'Khả năng cao chứng khoán Việt được nâng hạng'
Đó là ý kiến của chuyên gia kinh tế, TS Lê Bá Chí Nhân: “Dù không thể chắc chắn tuyệt đối nhưng tôi nghĩ kết quả rất khả thi”, ông Nhân nói.
Lạc quan về khả năng nâng hạng
Trong nhiều năm qua, Việt Nam đã nỗ lực để đáp ứng các tiêu chí nâng hạng của cả FTSE và MSCI. Ngày mai (8.10) sẽ là thời điểm quan trọng đối với thị trường chứng khoán Việt Nam khi FTSE Russell sẽ công bố về khả năng Việt Nam được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp.
Theo Công ty Chứng khoán BIDV (BSC), việc FTSE Russell xem xét nâng hạng Việt Nam là khả thi. Tuy nhiên, ngay cả trong trường hợp kết quả chưa đạt, tiến trình này vẫn mang ý nghĩa tích cực, bởi "nền móng đã hoàn thiện."
BSC dự báo quá trình chuyển đổi sau khi được nâng hạng sẽ kéo dài 6 - 12 tháng và Việt Nam có thể được tổ chức xếp hạng MSCI đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng lên thị trường mới nổi (Emerging Market) trong giai đoạn 2026-2027.
Chứng khoán Vietcap cũng rất tự tin về khả năng FTSE Russell sẽ công bố kết quả tích cực cho Việt Nam vào thứ 4 tuần tới.
“Quyết định vẫn chưa được đưa ra và không có cơ chế bỏ phiếu nào liên quan, trái ngược với những tin đồn sai lệch được lan truyền bởi một số công ty chứng khoán trong nước”, Vietcap nêu.
Theo Vietcap, việc nâng hạng thị trường Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp sẽ là một yếu tố hỗ trợ tích cực, đối trọng với lực bán ròng lớn của khối ngoại, vốn đang trên đà đạt hơn 9 tỉ USD từ năm 2023 đến năm 2025.
Dòng vốn đầu tư ròng từ khối ngoại có thể đạt 6 - 8 tỉ USD hoặc thậm chí đạt 10 tỉ USD (trong kịch bản tích cực). Các ước tính này bao gồm cả dòng vốn từ các quỹ chủ động và thụ động, trong đó dòng vốn từ các quỹ chủ động chiếm phần lớn.
Vietcap cho hay Việt Nam được dự phóng sẽ có tỷ trọng 0,3% trong chỉ số FTSE Emerging Markets All Cap China A Inclusion Index ngoài việc được đưa vào các chỉ số FTSE khác. Khoảng 30 cổ phiếu Việt Nam sẽ được đưa bổ sung vào danh mục đầu tư của các quỹ chỉ số.
Dòng vốn từ các quỹ thụ động có thể đạt ít nhất 1 tỉ USD trong quá trình thực hiện. FTSE Russell sàng lọc các cổ phiếu đủ điều kiện dựa trên các tiêu chí khác nhau như yêu cầu về tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối thiểu, quy mô, thanh khoản và tỷ lệ chuyển nhượng tự do (được xem xét hàng quý; bất kỳ tiêu chí nào bị vi phạm có thể bị loại khỏi chỉ số).
Dòng vốn ngoại liệu có dừng bán ròng?
Trao đổi với phóng viên Một Thế Giới, chuyên gia kinh tế, TS Lê Bá Chí Nhân cho rằng khả năng nâng hạng thành công vào sáng mai là cao. “Dù không thể chắc chắn tuyệt đối nhưng tôi nghĩ kết quả rất khả thi”, ông Nhân nói.
Một số tiêu chí vẫn cần tiếp tục hoàn thiện như chu kỳ thanh toán, chi phí xử lý giao dịch thất bại, quy trình mở tài khoản cho nhà đầu tư nước ngoài, tỷ lệ sở hữu nước ngoài và cấu trúc tài khoản tại ngân hàng lưu ký… Nếu trong bản đánh giá sáng mai, FTSE cho rằng các cải cách này chưa đủ hoặc chưa ổn định, họ có thể trì hoãn việc nâng hạng.
Tuy nhiên, ông Nhân cho hay trên danh sách theo dõi của FTSE Russell cho việc nâng hạng, Việt Nam đã có sự tiến bộ rõ nét và đáp ứng được hầu hết các tiêu chí.
Chưa kể, Việt Nam cũng cam kết chính sách, khung pháp lý rõ ràng hơn. Chính phủ đã ban hành quyết định để thực hiện lộ trình nâng hạng thị trường vào năm 2025, bao gồm việc cải thiện hệ thống thanh toán - bù trừ, minh bạch tỷ lệ sở hữu nước ngoài, mở rộng quyền tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài, rút ngắn thời gian mở tài khoản… Cơ quan quản lý chứng khoán, Bộ Tài chính cũng tích cực phối hợp với FTSE Russell, LSE để thảo luận các điểm còn vướng mắc.
Cũng theo ông Nhân, có thể tồn tại kịch bản “nâng hạng có điều kiện”, tức FTSE công bố rằng Việt Nam sẽ được lên hạng nếu đảm bảo hoàn thiện các tiêu chí trong nửa năm tới.
Còn TS Phan Phương Nam cho rằng việc nâng hạng TTCK sẽ tạo cơ hội thu hút dòng vốn lớn từ các nhà đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, điều này cũng đi kèm với những thách thức như biến động dòng vốn, áp lực tỷ giá, và nguy cơ “sốc” thị trường khi dòng tiền “vào - ra” mạnh mẽ.
Ông Nam cho rằng để ứng phó tình trạng này, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần phải duy trì mức dự trữ ngoại hối đủ lớn để can thiệp khi thị trường biến động. Ngoài ra, thay vì cố định tỷ giá, Ngân hàng Nhà nước có thể tiếp tục áp dụng cơ chế tỷ giá trung tâm điều chỉnh hằng ngày kết hợp với biên độ dao động hợp lý. Điều này có thể sẽ giúp giảm áp lực đầu cơ và cho phép thị trường tự điều chỉnh trong ngắn hạn.
Một giải pháp nữa là Nhà nước cần kiểm soát dòng vốn nước ngoài, thiết lập hệ thống theo dõi dòng vốn “vào - ra” theo thời gian thực để nhận diện sớm các dấu hiệu bất ổn; nghiên cứu áp dụng thuế giao dịch tài chính hoặc giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong một số lĩnh vực nhạy cảm để giảm thiểu rủi ro từ biến động dòng vốn ngắn hạn.
Ông Lê Trần Khang, chuyên gia chiến lược thị trường của Công ty Chứng khoán Phú Hưng (PHS) cho rằng xét về trung hạn, xu hướng tăng của thị trường vẫn được duy trì.
"Hiệu ứng nâng hạng đóng vai trò như chất xúc tác tích cực, chứ không chi phối hoàn toàn xu hướng. Dù khối ngoại gần đây bán ròng mạnh nhưng dòng vốn nội vẫn hấp thụ tốt, cho thấy niềm tin của nhà đầu tư trong nước được củng cố.
Nếu chứng khoán Việt Nam được nâng hạng, khả năng cao dòng vốn ngoại sẽ đảo chiều sang mua ròng, qua đó giảm áp lực lên thị trường", ông Khang nhận định.