Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận trên đà chuẩn bị khởi công vào 2026

Thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Kết luận số 203-KL/TW ngày 4.11.2025 về tiếp tục tập trung thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp nhằm bảo đảm thực hiện ở mức cao nhất mục tiêu tăng trưởng năm 2025, tạo đà vững chắc cho tăng trưởng bền vững ở mức 2 con số trong giai đoạn tới và tổng kết Nghị quyết số 05-NQ/TW, ngày 1.11.2016 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII. Trong đó có nêu việc khởi công một số dự án quan trọng quốc gia từ đầu năm 2026, gồm Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận.

Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận từng được Quốc hội khóa XII phê duyệt chủ trương đầu tư từ năm 2009, nhưng đến năm 2016, Quốc hội khóa XIV đã ra nghị quyết tạm dừng triển khai. Sau gần một thập kỷ gián đoạn, trước yêu cầu cấp bách của thời kỳ phát triển mới và mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng dài hạn, cuối năm 2024, Trung ương Đảng và Quốc hội đã thống nhất chủ trương tái khởi động Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận – nay thuộc địa bàn tỉnh Khánh Hòa.

Từ quyết sách tái khởi động đến bước chuẩn bị toàn diện

Ngay sau đó, Thủ tướng Chính phủ ký quyết định thành lập và kiện toàn Ban Chỉ đạo xây dựng nhà máy điện hạt nhân, thể hiện cam kết chính trị mạnh mẽ trong việc khôi phục chương trình năng lượng nguyên tử quốc gia.

Từ cuối năm 2024, các cơ quan trung ương, gồm Bộ Công Thương, Bộ Tài chính, EVN, PVN, phối hợp với UBND tỉnh Ninh Thuận (cũ), đã bắt tay triển khai các nhiệm vụ trọng tâm.

Một cột mốc quan trọng được nhấn mạnh là việc Quốc hội ban hành Nghị quyết số 189 ngày 19.2.2025 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt đầu tư xây dựng dự án điện hạt nhân Ninh Thuận. Trên cơ sở đó, Chính phủ đã ban hành kế hoạch triển khai nghị quyết, làm nền tảng pháp lý cho toàn bộ dự án.

Tại phiên họp thứ ba của ban chỉ đạo vào cuối tháng 10, theo chỉ đạo của Thủ tướng, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) được giao làm chủ đầu tư nhà máy điện hạt nhân số 1, còn Tập đoàn Công nghiệp Năng lượng Quốc gia (Petrovietnam) đảm nhiệm nhà máy điện hạt nhân số 2. UBND tỉnh Khánh Hòa được giao thực hiện dự án thành phần di dân tái định cư và giải phóng mặt bằng.

Bên cạnh đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đã hoàn thiện dự thảo Luật Năng lượng nguyên tử trình Quốc hội, đồng thời soạn thảo các nghị định và thông tư hướng dẫn thi hành. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã trình Thủ tướng phê duyệt Đề án đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực phục vụ phát triển điện hạt nhân đến năm 2035, trong khi Bộ Tài chính đang xây dựng nghị quyết của Chính phủ để tách nội dung di dân, tái định cư thành dự án độc lập – nhằm đảm bảo tiến độ, tính minh bạch và chủ động nguồn vốn.

Những nỗ lực đó đã được Thủ tướng Phạm Minh Chính ghi nhận và biểu dương tại cuộc họp. Thủ tướng cho biết, trong tổng số 18 nhiệm vụ được giao, đã có 9 nhiệm vụ hoàn thành, trong đó có các nhiệm vụ mang tính then chốt như ban hành kế hoạch hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết 189, điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, trình Quốc hội Luật Năng lượng nguyên tử, và đặc biệt là phân bổ 3.236 tỷ đồng cho tỉnh Khánh Hòa để thực hiện công tác di dân, tái định cư.

Bảy nhiệm vụ khác đang triển khai và hai nhiệm vụ chưa triển khai. Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương “rút kinh nghiệm, chủ động thực hiện và xử lý khó khăn, vướng mắc phát sinh theo đúng chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn được giao”.

Chuẩn bị nhân lực, pháp lý và đối tác cho bước khởi công

Phiên họp cuối tháng trước cũng đặt ra hàng loạt yêu cầu cụ thể, hướng tới giai đoạn khởi công dự án – dự kiến vào đầu năm 2026. Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh tinh thần cần triển khai khẩn trương nhất có thể, bảo đảm đúng quy trình, tiêu chuẩn an toàn và an ninh hạt nhân.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là EVN phải hoàn thành lập dự án tiền khả thi trong tháng 10.2025, đồng thời các cơ quan liên quan hoàn tất đàm phán hiệp định hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân số 1 và hành lang pháp lý trong tháng 11.2025. Các cuộc đàm phán quốc tế sẽ được thúc đẩy theo nguyên tắc “lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”, với tinh thần cắt giảm thủ tục rườm rà, tuân thủ đầy đủ các tiêu chuẩn và hướng dẫn của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA).

Thủ tướng cũng yêu cầu các bộ, ngành liên quan thực hiện Nghị quyết 328/NQ-CP – Chương trình hành động của Chính phủ triển khai Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Trong đó, điện hạt nhân được xem là trụ cột quan trọng để giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.

Về nhân lực, Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao phối hợp chặt chẽ với EVN và Petrovietnam để xác định nhu cầu cụ thể về số lượng, trình độ và chuyên môn của đội ngũ nhân sự phục vụ các nhà máy điện hạt nhân. Từ đó, Bộ sẽ triển khai chương trình đào tạo trong nước, đồng thời kêu gọi, thu hút chuyên gia và kỹ sư Việt Nam ở nước ngoài tham gia vào dự án.

Ở cấp địa phương, tỉnh Khánh Hòa đóng vai trò trung tâm trong công tác giải phóng mặt bằng và di dân tái định cư. Thủ tướng yêu cầu huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, Bí thư Tỉnh ủy phải trực tiếp chỉ đạo và phối hợp chặt chẽ với các bộ ngành để đảm bảo tiến độ. Đặc biệt, việc tái định cư cho người dân trong vùng dự án phải bảo đảm “nơi ở mới ít nhất bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ”, đồng thời phải có chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, ổn định cuộc sống và đảm bảo quyền lợi hợp pháp của nhân dân.

Các bộ, ngành liên quan – đặc biệt là Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Xây dựng – được giao phối hợp giải quyết các kiến nghị của địa phương về cơ chế tài chính, pháp lý và kỹ thuật để đẩy nhanh tiến độ. Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn được Thủ tướng giao trực tiếp chỉ đạo và xử lý các vấn đề thuộc thẩm quyền, đồng thời báo cáo những nội dung vượt thẩm quyền lên Chính phủ.

Cuối tháng 10, tại Kuala Lumpur, Malaysia, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã có cuộc gặp với Phó Thủ tướng Nga Alexey Overchuk nhân dịp tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 47 và các hội nghị cấp cao liên quan. Về dự án trọng điểm chiến lược xây dựng nhà máy điện hạt nhân 1 tại Việt Nam, hai bên nhất trí đẩy nhanh trao đổi, đàm phán, sớm ký kết các thỏa thuận cần thiết để có thể khởi công nhà máy theo kế hoạch.

Dưới sự chỉ đạo đồng bộ, đến nay Việt Nam đã có đầy đủ các điều kiện tiên quyết để bước vào giai đoạn khởi công: chủ trương chính trị rõ ràng, cơ chế pháp lý đầy đủ, kế hoạch tài chính cụ thể, bộ máy điều hành thống nhất và nguồn nhân lực đang được chuẩn bị kỹ lưỡng.

Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận không chỉ là công trình năng lượng trọng điểm mà còn là biểu tượng cho tầm nhìn chiến lược về phát triển công nghệ cao, an ninh năng lượng và chuyển đổi xanh của Việt Nam. Việc tái khởi động dự án đánh dấu bước ngoặt sau gần 10 năm gián đoạn, khẳng định quyết tâm của Việt Nam trong việc làm chủ công nghệ hạt nhân dân dụng – một lĩnh vực đòi hỏi trình độ khoa học, kỹ thuật và quản trị ở mức cao nhất.

Bùi Tú