Chống Lừa Đảo và Hiếu PC vạch trần lừa đảo xuyên biên giới

Báo cáo "Inflection Point" từ Văn phòng Liên Hợp Quốc về ma túy và tội phạm (UNODC) phản ánh và cảnh báo sự gia tăng sản xuất ma túy tổng hợp, cùng các hoạt động lừa đảo mạnh mẽ qua mạng, hiện tượng rửa tiền và ngân hàng ngầm tại các quốc gia Đông Nam Á.

Một trong những thay đổi quan trọng trong những năm gần đây là sự xuất hiện của các trung tâm scam quy mô công nghiệp, thu về hàng tỉ USD từ các hoạt động lừa đảo. Những nhóm tội phạm này không chỉ lợi dụng các sơ hở trong hệ thống quản lý, mà còn tận dụng công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo và deepfake để nâng cao khả năng lừa gạt của mình, tạo ra những mối đe dọa ngày càng lớn.

Là tổ chức phi lợi nhuận tiên phong trong việc chống lại nạn tội phạm mạng và buôn người tại Việt Nam, lần đầu tiên, Tổ chức Chống Lừa Đảo (CLĐ) đã cung cấp các nghiên cứu và đóng góp vào báo cáo của UNODC. Đặc biệt, CLĐ đã có những đóng góp hết sức quý giá vào báo cáo của UNODC, về hậu quả toàn cầu của các trung tâm lừa đảo, ngân hàng ngầm và thị trường trực tuyến bất hợp pháp ở Đông Nam Á.

Đông Nam Á - Tiểu vùng sông MeKong là hang ổ đáng báo động về lừa đảo trực tuyến

Báo cáo chỉ ra rằng, các tổ chức tội phạm ở Đông Nam Á đã phát triển các trung tâm scam với quy mô công nghiệp, chủ yếu tập trung vào các hoạt động gian lận trực tuyến và rửa tiền. Các nhóm tội phạm này, không chỉ phạm tội trong phạm vi khu vực đang bùng phát tại khu vực Đông Nam Á - đặc biệt là tại Tiểu vùng sông Mekong - mà còn mở rộng ra toàn cầu. Các nhóm này hợp tác chặt chẽ với các mạng lưới tội phạm lớn khác, để gia tăng quy mô và tầm ảnh hưởng.

Theo thống kê của UNODC, các quốc gia Đông Nam Á đã mất đến 37 tỉ USD mỗi năm, do các hành vi gian lận qua mạng, với các hình thức scam như "pig butchering" là phổ biến nhất. Báo cáo cũng cho thấy sự xuất hiện của các nền tảng trực tuyến trái phép, nơi các nhóm tội phạm trao đổi dữ liệu bị đánh cắp, công cụ hack, và các dịch vụ rửa tiền, khiến cho công tác phát hiện và ngăn chặn càng trở nên khó khăn hơn.

Tội phạm rửa tiền thông qua Huione Guarantee (Haowang) đã xử lý tới 24 tỉ USD qua crypto trong vòng 4 năm. Các nền tảng bất hợp pháp ngày càng sử dụng công nghệ blockchain, AI, mạng lưới Telegram và dịch vụ deepfake để tăng quy mô và che giấu hoạt động. Việt Nam, tuy chưa trở thành trung tâm vận hành scam, nhưng có nhiều nạn nhân và tội phạm liên quan đến các hoạt động hậu trường như rửa tiền, tuyển dụng, vận hành sàn game lậu.

Ông Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC, người sáng lập ra Tổ chức CLĐ) cho biết: "Những trung tâm lừa đảo công nghiệp hóa - kết hợp giữa lừa đảo, buôn người, rửa tiền và công nghệ tiên tiến như AI, deepfake, stablecoin - đang đe dọa nghiêm trọng an ninh khu vực và toàn cầu. Một số điểm nổi bật trong báo cáo: Hàng trăm trung tâm lừa đảo tại Myanmar, Campuchia, Lào... đang vận hành theo mô hình "doanh nghiệp" sử dụng lao động cưỡng bức, nhắm vào nạn nhân toàn cầu".

Đóng góp của CLĐ

Trong bối cảnh những mối đe dọa này đang ngày càng gia tăng, Tổ chức CLĐ đã đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong việc phát hiện và ngăn chặn các hoạt động gian lận mạng ở Đông Nam Á. Không chỉ giúp phát hiện các trung tâm scam, CLĐ còn cung cấp thông tin chi tiết và kịp thời; giúp các cơ quan chức năng trong khu vực và quốc tế phối hợp với nhau để đối phó với tội phạm. Một trong những điểm nổi bật của CLĐ là sự tham gia trực tiếp vào các chiến dịch điều tra, cung cấp các dữ liệu quan trọng về các mạng lưới tội phạm, giúp cảnh báo các nguy cơ và xu hướng mới của tội phạm trực tuyến.

Tại Việt Nam, tổ chức này giúp các cơ quan chức năng về những thông tin "tình báo an ninh mạng". Qua đó, phá nhiều vụ án liên quan đến phi phạm pháp luật trên không gian mạng, lừa đảo trực tuyến.

Bằng việc hợp tác với các tổ chức quốc tế, lực lượng cảnh sát, và các chuyên gia trong ngành, CLĐ đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao năng lực giám sát và chống rửa tiền, tại các khu vực kinh tế đặc biệt và các khu vực biên giới - nơi mà các tội phạm thường ẩn náu. Những đóng góp này không chỉ giúp làm giảm tỷ lệ tội phạm trực tuyến mà còn tạo ra một hệ thống cảnh báo nhanh chóng, giúp các cơ quan chức năng đối phó hiệu quả hơn với sự biến đổi liên tục của các mô hình tội phạm mạng.

Tổ chức CLĐ và Ngô Minh Hiếu được UNODC ghi nhận trong phần đóng góp dữ liệu, điều tra và phân tích chuyên sâu - cùng với nhiều tổ chức lớn khác trên thế giới như: TRM Labs, Group-IB, Chainalysis...

Bên cạnh đó, CLĐ còn là một trong những đơn vị cung cấp dữ liệu cho báo cáo về tình hình lừa đảo trên toàn cầu, do Liên minh Chống lừa đảo Toàn cầu (GASA) phối hợp thực hiện.

Một số kết quả điều tra kỹ thuật số và OSINT, do CLĐ thực hiện đã được UNODC trích dẫn trực tiếp trong nội dung báo cáo. Tiêu biểu như phần đề cập đến các công cụ deepfake được sử dụng để giả danh cảnh sát trong các chiến dịch lừa đảo xuyên quốc gia:

Điều này cho thấy vai trò của CLĐ không chỉ là đơn vị cảnh báo, mà còn tham gia trực tiếp vào điều tra và phân tích các kỹ thuật lừa đảo hiện đại, bao gồm: Deepfake, AI-generated scams và giả mạo danh tính cơ quan chức năng. Qua đó, nâng cao vai trò đi đầu của Việt Nam trong hợp tác chống lừa đảo trực tuyến và rửa tiền xuyên biên giới, trong khu vực Mekong.

Theo báo cáo của UNODC, Việt Nam là một “điểm nóng” về lừa đảo trực tuyến, với thiệt hại xấp xỉ 16 tỉ USD (trong tổng 53 tỉ USD toàn cầu năm 2023).

Thời gian qua, Công an Việt Nam đã tổ chức các chiến dịch điều tra và truy quét tội phạm lừa đảo trực tuyến, triệt phá những nhóm rửa tiền có liên kết với Campuchia, sử dụng hơn 250 công ty “ma”, thực hiện các giao dịch liên quan đến hơn 1,1 tỉ USD, từ tháng 11.2023 đến tháng 5.2024. Chúng mua bán tài khoản ngân hàng, sử dụng dịch vụ P2P crypto bất hợp pháp và đóng vai trò then chốt trong hệ sinh thái lừa đảo, rửa tiền tại Campuchia.

Cũng theo UNODC, Việt Nam đứng thứ 3 về số lượng nạn nhân bị cưỡng ép làm việc trong các trung tâm scam tại Myawaddy (Myanmar) và có 572 công dân Việt Nam bị lừa làm việc trong các trung tâm lừa đảo ở quốc gia này.

Theo ông Ngô Minh Hiếu: "Lực lượng lao động lừa đảo ở khu vực có rất đông người Việt. Điều này cho thấy người Việt không chỉ là nạn nhân, mà cũng là lao động bị ép buộc; hoặc tham gia trong các trung tâm scam xuyên quốc gia. Các "điểm nóng" được xây dựng ở gần biên giới Việt Nam - Campuchia, vùng ven biên giới Campuchia - Thái Lan, Koh Kong, Oddar Meanchey… Nhiều trung tâm scam được xây dựng từ năm 2022 - 2024”.

Vừa qua, Trung Quốc dẫn đầu chiến dịch truy quét tại Kokang và Myawaddy của Myanmar. Hơn 50.000 công dân nước này bị bắt giữ tại miền Bắc Myanmar. Trong đó, có nhiều đối tượng bị truy nã gắt gao về lừa đảo qua mạng.

Cao Nguyễn Hoàng Hưng