Góp vốn bằng công nghệ: Lo ngại nguy cơ ‘thổi phồng’ giá trị, tạo vốn ảo
Về quy định góp vốn bằng công nghệ, Uỷ ban KHCN-MT băn khoăn quy định cho phép tự quyết định giá trị công nghệ góp vốn sẽ tiềm ẩn nguy cơ “thổi phồng” giá trị công nghệ, tạo ra vốn ảo; nâng khống giá trị công nghệ góp vốn để trốn thuế…
Thúc đẩy chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo
Trình bày tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ tại Quốc hội, Bộ trưởng Bộ KH-CN Nguyễn Mạnh Hùng nêu rõ, luật ban hành nhằm hoàn thiện khung pháp lý để thúc đẩy hoạt động chuyển giao công nghệ (CGCN) một cách hiệu quả, đồng bộ; thúc đẩy đổi mới sáng tạo và CGCN nội sinh, khơi luồng công nghệ giữa các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân; tạo môi trường thuận lợi cho các giao dịch công nghệ, tài sản trí tuệ…
Ông Hùng nhấn mạnh, quan điểm xây dựng luật là coi doanh nghiệp là trung tâm của ứng dụng, chuyển giao và đổi mới công nghệ, thúc đẩy phát triển thị trường KH-CN trong nước; ngăn chặn nhập khẩu công nghệ lạc hậu, tiếp thu và làm chủ công nghệ tiên tiến của thế giới phù hợp với điều kiện Việt Nam.
Theo đó, luật bổ sung phạm vi công nghệ cao theo xu thế trên thế giới và yêu cầu thực tiễn; bổ sung công nghệ chiến lược và đối tượng công nghệ ưu tiên chuyển giao; quy định thẩm định công nghệ không chỉ trong dự án đầu tư mà còn theo đề nghị của các tổ chức, cá nhân để phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Luật hỗ trợ thúc đẩy chuyển giao công nghệ nội sinh, thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Quy định về hình thức thể hiện quyền sở hữu và quyền sử dụng công nghệ, góp vốn bằng công nghệ. Nhà nước tự động giao quyền sở hữu công nghệ tự định đoạt, tự thỏa thuận về giá trị cho tổ chức tạo ra công nghệ có sử dụng ngân sách nhà nước.
Nhà nước mua và phổ biến công nghệ phục vụ cho mục đích nghiên cứu ứng dụng phục vụ xã hội công ích. Quy định trường hợp bắt buộc chuyển giao công nghệ phù hợp với luật pháp và các yêu quốc tế.
Cùng với đó, phát triển thị trường khoa học công nghệ, sửa đổi, bổ sung quy định việc nhà nước dành ngân sách phát triển mạng lưới các tổ chức trung gian thị trường khoa công nghệ nhằm hỗ trợ hoạt động chuyển giao công nghệ, tăng cường hợp tác công tư thu hút nguồn lực xã hội để phát triển các tổ chức trung gian.
Luật cũng tạo động lực tài chính, thể chế, pháp lý cho hoạt động chuyển giao công nghệ. Cho phép khoản chi cho CGCN được tính là chi phí trừ khi xác định thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp. Ưu tiên thúc đẩy CGCN đối với công nghệ cao, công nghệ chiến lược, phổ biến công nghệ đến doanh nghiệp nhỏ và vừa hợp tác xã, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh…
Lo ngại nguy cơ "thổi phồng" giá trị công nghệ
Thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết việc mở rộng một số đối tượng CGCN phù hợp với xu thế của thế giới (như công nghệ xanh, công nghệ sạch).
Tuy nhiên, việc mở rộng phạm vi đối với việc “thẩm định công nghệ” nói chung mà không giới hạn chỉ thẩm định công nghệ đối với các dự án đầu tư như quy định tại Luật CGCN hiện hành thì cần tiếp tục rà soát để bảo đảm tính khả thi trong tổ chức thực hiện và đồng bộ với pháp luật có liên quan.
Uỷ ban cũng đề nghị bổ sung vào dự thảo luật các chính sách ưu đãi, hỗ trợ đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong hoạt động nghiên cứu, tiếp nhận, đổi mới, làm chủ và ứng dụng công nghệ.
Ngoài ra, đề nghị rà soát, nghiên cứu bổ sung thêm cơ chế khuyến khích để thực hiện hiệu quả chính sách “lan tỏa công nghệ... từ doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) sang doanh nghiệp trong nước”.
Bà Nguyễn Thanh Hải cho biết đối với các công nghệ không được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ như bí quyết kỹ thuật; công thức pha chế; quy trình sản xuất; công nghệ xử lý, bảo quản sản phẩm; thông số kỹ thuật, bản vẽ; thiết kế đặc thù… cơ quan soạn thảo cần nghiên cứu bổ sung quy định về cơ chế chứng minh quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng để bảo đảm tính khả thi trong quyền chuyển giao công nghệ.
Liên quan đến góp vốn bằng công nghệ, Uỷ ban KHCN-MT tán thành với định hướng sửa đổi tại khoản này. Quy định này sẽ góp phần tích cực tháo gỡ tình trạng “đóng băng” kết quả nghiên cứu, tài sản trí tuệ.
Tuy nhiên, việc quy định cho phép tự quyết định giá trị công nghệ góp vốn sẽ tiềm ẩn rủi ro rất lớn, trục lợi chính sách như nguy cơ “thổi phồng” giá trị công nghệ góp vốn tạo ra ‘vốn ảo”; vấn đề chuyển giá do nâng khống giá trị công nghệ góp vốn để trốn thuế... Do vậy cần có cơ chế, chế tài kiểm soát thật chặt chẽ, hiệu quả và các biện pháp xử lý đảm bảo tính răn đe.
Về việc Nhà nước mua và phổ biến công nghệ, uỷ ban cũng nhất trí với chủ trương này, nhưng đề nghị làm rõ nguồn kinh phí, cơ chế giám sát, và việc cụ thể hóa: mối quan hệ giữa cơ chế “mua công nghệ để phổ biến” với quy định về việc “bắt buộc chuyển giao” theo Luật Sở hữu trí tuệ; tiêu chí chọn và định giá công nghệ; cơ chế bảo mật; các tiêu chí riêng cho công nghệ quốc phòng, an ninh; làm rõ khái niệm “trường hợp cấp thiết” và thẩm quyền của cơ quan nhà nước.
Bên cạnh đó, các ý kiến cũng góp ý vào các nội dung về trách nhiệm quản lý nhà nước, giải thích từ ngữ, hiệu lực thi hành và điều khoản chuyển tiếp trong các dự thảo luật.