TP.HCM: Nhiều người cao tuổi mắc bệnh nguy hiểm bị chẩn đoán nhầm
Tại TP.HCM, nhiều người cao tuổi mắc suy tuyến thượng thận nhưng lại bị chẩn đoán nhầm là “suy nhược tuổi già”.
Suy tuyến thượng thận mạn tính ở người cao tuổi là bệnh hiếm nhưng dễ bị bỏ sót. Bệnh có thể gây mệt mỏi, hạ huyết áp, rối loạn chuyển hóa và nguy cơ tử vong nếu chậm điều trị.
Suy tuyến thượng thận, bác sĩ chẩn đoán “suy nhược tuổi già”
Buổi sáng, ông N.T.H (72 tuổi, ngụ TP.HCM) vẫn thức dậy như thường lệ. Nhưng gần một năm nay, ông không còn đi bộ thể dục mỗi sáng như trước. Chỉ cần bước ra sân tưới cây vài phút, ông bị chóng mặt, hụt hơi và mệt rã rời.
Gia đình đưa đi thăm khám nhiều nơi, được chẩn đoán thoáng qua là “thiếu máu nhẹ”, “rối loạn tiền đình”, rồi “suy nhược tuổi già”. Dùng thuốc một thời gian, tình trạng không cải thiện, thậm chí ông còn bị sụt cân nhanh; thỉnh thoảng tụt huyết áp đột ngột phải đi cấp cứu.
Mãi đến tháng 10.2025 vừa qua, khi khám chuyên sâu tại một bệnh viện nội tiết lớn ở TP.HCM, ông H mới được chẩn đoán: Suy tuyến thượng thận mạn tính. “Nghe tên bệnh thấy lạ lắm. Từ trước giờ chúng tôi chỉ biết đến tim, gan, thận, phổi… chứ ai nghĩ có cái tuyến gì nằm trên thận lại quan trọng vậy”, con trai ông H. chia sẻ.
Cũng giống như ông H, ông Nguyễn Văn Đ.(70 tuổi) từng là người khỏe mạnh, ngày nào cũng tự đạp xe đi chợ. Nhưng chỉ trong vòng vài tháng, ông cảm thấy mệt đến mức không đứng vững, buổi sáng thức dậy đã thấy kiệt sức dù ngủ đủ giấc. Người nhà đưa ông đi khám nhiều nơi, được chẩn đoán từ thiếu máu nhẹ đến suy nhược cơ thể, điều trị dài ngày nhưng không cải thiện.
Đỉnh điểm là trong một lần ông đi lên cầu thang thì bị chóng mặt rồi ngất xỉu, phải đi cấp cứu tại Bệnh viện Nhân dân 115. Lúc này bác sĩ mới chỉ định xét nghiệm nội tiết và phát hiện ông bị suy tuyến thượng thận mạn tính.
“Nếu không cấp cứu kịp thời, bệnh nhân có thể rơi vào sốc suy thượng thận, tụt huyết áp sâu và tử vong”, bác sĩ trực hồi sức cho biết.
ThS-BS Võ Tuấn Khoa - Phó khoa Nội tiết, Bệnh viện Nhân dân 115 (TP.HCM) - cho biết trường hợp như ông Đ. không hề hiếm. Nhiều bệnh nhân cao tuổi nhập viện trong tình trạng mệt kiệt sức kéo dài, nhưng không ai nghĩ đến bệnh ở tuyến thượng thận - một tuyến nhỏ bằng đầu ngón tay cái nằm phía trên thận, nhưng đóng vai trò sống còn.
Suy tuyến thượng thận mạn tính là bệnh lý nội tiết diễn tiến âm thầm, thường bị chẩn đoán muộn do biểu hiện không rõ ràng và dễ nhầm với mệt mỏi thông thường.
“Tuyến thượng thận sản xuất cortisol - một hormon vô cùng quan trọng giúp cơ thể ứng phó với stress, duy trì huyết áp và chuyển hóa năng lượng. Khi tuyến thượng thận suy yếu, cơ thể không còn khả năng điều chỉnh trước những thay đổi, nên người bệnh thường rơi vào tình trạng mệt kiệt sức, hạ huyết áp và dễ choáng”, bác sĩ Khoa giải thích.
Phần lớn là do lạm dụng thuốc corticoid
Các chuyên gia y tế - cho biết những người có nguy cơ cao bị suy tuyến thượng thận mạn tính gồm: người trên 60 tuổi; người dùng corticoid kéo dài (thuốc xịt, uống, tiêm, bôi); người mắc bệnh tự miễn; người có tiền sử lao tuyến thượng thận; người từng phẫu thuật tuyến yên hoặc thượng thận.
Theo ThS-BS Võ Tuấn Khoa, phần lớn các trường hợp bị suy tuyến thượng thận mạn tính được phát hiện ở Việt Nam là do sử dụng corticoid kéo dài. Khi dùng thuốc chứa corticoid kéo dài sẽ gây ức chế tuyến thượng thận, làm cơ thể “quên” sản xuất cortisol. “Nhiều người đau khớp, viêm da, viêm xoang tự ý mua corticoid dùng dài ngày. Họ không biết rằng mỗi ngày dùng sai liều là một ngày tuyến thượng thận bị bào mòn”, bác sĩ Khoa cảnh báo.
Phân tích của bác sĩ Khoa cho thấy, một trong những lý do khiến bệnh dễ bị bỏ sót là vì triệu chứng giống nhiều bệnh khác. Ngoài ra, ở người cao tuổi, các triệu chứng của suy tuyến thượng thận dễ nhầm lẫn với tình trạng tuổi già, như mệt mỏi kéo dài; chán ăn, giảm cân; huyết áp thấp; đau cơ, đau khớp mơ hồ; dễ cáu gắt, suy giảm trí nhớ. Chính sự “mập mờ” này khiến bệnh dễ bị bỏ qua, dẫn đến chẩn đoán trễ.
“Nhiều bệnh nhân trước khi đến đúng chuyên khoa nội tiết đã được điều trị “thiếu máu”, “dạ dày”, “rối loạn tiền đình” hay đơn giản được giải thích là “tuổi già yếu đi”. Điều này làm mất thời gian vàng để phát hiện bệnh”, bác sĩ Khoa nói.
Theo BSCK2 Hà Kim Hồng - chuyên khoa Nội tiết, suy tuyến thượng thận mạn tính có thể ổn định nếu được điều trị đúng, nhưng đặc biệt nguy hiểm khi người bệnh bị sốt, nhiễm trùng; căng thẳng tâm lý nặng; phẫu thuật; mất nước do tiêu chảy, nôn ói… Trong những tình huống đó, nhu cầu cortisol tăng lên, nhưng cơ thể không sản xuất được sẽ dẫn đến cơn suy thượng thận cấp.
“Huyết áp có thể tụt rất sâu, bệnh nhân choáng, mê sảng, mất nước nặng, rối loạn điện giải. Nếu không được tiêm hydrocortison cấp cứu kịp thời, người bệnh có thể tử vong chỉ trong vài giờ”, bác sĩ Hồng cho biết.
Việc điều trị bệnh suy tuyến thượng thận mạn tính theo bác sĩ Khoa là rất phức tạp và thường kéo dài, tùy theo từng trường hợp sử dụng corticoid dài hay ngắn.
“Những trường hợp sử dụng corticoid trong thời gian dài, việc điều trị ít nhất phải 1 năm, có thể kéo dài hơn tùy theo tình trạng bệnh của mỗi người. Bệnh nhân lạm dụng corticoid cũng giống như cắt “cơn nghiện” - đó không phải là điều dễ dàng. Do đó, chúng tôi rất hạn chế chỉ định sử dụng các loại thuốc có chứa corticoid”, bác sĩ Khoa chia sẻ.