Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo ở ĐBSCL vắng dự án lớn về công nghệ

Nở rộ hệ sinh thái KNĐMST

Từ 2019, các Trung tâm Đổi mới Sáng tạo (gọi tắt là trung tâm) thúc đẩy hệ sinh thái KNĐMST lần lượt ra đời ở các tỉnh ĐBSCL. Trung tâm làm hạt nhân, vườn ươm, cung cấp dịch vụ hỗ trợ phát triển hệ sinh thái như vườn ươm công nghệ Việt Nam – Hàn Quốc, ở Khu công nghiệp Trà Nóc là một điển hình. Hàng năm, các tỉnh tổ chức Ngày hội KNĐMST vùng ĐBSCL nhằm giới thiệu, quảng bá ý tưởng, dự án, sản phẩm khởi nghiệp sáng tạo. Đặc biệt, là nông nghiệp thông minh, công nghệ cao. Nhiều tỉnh tổ chức các cuộc thi khởi nghiệp, thu hút hàng thí sinh từ các trường đại học, cao đẳng và cộng đồng. Các Trung tâm tổ chức các chương trình tập huấn, đào tạo về KNĐMST cho sinh viên, doanh nghiệp và nông dân.

Tỉnh Đồng Tháp tăng cường quản trị Hợp tác xã (HTX) để cung cấp dịch vụ hiệu quả như: Ứng dụng quy trình canh tác bền vững Viet Gap(lúa gạo, xoài); Nông nghiệp hữu cơ... Dự án KNĐMST tập trung vào chế biến sâu nông sản, nâng cao giá trị tài nguyên bản địa, như dự án chế biến mít thành thịt nhân tạo ở Cần Thơ...

Hằng năm các Trung tâm ĐMST của các tỉnh có trao giải thưởng về thành tích đạt được của các cá nhân và tổ chức về khoa học công nghệ (KHCN), KNĐMST, chuyển đổi số, tuy nhiên, các thành tích này cũng chỉ tầm ở địa phương và nhiều dự án lĩnh vực nông nghiệp, chưa có dự án lớn xuất hiện với hàm lượng công nghệ cao.

Ông Lê Nguyễn Đoan Khôi, Giám đốc Trung tâm ĐMST - Đại học Cần Thơ cho rằng, qua 6 năm triển khai KNĐMST, nhiều dự án khởi nghiệp từ nông nghiệp, chế biến nông sản, xử lý nông sản nở rộ, tuy nhiên, những dự án tầm cơ quốc gia, những dự án có hàm lượng công nghệ cao vẫn chưa xuất hiện.

Những hạn chế đối với KNĐMST và giải pháp

Ông Nguyễn Thanh Mỹ - nhà khoa học có nhiều bằng sáng chế, cho rằng, hệ sinh thái KNĐMST tại ĐBSCL còn non trẻ, chưa có thành tích nổi bật. Chủ yếu, do nhiều thách thức mang tính hệ thống và cấu trúc của vùng. Khó khăn đầu tiên của những người KNĐMST và các doanh nghiệp thường gặp, là thiếu nguồn vốn. Sự thiếu vốn cản trở việc đầu tư cơ sở vật chất, máy móc, thiết bị và công nghệ mới để thực hiện dự án. Hầu hết người sáng lập doanh nghiệp khởi nghiệp thiếu kinh nghiệm thực tiễn, thiếu các kỹ năng cần có trong thời đại số, cũng như khả năng ngoại ngữ (tiếng Anh) còn hạn chế, gây khó khăn trong việc tiếp thu công nghệ và vươn ra thị trường quốc tế.

Hệ sinh thái KNĐMST của các tỉnh, thành vùng ĐBSCL đang trong giai đoạn hình thành, chưa hoàn thiện cơ chế chính sách. Đặc thù kinh tế vùng chủ yếu là nông nghiệp nên yếu tố rủi ro cao và hàm lượng trí tuệ. Công nghệ trong sản phẩm truyền thống còn thấp, khiến các quỹ đầu tư mạo hiểm và doanh nhân thành đạt ngại đầu tư vào các dự án khởi nghiệp tại đây.

Theo ông Nguyễn Thanh Mỹ, cần có một giải pháp đồng bộ hỗ trợ những cá nhân và doanh nghiệp KNĐMST trong vùng. Quan trọng nhất, là cơ chế chính sách, vốn và thị trường cho những sản phẩm mới về KHCN, ĐMST.

Giám đốc Sở KH&CN TP.Cần Thơ Ngô Anh Tín cho rằng, để vận dụng Nghị quyết số 57 NQ/TW vào cuộc sống, hệ sinh thái KNĐMST vùng ĐBSCL cần có định hướng chung cho toàn vùng. Các cơ chế, chính sách hỗ trợ KNĐMST cần phải đồng bộ và có chính sách ưu đãi mạnh mẽ ngay từ giai đoạn đầu đối với KNĐMST, tạo điều kiện nâng tỷ lệ thương mại hóa các công trình nghiên cứu khoa học từ các viện, trường hiện nay đi vào cuộc sống.

Các địa phương trong vùng ĐBSCL cần sớm xây dựng và hoàn thiện thể chế, cơ chế quản lý để khuyến khích, tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động KHCN, KNĐMST và chuyển đổi số. Các tỉnh thành cần đưa ra các giải pháp để thu hút, đào tạo, và trọng dụng nhân lực KHCN, đặc biệt là nhân lực số, nhân lực trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược. Các trung tâm ĐMST cần thúc đẩy startup công nghệ để hiện thực hóa các nghiên cứu khoa học thành sản phẩm, dịch vụ ứng dụng thực tiễn. Thúc đẩy doanh nghiệp KNĐMST tăng cường liên kết với các viện nghiên cứu, trường đại học để khơi dậy sự phát triển công nghệ vùng ĐBSCL trong thời đại mới.

Văn Kim Khanh