Vòm Vàng - tấm khiên bất khả xâm phạm của Mỹ trước xung đột hạt nhân?
Giữa lúc các đối thủ mở rộng kho vũ khí hạt nhân nhanh chóng, giới chức quốc phòng Mỹ đang rất quan tâm về khả năng răn đe chiến lược trong tương lai.
Trong bức tranh an ninh toàn cầu ngày càng phức tạp, Golden Dome (Vòm Vàng) - sáng kiến phòng thủ tên lửa thế hệ mới do Tổng thống Donald Trump khởi xướng, được xem là một phần then chốt nhằm bảo đảm năng lực phản công hạt nhân ngay cả sau khi bị đối phương tấn công trước.
.png)
Tấm khiên bất khả xâm phạm của Mỹ
Golden Dome được lấy cảm hứng từ hệ thống Iron Dome của Israel nhưng mở rộng hơn, nó nhằm tạo ra một "lá chắn bất khả xâm phạm" để bảo vệ lãnh thổ Mỹ khỏi các mối đe dọa từ tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM), tên lửa ngầm dưới biển (SLBM), tên lửa siêu vượt âm, tên lửa hành trình, máy bay không người lái và các cuộc tấn công trên không khác. Hệ thống này tích hợp các công nghệ hiện có và mới, với kiến trúc đa tầng bao gồm một lớp không gian và ba lớp trên đất liền hoặc biển, tập trung vào việc phát hiện sớm, chỉ huy và đánh chặn mục tiêu.
Lớp phòng thủ không gian là thành phần tiên tiến nhất, bao gồm hàng nghìn tên lửa đánh chặn được triển khai trên vệ tinh quỹ đạo thấp. Những vũ khí này có khả năng phá hủy tên lửa địch ngay ở giai đoạn tăng tốc, trước khi chúng rời bệ phóng hoặc giữa không gian, đặc biệt chống lại ICBM từ Nga hay Trung Quốc. Ngoài ra, lớp này có thể tích hợp cảm biến hồng ngoại (SBIRS) và laser năng lượng định hướng để tiêu diệt mục tiêu mà không cần va chạm vật lý.
Trên mặt đất, hệ thống Golden Dome được cấu thành từ nhiều lớp phòng thủ khác nhau, mỗi lớp đảm nhiệm việc đánh chặn một loại tên lửa cụ thể. Ở tầm xa, Mỹ triển khai hệ thống phòng thủ giữa hành trình đặt tại Alaska và California, có nhiệm vụ tiêu diệt tên lửa đạn đạo liên lục địa khi chúng đang bay trong không gian.
Tiếp đó là tổ hợp THAAD, chuyên đối phó với các tên lửa bay ở độ cao lớn trong giai đoạn cuối của quỹ đạo. Đối với các mục tiêu tầm trung hoặc tầm ngắn như tên lửa chiến thuật, tên lửa hành trình và máy bay không người lái, hệ thống Patriot hiện đại hóa (PAC-3) đảm nhận vai trò đánh chặn. Ngoài ra, Mỹ còn bố trí 11 tổ hợp phòng thủ tầm ngắn trên khắp lãnh thổ, hoạt động tương tự hệ thống Iron Dome của Israel, nhằm bảo vệ các khu vực dân cư hoặc căn cứ trước các mối đe dọa địa phương.
Trên biển, các tàu chiến trang bị hệ thống Aegis đảm nhiệm nhiệm vụ phòng thủ cơ động. Chúng sử dụng radar quét mạng pha công suất lớn cùng tên lửa đánh chặn chuyên dụng để tiêu diệt các loại tên lửa đạn đạo tầm ngắn, tầm trung, tên lửa hành trình và cả máy bay đối phương.
Bổ trợ cho toàn bộ hệ thống này là mạng lưới radar cảnh giới tầm xa trải rộng, giúp phát hiện sớm và theo dõi quỹ đạo mục tiêu. Dữ liệu từ các radar được kết nối qua hệ thống chỉ huy và kiểm soát chung, cho phép phối hợp nhanh giữa các lực lượng trên không, đất liền và biển. Ngoài ra, Golden Dome còn ứng dụng các biện pháp phi vũ lực, như chiến tranh điện tử và tấn công mạng, để làm nhiễu, vô hiệu hóa hoặc phá hủy các mối đe dọa ngay trước khi chúng được phóng đi.
Chi phí ước tính ban đầu cho Golden Dome là 175 tỉ USD theo đề xuất của ông Trump, nhưng có thể tăng lên 500 tỉ đến 3,6 nghìn tỉ USD do phần không gian phức tạp. Dự kiến hoàn thành vào năm 2029, chương trình liên quan đến các công ty lớn như Lockheed Martin và SpaceX.
Trụ cột mới trong chiến lược răn đe của Mỹ
Phát biểu trước Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ, phó Đô đốc Richard Correll, hiện là phó Tư lệnh Bộ Chỉ huy Chiến lược Mỹ (STRATCOM) và được đề cử làm người đứng đầu cơ quan này, nhấn mạnh vai trò trung tâm của chương trình Golden Dome trong việc duy trì thế cân bằng hạt nhân.
“Theo Sắc lệnh Hành pháp 14186, Golden Dome có nhiệm vụ triển khai một hệ thống phòng thủ tên lửa thế hệ mới, bảo vệ người dân và hạ tầng trọng yếu của Mỹ trước mọi cuộc tấn công từ bên ngoài, đồng thời bảo đảm năng lực đáp trả hạt nhân trong mọi tình huống”, ông cho hay.
Theo ông Correll, việc duy trì khả năng phản công hạt nhân không chỉ giúp củng cố sức răn đe mà còn ngăn đối thủ ảo tưởng rằng họ có thể chiến thắng bằng một đòn tấn công phủ đầu. Hệ thống Golden Dome vì thế được xem là phần mở rộng của “bộ ba hạt nhân” gồm các oanh tạc cơ chiến lược B-2 và B-52, tên lửa đạn đạo liên lục địa Minuteman III bố trí trong hầm phóng cố định, cùng tàu ngầm hạt nhân lớp Ohio mang theo tên lửa Trident II.
Trong nhiều thập kỷ qua, các tàu ngầm lớp Ohio được coi là trụ cột đảm bảo năng lực phản công hạt nhân của Mỹ nhờ khả năng ẩn mình và khó bị phát hiện. Tuy nhiên, trong các kịch bản xung đột quy mô lớn - nơi đối phương tấn công đồng loạt vào căn cứ không quân, hầm phóng ICBM và cả tàu ngầm khi đang neo đậu, việc chỉ dựa vào tàu ngầm có thể không đủ để bảo đảm một đòn phản công hiệu quả.
Golden Dome, theo đó, được thiết kế để tăng khả năng sống sót của các hệ thống hạt nhân khác, bảo vệ các trung tâm chỉ huy và tạo thêm lớp phòng thủ trước nguy cơ tấn công mạng hoặc vũ khí siêu vượt âm.
Tranh cãi quanh Golden Dome
Dù được mô tả là dự án phòng thủ tên lửa lớn nhất kể từ sau Chiến tranh Lạnh, Golden Dome vẫn vấp phải nhiều hoài nghi. Giới chuyên gia đặt câu hỏi về tính khả thi kỹ thuật, đặc biệt là các thành phần đánh chặn tên lửa từ không gian, vốn đòi hỏi công nghệ cực kỳ phức tạp và chi phí khổng lồ.
Một số nhà phân tích cảnh báo rằng việc Mỹ phát triển hệ thống phòng thủ toàn diện có thể kích thích một cuộc chạy đua vũ trang mới. Trung Quốc và Nga từ lâu đã coi các nỗ lực phòng thủ tên lửa của Mỹ là mối đe dọa trực tiếp đến chiến lược răn đe của họ.
Nga cũng nhiều lần viện dẫn chính sách phòng thủ của Mỹ để lý giải cho việc mở rộng kho hạt nhân. Tuần trước, Tổng thống Vladimir Putin tuyên bố đã thử nghiệm thành công hai loại vũ khí hạt nhân mới, khẳng định Nga sẽ “đáp trả mọi nỗ lực làm suy yếu thế cân bằng chiến lược”. Trong khi đó, Triều Tiên là quốc gia duy nhất đã công khai tiến hành các vụ thử hạt nhân thực sự trong thế kỷ 21, khiến lo ngại về một vòng xoáy hạt nhân mới ngày càng lớn.
Bất chấp còn tồn tại nhiều tranh cãi về chi phí và tác động chiến lược, Golden Dome vẫn được coi là bước đi tất yếu trong bối cảnh môi trường an ninh toàn cầu thay đổi nhanh chóng. Đảm bảo khả năng phản công hạt nhân trong mọi tình huống được xem là yếu tố cốt lõi để Mỹ duy trì vị thế răn đe và sức mạnh chiến lược của mình.
“Trong một thế giới mà các đối thủ đang đẩy mạnh hiện đại hóa kho vũ khí hạt nhân, chúng ta không thể để năng lực răn đe của mình suy yếu. Golden Dome không chỉ là một lá chắn phòng thủ, mà còn là sự bảo đảm cho an ninh quốc gia và nền ổn định toàn cầu”, phó Đô đốc Correll nhấn mạnh.
