đình Tướng Thanh - Tướng Vịnh: Hai thế hệ tướng lĩnh - Một dòng chảy lịch sử cho thấy lịch sử không chỉ nằm trong quá khứ, mà còn sống động hơn trong cách chúng ta hôm nay hiểu, trân trọng và tiếp tục kể lại với lớp trẻ.

Nhật Hạ