TP.HCM tung 'mắt thần' AI chặn tử thần xa lộ cuối năm

Chuyển từ phạt nguội sang giám sát thông minh

Tại cuộc họp báo về tình hình kinh tế - xã hội TP.HCM vào chiều 16.10, thượng tá Nguyễn Ngọc Nam -Phó Trưởng Phòng Phòng cảnh sát giao thông (PC08), Công an TP.HCM – cho biết những tháng cuối năm, lưu lượng phương tiện tại TP.HCM tăng đột biến, đặc biệt trên các trục chính như quốc lộ 50, Võ Nguyên Giáp, Nguyễn Văn Linh, Đỗ Mười, Võ Văn Kiệt... Cùng với sự gia tăng phương tiện cá nhân, hàng loạt vụ tai nạn thương tâm đã xảy ra, mà phần lớn nguyên nhân đến từ hành vi xe máy đi vào làn ô tô.

Không chỉ do ý thức người dân, một phần nguyên nhân đến từ tình trạng lấn chiếm lòng lề đường, các chợ tự phát, khu dân cư mở lối sai phép.

“Có những đoạn đường, người dân bày bán tràn lan khiến xe máy không còn chỗ, buộc phải lấn sang làn ô tô. Từ đó tai nạn gần như là điều tất yếu”, ông Nam nói.

Hiện nay toàn TP đã lắp đặt khoảng 530 camera giám sát tốc độ, 31 camera phát hiện vi phạm, cùng hơn 710 camera điều hành – chỉ huy giao thông. Các dữ liệu này được kết nối với trung tâm điều khiển giao thông của Phòng cảnh sát giao thông, giúp giám sát trực tiếp tình hình phương tiện ở hầu hết các giao lộ lớn. Tuy nhiên, hệ thống hiện tại vẫn còn rời rạc.

Ông Nguyễn Ngọc Nam cho biết, Công an TP.HCM đang phối hợp với nhiều doanh nghiệp công nghệ như VNPT, MobiFone, Công ty Quyết Thắng… để xây dựng hệ thống giám sát tập trung tích hợp AI.

Khi hoàn thành, hệ thống này có thể tự động nhận diện hành vi vi phạm (chạy sai làn, vượt đèn đỏ, đi ngược chiều…); phân tích mật độ giao thông theo thời gian thực để điều chỉnh tín hiệu đèn; dự đoán nguy cơ ùn tắc và tai nạn tại các “điểm đen”; cảnh báo sớm cho lực lượng tuần tra và người điều khiển phương tiện thông qua ứng dụng di động.

“Đây sẽ là nền tảng chuyển đổi số toàn diện trong quản lý giao thông, hướng tới mục tiêu thành phố an toàn – thông minh – hiện đại”, ông Nam nhấn mạnh.

Nâng cao ý thức – chìa khóa giảm tai nạn bền vững

Song song với việc triển khai công nghệ, Công an TP.HCM đang tiến hành tổng rà soát và cập nhật cơ sở dữ liệu phương tiện. Việc này nhằm đảm bảo quản lý chính xác từng chiếc xe, từng biển số, từng giấy phép lái xe trên địa bàn.

“Hiện còn rất nhiều xe đã qua tay nhiều chủ, không sang tên, hoặc bị bán, tặng, chuyển nhượng mà không cập nhật thông tin. Điều đó khiến việc xử lý vi phạm rất khó khăn, nhất là khi dùng hình thức ‘phạt nguội’. Chúng tôi đang yêu cầu người dân phối hợp với công an phường, xã để cập nhật dữ liệu chính xác”, ông Nam cho biết.

Khi cơ sở dữ liệu hoàn thiện, thành phố có thể kết nối liên thông với hệ thống quốc gia, tạo nền tảng cho hàng loạt ứng dụng: giám sát phương tiện theo thời gian thực, xử phạt tự động, thống kê luồng di chuyển, thậm chí hỗ trợ công tác phòng chống tội phạm.

Nhưng dù có AI, camera hay dữ liệu lớn, thì yếu tố con người vẫn là trung tâm.“Tai nạn giao thông không chỉ là lỗi kỹ thuật, mà là vấn đề văn hóa. Khi một người cố tình chạy sai làn, vượt đèn đỏ, phóng nhanh – họ đang coi thường sinh mạng chính mình và người khác”, ông Nam nói.

Thời gian qua, TP.HCM đã đổi mới mạnh mẽ cách thức tuyên truyền và giáo dục an toàn giao thông, từ truyền thông truyền thống đến các nền tảng mạng xã hội. Các chiến dịch “Đã uống rượu bia – không lái xe”, “Đi đúng làn – sống an toàn”, “Giữ mạng cho mình – cũng là giữ mạng cho người khác” được triển khai rộng rãi ở trường học, khu dân cư và khu công nghiệp.

“Chúng tôi đang kết hợp chuyển đổi số trong tuyên truyền: sử dụng ứng dụng, chatbot, và hệ thống điểm thưởng cho người dân khi tham gia giao thông đúng luật. Mục tiêu là biến ‘ý thức’ thành ‘hành vi tự nhiên’ của mỗi người”, ông Nam chia sẻ.

Hồ Quang