Sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả phục vụ kỷ nguyên vươn mình

Sự kiện do Bộ Công Thương chỉ đạo Báo Công Thương kết hợp Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công tổ chức, quy tụ đông đảo đại diện từ các cơ quan quản lý nhà nước, chuyên gia và doanh nghiệp. Diễn đàn đã phổ biến những điểm đột phá của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (sửa đổi), vừa được Quốc hội khóa XIV thông qua, đồng thời thảo luận các giải pháp để sớm triển khai Luật, góp phần cùng Chính phủ hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền kinh tế năng lượng hiệu quả, bền vững và phát thải thấp.

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, bà Đỗ Thị Minh Trâm - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) nhấn mạnh: “Năng lượng là huyết mạch của nền kinh tế. Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng xanh và thực hiện mục tiêu Net Zero vào năm 2050, việc sửa đổi Luật lần này không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là động lực mới cho giai đoạn phát triển xanh của đất nước”

Bà Trâm cho biết thêm rằng việc sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả không chỉ là trách nhiệm của riêng ngành điện hay các cơ quan quản lý nhà nước, mà là nhiệm vụ chung của toàn xã hội, từ mỗi gia đình, mỗi doanh nghiệp đến các tổ chức, cộng đồng.

Tại Diễn đàn, các đại biểu đã tập trung thảo luận sâu trong hai phiên chính. Phiên đầu tiên trình bày các tham luận: những điểm mới của Luật sửa đổi do ông Nguyễn Đình Hiệp - Chủ tịch Hội KH&CN sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả báo cáo; quy định dán nhãn năng lượng cho vật liệu xây dựng từ ông Lê Cao Chiến - Phó giám đốc Viện Vật liệu (Bộ Xây dựng); những thách thức trong cung ứng điện do ông Cao Quang Quỳnh - Thành viên Hội đồng TV (Tập đoàn Điện lực Việt Nam) trình bày.

Phiên thảo luận thứ hai, dưới sự điều phối của chuyên gia kinh tế TS. Trần Đình Thiên và các lãnh đạo, chuyên gia đầu ngành, đã tập trung bàn luận vào các giải pháp thực thi Luật. Nội dung thảo luận xoay quanh việc nâng cao vai trò của doanh nghiệp, chính sách ưu đãi tài chính như tín dụng xanh, trái phiếu xanh cho các dự án ESCO, và các giải pháp tăng cường năng lực cho đội ngũ kiểm toán viên, quản lý năng lượng.

Bối cảnh sửa đổi Luật được đặt ra khi nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng cao, trung bình từ 8-10%/năm và dự tính cao hơn trong các năm tiếp theo, gây áp lực lớn lên hệ thống điện quốc gia. Theo Nghị quyết 55-NQ/TW của Bộ Chính trị và Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đến năm 2030, Việt Nam cần khoảng 150.000MW công suất nguồn điện, gần gấp đôi hiện nay, để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội với tốc độ tăng trưởng GDP bình quân. Do đó, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được xem là giải pháp cấp bách để đảm bảo an ninh năng lượng, giảm phát thải và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được Quốc hội thông qua ngày 16.6.2025, bao gồm 3 điều, 21 khoản, điều chỉnh 19 điều và bổ sung 1 điều mới, tập trung vào các nhóm chính sách trọng tâm:

• Nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước: Xác định chỉ tiêu sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả là bắt buộc trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia và địa phương.
• Phát triển thị trường dịch vụ năng lượng (ESCO): Lần đầu tiên quy định rõ mô hình hoạt động của ESCO, mở ra thị trường dịch vụ năng lượng tư nhân, huy động nguồn lực xã hội cho chuyển đổi xanh.
• Thành lập Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả: Một quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, hoạt động không vì lợi nhuận để hỗ trợ các dự án tiết kiệm năng lượng.
• Ưu đãi tín dụng và công cụ tài chính xanh: Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư công nghệ tiết kiệm năng lượng thông qua các công cụ như trái phiếu xanh, tín dụng xanh.
• Dán nhãn năng lượng cho vật liệu xây dựng: Mở rộng đối tượng dán nhãn năng lượng sang vật liệu xây dựng, một bước tiến quan trọng trong việc kiểm soát tiêu hao năng lượng của ngành xây dựng.

Trước khi có những sửa đổi quan trọng này, sau gần 15 năm thực thi Luật (từ 2010), Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể. Giai đoạn 2011–2015, cả nước đã tiết kiệm được 11.261 KTOE năng lượng, tương đương 5,65% tổng tiêu thụ năng lượng quốc gia. Giai đoạn 2016–2020, kết quả này tiếp tục được ổn định và duy trì, giúp cả nước tiết kiệm hàng tỷ kWh điện. Từ năm 2020 đến nay, các chương trình sử dụng năng lượng tiếp tục được đẩy mạnh, mục tiêu đạt từ 2% tổng sản lượng điện thương phẩm/năm trở lên.

Các chương trình như “Giờ Trái đất”, “Gia đình tiết kiệm điện” và đặc biệt là chương trình dán nhãn năng lượng đã có sức lan tỏa mạnh mẽ, với hơn 20.000 sản phẩm được dán nhãn, giúp loại bỏ 45 triệu bóng đèn sợi đốt và tiết kiệm khoảng 100 triệu kWh điện/năm.

Thông qua sự kiện, Bộ Công Thương kỳ vọng sẽ tiếp nhận các ý kiến đóng góp để sớm hoàn thiện các văn bản dưới luật, xây dựng cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, và đẩy mạnh tuyên truyền để phong trào sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả lan tỏa mạnh mẽ hơn nữa, góp phần đưa Việt Nam tự tin bước vào kỷ nguyên vươn mình.

Tuấn Kiệt