Trung Quốc âm thầm tăng cường hạm đội Thái Bình Dương bằng khinh hạm mới
Trung Quốc tiếp tục đẩy mạnh hiện đại hóa hải quân khi tàu khinh hạm Type 054AG chuẩn bị gia nhập biên chế, củng cố sức mạnh tại Tây Thái Bình Dương.
Theo Army Recognition, hình ảnh được tài khoản quân sự SomePLAOSINT đăng tải hôm 14.10 cho thấy tàu khinh hạm Type 054AG số hiệu 519 của hải quân Trung Quốc (PLAN) đã hoàn tất sơn số hiệu, dấu hiệu cho thấy con tàu sẵn sàng được biên chế chính thức.
Type 054AG là biến thể nâng cấp của dòng khinh hạm Type 054A, được thiết kế để mở rộng khả năng tác chiến chống ngầm, hộ tống và tuần tra trên vùng biển xa, đặc biệt ở khu vực Tây Thái Bình Dương.
Bốn tàu Type 054AG dự kiến được biên chế trong năm 2025 đều được hạ thủy cùng thời điểm, tháng 8.2024, tại hai cơ sở đóng tàu lớn là xưởng Huangpu (Quảng Châu) và Hudong (Thượng Hải).
Cả hai nhà máy này hiện cũng đang đảm nhận việc đóng tàu tấn công đổ bộ Type 076 và các biến thể khác của Type 054 cho cảnh sát biển Trung Quốc. Hình ảnh vệ tinh và mạng xã hội cho thấy nhiều thân tàu mới đang được lắp ráp, cho thấy Trung Quốc có kế hoạch duy trì tốc độ sản xuất ổn định, tạo “cầu nối” giữa dòng khinh hạm 054A hiện tại và dòng 054B thế hệ mới.
Với tốc độ đóng tàu hiện nay, số lượng khinh hạm thuộc họ 054 (gồm 054A và 054AG) có thể vượt 50 chiếc vào cuối 2030, củng cố vị thế của dòng tàu này như xương sống của lực lượng hộ tống đa nhiệm trong hạm đội Trung Quốc.
Thiết kế tối ưu cho tác chiến
Dù giữ lượng giãn nước gần 4.000 tấn như Type 054A, khinh hạm Type 054AG có boong đáp và nhà chứa máy bay lớn hơn, cho phép vận hành thường xuyên trực thăng Z-20 - loại nặng hơn, có tầm hoạt động và tải trọng lớn hơn Z-9 hoặc Ka-28 trước đây. Biến thể trực thăng Z-20F chuyên chống ngầm và Z-20J dùng vận tải, trinh sát giúp tăng thời gian tuần tra, khả năng mang cảm biến và thiết bị thả sonar.
Để có không gian cho khu vực hàng không mở rộng, các khoang chứa xuồng RHIB được chuyển vị trí về phía ống khói, giúp phần đuôi tàu có thể bố trí xưởng bảo dưỡng và kho nhiên liệu cho trực thăng. Cách sắp xếp này tương tự trên tàu khu trục Type 052DL, cho thấy ý đồ chuẩn hóa khả năng vận hành Z-20 trên toàn bộ tàu khu trục và khinh hạm của PLAN.
Nhờ đó, Type 054AG được tối ưu hóa cho tuần tra chống ngầm dài ngày, giám sát biển tầm xa và chỉ thị mục tiêu ngoài đường chân trời.
Hỏa lực mạnh và radar hiện đại
Ở phần mũi tàu, Type 054AG thay thế pháo 76mm H/PJ-26 của 054A bằng pháo 100mm H/PJ-87, loại cũng được trang bị trên các tàu khu trục hiện đại hơn như Type 052D và 054B. Việc chuyển sang cỡ nòng lớn hơn giúp tăng tầm bắn và hỏa lực, đồng thời thống nhất hệ thống vũ khí trong hạm đội.
Tàu vẫn giữ hệ thống phóng thẳng đứng (VLS) 32 ống, mang tên lửa phòng không tầm trung HQ-16 và ngư lôi phóng rocket Yu-8, bảo đảm khả năng phòng thủ khu vực và chống ngầm. Ngoài ra, hai cụm bệ phóng 4 ống YJ-83 cung cấp hỏa lực tấn công hải đối hải, trong khi pháo CIWS H/PJ-12 hoặc Type 1130 bảo vệ tầng phòng thủ cuối cùng.
Cấu hình này cho phép 054AG nâng cấp sức mạnh mà không cần thay đổi hệ thống chiến đấu lõi, giúp tiết kiệm chi phí và duy trì tính đồng bộ huấn luyện với các lớp tàu trước.
Ngoài ra, hệ thống cảm biến trên 054AG tiếp nối nền tảng của các lô Type 054A cuối cùng, đảm bảo tính tương thích với hạ tầng hiện có. Phía trên buồng lái vẫn là radar Type 382 hai mặt, đảm nhận nhiệm vụ trinh sát không - hải kết hợp, cùng radar Type 366 cho tìm kiếm mặt biển.
Đáng chú ý, radar điều khiển hỏa lực cơ khí Type 345 đã được thay bằng các mảng radar cố định gắn ở phía trước thượng tầng và hai bên nhà chứa máy bay, giúp tăng độ tin cậy và giảm chi phí bảo trì. Một số hình ảnh còn cho thấy radar Type 364 hoặc biến thể mới được bố trí giữa thân tàu.
So với Type 054Bm - vốn dùng tháp radar tích hợp bốn mặt AESA tiên tiến, 054AG vẫn dựa trên hệ thống radar truyền thống đã được kiểm chứng, nhằm giảm rủi ro kỹ thuật và bảo đảm chuỗi huấn luyện, hậu cần không bị gián đoạn. Đây là hướng đi phổ biến của quân đội Trung Quốc: cải tiến dần theo từng lô sản xuất thay vì thay đổi toàn bộ thiết kế.
Hệ động lực và khả năng hoạt động
Type 054AG sử dụng hệ thống động cơ diesel kép (CODAD) tương tự Type 054A, đạt tốc độ tối đa khoảng 27 hải lý/giờ (50km/h), tầm hoạt động đủ cho các nhiệm vụ viễn dương như tuần tra chống cướp biển hoặc hiện diện quân sự dài ngày.
Giữ nguyên cấu trúc động cơ giúp đơn giản hóa huấn luyện và bảo dưỡng, đồng thời cho phép hai xưởng đóng tàu sản xuất song song để duy trì tiến độ ổn định, ngay cả khi chương trình Type 054B mở rộng. Nhờ thiết kế thống nhất và nâng cấp hợp lý, Type 054AG có thể đảm nhiệm hiệu quả vai trò hộ tống, chống ngầm và bảo vệ tuyến hàng hải mà không tạo gánh nặng cho hệ thống hậu cần của hải quân.
Sự ra đời của Type 054AG diễn ra song song với việc đưa vào thử nghiệm dòng Type 054B, có lượng giãn nước tới 5.700 tấn - lớn hơn 34% so với 054A. Type 054B dài khoảng 150m, rộng 18m, tích hợp tháp radar AESA bốn mặt và có khả năng mang tên lửa chống hạm YJ-12 siêu thanh trong tương lai.
Trong khi 054B là bước tiến về công nghệ, 054AG lại đóng vai trò giữ ổn định số lượng tàu hộ tống khi các tàu cũ dần nghỉ hưu. Theo giới phân tích, hải quân Trung Quốc từng dự kiến sản xuất khoảng 40 tàu 054A, nhưng đã chuyển 10 chiếc cuối sang tiêu chuẩn 054AG, trong đó sáu chiếc dự kiến biên chế cho hạm đội Đông Hải và bốn chiếc cho hạm đội Nam Hải - hai lực lượng có liên quan trực tiếp đến khu vực eo biển Đài Loan.
Vai trò và ý nghĩa chiến lược
Sự xuất hiện của 054AG được kỳ vọng sẽ mở rộng năng lực chống ngầm và phòng không tầm trung của Trung Quốc ở Tây Thái Bình Dương, đồng thời duy trì năng lực hộ tống liên tục cho các nhóm tác chiến tàu sân bay và tàu đổ bộ.
Nhờ sự tương thích cao về huấn luyện, hậu cần và cấu trúc hệ thống, dòng tàu này cho phép PLAN tăng nhanh số lượng tàu hiện đại mà không gặp rủi ro kỹ thuật hoặc chi phí phát triển quá lớn. 054AG vì thế được xem là bước chuyển tiếp quan trọng giữa thế hệ 054A lâu năm và dòng 054B hiện đại, giúp hải quân Trung Quốc duy trì đà mở rộng lực lượng viễn dương trong thập niên tới.
Dù không công bố chính thức, giới quan sát ước tính mỗi tàu Type 054AG có giá khoảng 360 - 400 triệu USD, cao hơn 054A (320 - 350 triệu USD) nhưng thấp hơn nhiều so với 054B (khoảng 500 triệu USD). Mức giá này phản ánh các nâng cấp về cấu trúc, bao gồm boong đáp mở rộng, nhà chứa trực thăng lớn hơn, pháo 100mm và cải tiến cảm biến.
Việc giữ lại thân vỏ và hệ thống động lực của 054A giúp chi phí thiết kế hạn chế ở mức cải tiến cục bộ, không cần tái phát triển toàn bộ. Ngoài ra, hai xưởng Huangpu và Hudong chia sẻ dây chuyền linh kiện, radar và mô-đun động cơ, nhờ đó giảm chi phí sản xuất hàng loạt và bảo đảm tính đồng nhất cho toàn hạm đội.