SMEs Việt Nam: Cơ hội và nỗi lo trước tham vọng 'trung tâm xuất khẩu' của Amazon

Cơ hội vàng!

Tốc độ tăng trưởng hàng Việt Nam trên Amazon đạt gần 35% trong 7 tháng đầu năm 2025 là một con số biết nói, khẳng định vị thế đang lên của Việt Nam trên bản đồ thương mại điện tử (TMĐT) toàn cầu.

Amazon Global Selling Việt Nam đã công bố chiến lược trọng tâm năm 2026, với tầm nhìn hướng xa hơn: Đưa Việt Nam trở thành trung tâm xuất khẩu thương mại điện tử chất lượng cao của Đông Nam Á, nơi hàng Việt không chỉ hiện diện, mà còn định vị giá trị mới trên bản đồ kinh tế toàn cầu.

Điểm nhấn là chương trình Amazon Global Logistics (AGL), đưa Việt Nam trở thành quốc gia thứ hai trên thế giới được chọn làm điểm xuất phát FBA (hoàn thiện đơn hàng bởi Amazon), cho phép doanh nghiệp trong nước giao hàng trực tiếp tới mạng lưới trung tâm hoàn thiện đơn hàng của Amazon tại Mỹ.

Điều này không chỉ giúp giảm chi phí logistics, mà còn tái định nghĩa năng lực xuất khẩu Việt Nam: Từ chỗ "giao hàng quốc tế thủ công" sang "xuất khẩu công nghệ - logistics số hóa".

Lời khẳng định của Amazon về việc mong muốn đưa Việt Nam trở thành "trung tâm xuất khẩu TMĐT chất lượng cao của Đông Nam Á" đang mở ra một "đại lộ" thênh thang, nhưng đồng thời cũng đặt ra những "bài toán khó" đối với hàng ngàn doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) Việt Nam - những người đóng vai trò chủ lực trong chuỗi cung ứng.

Trao đổi với phóng viên Tạp chí Một Thế Giới về những cơ hội, chuyên gia kinh tế - PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cho biết đối với các SMEs Việt Nam, việc Amazon đặt trọng tâm vào thị trường trong nước mang lại những lợi ích đột phá mà trước đây các doanh nghiệp chỉ có thể mơ ước.

Các doanh nghiệp sẽ có cơ hội tiếp cận 300 triệu khách hàng tiềm năng. Cụ thể, Amazon cung cấp nền tảng và cơ sở hạ tầng để các SMEs tiếp cận trực tiếp với hàng trăm triệu khách hàng tại các thị trường khó tính như Mỹ, châu Âu mà không cần lập văn phòng hay hệ thống phân phối đắt đỏ ở nước ngoài.

Ngoài ra, các doanh nghiệp có thể dễ dàng chuyển đổi từ sản xuất gia công sang xây dựng thương hiệu riêng, khẳng định chất lượng "Made in Vietnam" trên trường quốc tế, đặc biệt trong các ngành hàng thế mạnh như: dệt may, da giày, thủ công mỹ nghệ, và nội thất,...

Amazon liên tục chia sẻ các công cụ và dữ liệu về hành vi người tiêu dùng, điều này cũng giúp SMEs tối ưu hóa sản phẩm, quản lý kho bãi và marketing kỹ thuật số. Để tồn tại và cạnh tranh trên sàn TMĐT lớn nhất thế giới, ông Thịnh cho rằng các SMEs buộc phải nâng cao tiêu chuẩn sản xuất, đóng gói, và dịch vụ hậu mãi theo yêu cầu khắt khe của thị trường quốc tế, từ đó tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững.

Hơn nữa, theo vị chuyên gia này, so với kênh xuất khẩu truyền thống với thời gian thanh toán dài, Amazon cung cấp hệ thống thanh toán nhanh chóng và an toàn, giúp SMEs giải quyết bài toán về vốn lưu động, một vấn đề cốt lõi của các doanh nghiệp nhỏ.

Những rào cản thầm lặng

Bên cạnh những cơ hội rạng ngời, để trở thành "trung tâm xuất khẩu chất lượng cao", ông Thịnh cho rằng các SMEs đang phải đối mặt với những thách thức không hề nhỏ, đòi hỏi sự đầu tư nghiêm túc về nguồn lực và chi phí.

Chị Nguyễn Thúy Lan, đại diện 2END - một công ty chuyên về may mặc ở Hưng Yên, chia sẻ: "Việc đáp ứng các chứng chỉ như FDA (tiêu chuẩn với các sản phẩm như thực phẩm, thuốc, thiết bị y tế và mỹ phẩm muốn nhập khẩu vào thị trường Mỹ), tiêu chuẩn CE (tiêu chuẩn về an toàn, sức khỏe và môi trường của châu Âu), hay các quy định về nguyên liệu, an toàn sức khỏe ở Mỹ, châu Âu tốn rất nhiều thời gian và chi phí. Chúng tôi phải thay đổi toàn bộ quy trình sản xuất, điều mà một doanh nghiệp nhỏ rất khó xoay sở nhanh chóng".

Theo chị Lan, yêu cầu về chứng chỉ không chỉ là chất lượng sản phẩm, mà còn là các tiêu chuẩn về môi trường, lao động, và trách nhiệm xã hội. Ngoài ra, sự phụ thuộc quá nhiều vào dịch vụ hoàn tất đơn hàng của Amazon có thể tối ưu hóa vận chuyển, nhưng việc quản lý tồn kho, chi phí lưu kho, và xử lý hàng hoàn trả ở nước ngoài vẫn là gánh nặng lớn.

Cạnh tranh về giá cũng là một trong những thách thức, chị Lan cho rằng các SMEs Việt Nam sẽ phải cạnh tranh trực tiếp với hàng triệu người bán từ các quốc gia có chuỗi cung ứng cực kỳ hiệu quả như Trung Quốc. Việc duy trì chất lượng cao đi kèm với giá cạnh tranh là một thách thức rất khó nhằn.

Hay hạn chế về nguồn nhân lực và ngoại ngữ cũng là một rào cản lớn. Từ trải nghiệm thực tế của bản thân với công ty, chị Lan cho biết việc tạo listing sản phẩm chuẩn SEO (tối ưu hóa công cụ tìm kiếm), chạy quảng cáo Amazon và phân tích dữ liệu bán hàng đòi hỏi đội ngũ am hiểu sâu về TMĐT xuyên biên giới - một nguồn nhân lực còn khá khan hiếm tại Việt Nam. Chưa kể đến những dịch vụ khách hàng, xử lý khiếu nại, và đàm phán với Amazon đều cần sử dụng tiếng Anh thương mại chuyên nghiệp...

Tham vọng biến Việt Nam thành trung tâm xuất khẩu TMĐT chất lượng cao của Amazon là một động lực to lớn, nhưng "chất lượng cao" sẽ là tiêu chí sống còn chứ không chỉ là khẩu hiệu.

Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại Vũ Bá Phú cho biết, thương mại toàn cầu đang bước vào một kỷ nguyên phát triển mới - nơi mà chuyển đổi số và thương mại điện tử xuyên biên giới không chỉ là xu hướng, mà đã trở thành nền tảng thiết yếu để doanh nghiệp vươn xa và tiếp cận trực tiếp với người tiêu dùng toàn cầu.

Trong bối cảnh ấy, việc chủ động hội nhập số không còn là lựa chọn mà là điều kiện tiên quyết để nâng cao năng lực cạnh tranh, khả năng thích ứng và phát triển bền vững của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Với các SMEs, ông Phú cho rằng cơ hội là có thật, nhưng các doanh nghiệp cần thay đổi tư duy từ "bán được hàng" sang "xây dựng thương hiệu bền vững". Đầu tư vào chất lượng sản phẩm, bảo vệ sở hữu trí tuệ và nâng cao năng lực vận hành số là ba yếu tố then chốt để SMEs Việt Nam không chỉ là nơi Amazon đặt niềm tin, mà còn là đối tác chiến lược trên bản đồ thương mại toàn cầu.

Việt Nam đang đứng trước cơ hội lịch sử để chuyển mình từ một "công xưởng của thế giới" thành một "trung tâm thương hiệu số" trên Amazon. Con đường phía trước đầy thử thách, nhưng với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, các SMEs Việt Nam hoàn toàn có thể biến tham vọng này thành hiện thực.

Tuyết Nhung