Ảnh vệ tinh tiết lộ quy mô các cơ sở sản xuất tên lửa của Trung Quốc
Theo CNN, Trung Quốc đã tiến hành một chiến dịch mở rộng quy mô lớn các cơ sở liên quan đến sản xuất tên lửa kể từ năm 2020.
Quyết tâm chạy đua với Mỹ
Hơn 60% trong số 136 cơ sở có liên quan đến sản xuất tên lửa hoặc Lực lượng Tên lửa của quân đội Trung Quốc (đơn vị kiểm soát kho vũ khí hạt nhân của nước này) cho thấy dấu hiệu mở rộng rõ rệt qua ảnh vệ tinh.
Các cơ sở đó — gồm nhà máy, trung tâm nghiên cứu và thử nghiệm — đã tăng thêm hơn 2 triệu mét vuông diện tích sàn xây dựng từ đầu năm 2020 đến cuối năm 2025. Trên ảnh vệ tinh, những tòa tháp mới, hầm ngầm và ụ đất mang đặc trưng của hoạt động phát triển vũ khí liên tiếp xuất hiện. Ở một số khu vực, thậm chí có thể nhìn thấy các bộ phận tên lửa trong hình ảnh.
Ông William Alberque, chuyên gia cấp cao tại Diễn đàn Thái Bình Dương và cựu Giám đốc kiểm soát vũ khí của NATO, nhận định: “Đây là cách Trung Quốc định vị mình như một siêu cường toàn cầu. Chúng ta đang ở giai đoạn khởi đầu của một cuộc chạy đua vũ trang mới. Trung Quốc đang chạy nước rút — và họ chuẩn bị cho cả một cuộc marathon”.
Theo CNN, dữ liệu này phác họa bức tranh về một nỗ lực khẩn trương nhằm tăng năng lực sản xuất các loại tên lửa mới, tinh vi hơn. Nhiều nhà máy trong số đó đã thay thế các ngôi làng và đất nông nghiệp, mở rộng diện tích hàng chục nghìn mét vuông chỉ trong vòng năm năm.
CNN xác định được các địa điểm này — bao gồm hơn chục cơ sở chưa từng được công bố — bằng cách đối chiếu dữ liệu công khai từ hai tập đoàn quốc phòng nhà nước lớn nhất Trung Quốc và các công ty con của họ, rồi kiểm chứng lại bằng phân tích không gian địa lý.
Từ khi lên nắm quyền năm 2012, Chủ tịch Tập Cận Bình đã chủ trương rót hàng tỉ USD để mua sắm và hiện đại hóa trang thiết bị quân sự, trong khuôn khổ mục tiêu được định hướng rõ ràng nhằm biến Quân Giải phóng Nhân dân (PLA) thành một lực lượng “đẳng cấp thế giới”.
Ông Tập cũng xây dựng mạnh mẽ Lực lượng Tên lửa PLA (PLARF) — nhánh tinh nhuệ phụ trách kho vũ khí hạt nhân và tên lửa đạn đạo đang mở rộng nhanh chóng. Ông từng mô tả lực lượng này là “hạt nhân của răn đe chiến lược, trụ cột chiến lược củng cố vị thế cường quốc, và là nền tảng vững chắc cho an ninh quốc gia”.
Các cơ sở sản xuất tên lửa của Trung Quốc cung cấp cho hầu hết mọi quân binh chủng, trong đội quân đông đảo nhất thế giới với hơn 2 triệu quân nhân tại ngũ.
Mỹ bị tụt lùi
Tháng 12.2024, Lầu Năm Góc ước tính rằng lực lượng tên lửa của Trung Quốc đã tăng nguồn cung tên lửa lên 50% chỉ trong bốn năm trước đó. Phân tích mới của CNN về cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất các loại vũ khí này cho thấy nỗ lực của Trung Quốc vẫn tiếp diễn không ngừng, đồng thời hé lộ thêm thông tin chi tiết về những địa điểm chế tạo các loại tên lửa đó.
Đầu năm nay, Trung Quốc đã phê duyệt mức tăng 7,2% trong ngân sách quốc phòng, nâng tổng chi tiêu lên khoảng 245 tỉ USD. Đây là năm thứ tư liên tiếp chi tiêu quốc phòng của nước này tăng trên 7%, dù nhiều chuyên gia cho rằng số liệu thực tế có thể cao hơn đáng kể so với con số công bố chính thức.
Sự bùng nổ rõ rệt trong sản xuất tên lửa của Trung Quốc diễn ra trong bối cảnh Mỹ phải tiêu hao các hệ thống phòng thủ tinh vi tại Ukraine và Israel, dẫn tới tình trạng thiếu hụt đạn dược và gây tranh luận tại Washington về việc nên triển khai vũ khí hiện đại ở đâu và bằng cách nào.
Tháng 7 vừa qua, CNN phát hiện rằng Mỹ đã sử dụng khoảng 25% số tên lửa đánh chặn của hệ thống THAAD (Terminal High Altitude Area Defense) trong quá trình bảo vệ Israel trước các cuộc tấn công tên lửa đạn đạo của Iran trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày hồi tháng 6.
Sau đó, chính phủ Mỹ đã mở rộng hợp đồng trước đó với tập đoàn quốc phòng Lockheed Martin thêm hơn 2 tỉ USD để tăng cường sản xuất THAAD. Tuy nhiên, mỗi tên lửa đánh chặn THAAD có giá khoảng 12,7 triệu USD theo ngân sách Cơ quan Phòng thủ Tên lửa Mỹ năm 2025, và quy trình chế tạo vô cùng phức tạp, kéo dài.
Hệ thống THAAD ban đầu được triển khai tại Mỹ và khu vực châu Á – Thái Bình Dương, và được xem là thành phần trọng yếu trong chiến lược răn đe của Washington đối với Bắc Kinh.
Dù hệ thống này vẫn có khả năng bắn hạ tên lửa của Trung Quốc, các chuyên gia cảnh báo rằng vấn đề nguồn cung của Lầu Năm Góc, cùng với nỗ lực của Trung Quốc nhằm phát triển các loại tên lửa tiên tiến hơn, đang tạo ra mối đe dọa ngày càng lớn đối với lợi ích của Mỹ.
Khi được hỏi về phát hiện của CNN, Lầu Năm Góc từ chối bình luận, cho biết họ sẽ “không đề cập đến các vấn đề liên quan đến tình báo”.
Cơ sở ở khắp nơi
Nguồn thông tin từ hai tập đoàn quốc phòng nhà nước lớn nhất Trung Quốc — Tập đoàn Khoa học và Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc (CASC) và Tập đoàn Công nghiệp và Khoa học Hàng không Vũ trụ Trung Quốc (CASIC) — là nền tảng cho phân tích của CNN, trong đó truy vết hàng loạt thông báo của chính phủ để xác định các cơ sở bí mật.
Hai tập đoàn này cùng các công ty con sản xuất phần lớn tên lửa thông thường và hạt nhân của Trung Quốc. Dù Bắc Kinh sử dụng mật danh để che giấu một số dự án quân sự, nghiên cứu của CNN đã xác định được vị trí cụ thể của nhiều cơ sở này.
Chẳng hạn, một thông báo của chính phủ hồi đầu năm đề cập đến một dự án xây dựng ở tỉnh Thiểm Tây thuộc Viện Hàn lâm thứ tư của CASC, được biết đến rộng rãi là nhà thầu chính sản xuất tên lửa nhiên liệu rắn. Các thông báo khác cũng nêu rõ quy mô và vị trí sơ bộ của công trình.
Dựa trên thông tin đó, CNN đã xác định được tọa độ chính xác của cơ sở này. Dù dự án mới ở giai đoạn đầu, ảnh vệ tinh đã hiển thị rõ các bức tường chống nổ, tương tự như ở những nhà máy sản xuất tên lửa khác.
CNN xác định được 99 địa điểm có liên hệ với sản xuất tên lửa, trong đó 65 cơ sở đã mở rộng diện tích sàn — một yếu tố mà các chuyên gia nhận định có thể làm tăng sản lượng của Trung Quốc theo cấp số nhân. Ngoài ra, CNN cũng phân tích 37 căn cứ thuộc Lực lượng Tên lửa, phát hiện rằng 22 trong số này đã mở rộng trong 5 năm qua.
Với mọi địa điểm, CNN đo lường diện tích xây dựng tăng thêm hằng năm từ 2020, đồng thời phân tích cấu trúc và chức năng của từng cơ sở trên ảnh vệ tinh để xác định mục đích sử dụng.
Các chuyên gia cho biết việc tăng thêm diện tích sàn xây dựng có thể dẫn đến sự gia tăng sản lượng theo cấp số nhân đối với một số loại tên lửa nhất định.
Một cơ sở ở Bắc Kinh, đã mở rộng gần 50% kể từ năm 2020, được Viện Nghiên cứu Hàng không Vũ trụ Trung Quốc xác định là nơi sản xuất tên lửa đạn đạo tầm trung DF-26 — loại vũ khí được các chuyên gia quốc phòng mệnh danh là “sát thủ đảo Guam”.
Các cơ sở liên quan đến tên lửa mà CNN phân tích có vị trí và bố cục rất khác nhau. Một số ẩn mình trong đô thị, nằm sát khu dân cư và nhà hàng, trong khi nhiều cơ sở khác nằm sâu trong thung lũng hẻo lánh, len lỏi theo địa hình núi dốc. Phần lớn được xây dựng gần các tổ chức thuộc ngành công nghiệp hàng không – vũ trụ quốc phòng.
Một số địa điểm có mục đích hiển nhiên qua ảnh vệ tinh: các bộ phận tên lửa đạn đạo xuyên lục địa có thể nhìn thấy nằm trên đường băng, trong khi các mảnh tên lửa cũ nằm rải rác trên bãi cỏ dại. Nhiều khu vực thể hiện biện pháp phòng hộ nghiêm ngặt, với các tường đất và bê tông cao bao quanh để chống nguy cơ nổ.
Một số cơ sở khác tuy không có dấu hiệu trực quan rõ ràng, nhưng dựa trên quyền sở hữu, quan hệ hợp tác và tính bảo mật cao, CNN xác định rằng ít nhất một phần hoạt động tại đó liên quan đến sản xuất vũ khí.
Ví dụ, một cơ sở thử nghiệm của Shaanxi Aerospace tại huyện Tam Nguyên, nằm giữa vùng núi hẻo lánh gần Tây An, thoạt nhìn có vẻ bình thường. Nhưng một thông báo mà CNN thu được cho thấy một trường đại học bị Mỹ trừng phạt vì liên hệ với quân đội Trung Quốc cùng với một công ty con chủ chốt của CASC, đều tham gia xây dựng cơ sở này. Theo thông báo của trường, cơ sở có thể mô phỏng môi trường bay, phục vụ nghiên cứu phát triển vũ khí siêu vượt âm.
Sản lượng cũng tăng vọt
Phân tích của CNN cũng cho thấy rằng sản lượng tên lửa của Trung Quốc tăng vọt sau khi Nga xung đột với Ukraine năm 2022. Theo hình ảnh vệ tinh mà CNN phân tích, tốc độ mở rộng tại các cơ sở sản xuất tên lửa của Trung Quốc gần như tăng gấp đôi trong hai năm kể từ khi cuộc chiến bắt đầu.
Ông William Alberque nhận định: “Họ đang quan sát Ukraine cực kỳ kỹ lưỡng. Giờ họ được chứng kiến tận mắt các hoạt động tác chiến thực tế giữa hai lực lượng hùng mạnh, sử dụng những công nghệ hiện đại nhất đối đầu trực tiếp — và họ đang ghi chép rất tỉ mỉ”.
Theo các chuyên gia, các cuộc tấn công đường không của Nga ở Ukraine đã cho thấy cách hiệu quả nhất để phá hủy các mục tiêu quan trọng là áp đảo hệ thống phòng không phương Tây bằng vũ khí rẻ tiền như máy bay không người lái, từ đó tạo cơ hội cho tên lửa đạn đạo tầm xa tấn công trúng đích.