Lượng CO₂ từ đốt nhiên liệu hóa thạch trong năm 2025 đạt kỷ lục

Các chuyên gia của Dự án Ngân sách Carbon Toàn cầu (Global Carbon Budget) ước tính tổng lượng phát thải CO₂ vào cuối năm nay sẽ đạt 38,1 tỷ tấn — tăng 1,1% so với năm ngoái.

Con số này được tính toán dựa trên dữ liệu sơ bộ và mô hình máy tính; nếu được xác nhận, đây sẽ là mức phát thải cao kỷ lục.

Phát thải carbon vẫn tăng không ngừng

Các nhà nghiên cứu ghi nhận một vài tín hiệu tích cực trong nỗ lực ứng phó khủng hoảng khí hậu, chẳng hạn như Vương quốc Anh là một trong 35 quốc gia có lượng phát thải CO₂ từ nhiên liệu hóa thạch đang giảm, trong khi kinh tế vẫn tăng trưởng.

Tuy nhiên, nhu cầu năng lượng toàn cầu vẫn tăng mạnh, khiến nhiều quốc gia tiếp tục dựa vào nhiên liệu hóa thạch, gây tổn hại cho hành tinh.

Tác giả nghiên cứu Glen Peters, thuộc Trung tâm Nghiên cứu Khí hậu Quốc tế CICERO (Na Uy), nhận định: “Phát thải CO₂ từ nhiên liệu hóa thạch vẫn tiếp tục tăng không ngừng”.

Ông nói thêm: “Rõ ràng các quốc gia cần nỗ lực mạnh mẽ hơn. Giờ đây, chúng ta đã có bằng chứng rõ ràng rằng các công nghệ sạch có thể giúp giảm phát thải, đồng thời có chi phí cạnh tranh so với các lựa chọn dựa trên nhiên liệu hóa thạch”.

Báo cáo Global Carbon Budget mới, được công bố sáng 13.11, là kết quả hợp tác của hơn 130 nhà khoa học quốc tế.

Vì mức phát thải kỷ lục này, tác giả chính – nhà khoa học khí hậu Pierre Friedlingstein – cho rằng thế giới sẽ vượt ngưỡng nhiệt độ 1,5°C mà Thỏa thuận Paris đã đặt ra. Đây là hiệp ước quốc tế ràng buộc pháp lý về biến đổi khí hậu, được ký tháng 4.2016.

Thỏa thuận Paris đặt mục tiêu giữ mức tăng nhiệt toàn cầu dưới 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp – thời điểm trước khi cuộc Cách mạng Công nghiệp khiến con người đốt nhiên liệu hóa thạch và đẩy nhanh quá trình ấm lên toàn cầu.

Giáo sư Friedlingstein, thuộc Viện Hệ thống Toàn cầu Đại học Exeter, nói: “Khi lượng phát thải CO₂ vẫn đang tăng, việc giữ cho nhiệt độ toàn cầu dưới 1,5°C đã không còn khả thi. Trái Đất đang gửi đi tín hiệu rõ ràng rằng chúng ta cần cắt giảm phát thải một cách triệt để”.

Để đáp ứng nhu cầu năng lượng khổng lồ, các nhà máy điện trên toàn cầu vẫn đốt “nhiên liệu bẩn” – than, dầu và khí đốt – tạo ra nhiệt, hơi nước, và từ đó vận hành tuabin phát điện. Quá trình này thải ra lượng lớn CO₂ – khí nhà kính giữ nhiệt – cùng nhiều sản phẩm phụ độc hại khác. Chính vì vậy, các nhà khoa học kêu gọi các quốc gia chuyển sang năng lượng tái tạo như điện mặt trời và điện gió.

Nguồn phát thải ở đâu

Theo báo cáo, tổng lượng phát thải CO₂ toàn cầu trong năm 2025 được dự báo sẽ thấp hơn một chút so với năm ngoái, nhưng riêng phát thải từ nhiên liệu hóa thạch sẽ đạt mức cao kỷ lục – 38,1 tỷ tấn. Con số này bao gồm cả khí thải từ nhà máy điện, máy bay và ô tô, vì tất cả đều sử dụng dầu – một dạng nhiên liệu hóa thạch.

Trung Quốc vẫn là quốc gia phát thải CO₂ từ nhiên liệu hóa thạch lớn nhất thế giới (khoảng 12,3 tỷ tấn), tiếp theo là Mỹ, Ấn Độ và các nước EU. Tất cả những nơi này đều dự kiến sẽ tăng phát thải trong năm 2025 so với 2024.

Phát thải của Trung Quốc dự kiến tăng 0,4%, chậm hơn những năm trước nhờ tốc độ tiêu thụ năng lượng chỉ tăng vừa phải và sự phát triển mạnh mẽ của năng lượng tái tạo.

Ấn Độ tăng 1,4% – cũng chậm hơn trước, một phần do mùa mưa đến sớm giúp giảm nhu cầu làm mát.

Phát thải ở Mỹ tăng 1,9%, EU tăng 0,4%, trong khi Nhật Bản giảm 2,2%. Vương quốc Anh phát thải khoảng 0,3 tỷ tấn CO₂, tương đương 0,8% tổng lượng toàn cầu.

Tuy nhiên, phát thải CO₂ từ nhiên liệu hóa thạch không phải là toàn bộ câu chuyện. Các nhà khoa học cho biết trong năm 2025 còn có thêm 4,1 tỷ tấn CO₂ phát sinh từ “thay đổi sử dụng đất” – thấp hơn một chút so với năm ngoái (4,2 tỷ tấn).

“Thay đổi sử dụng đất” bao gồm các hoạt động con người tác động lên cảnh quan tự nhiên, điển hình là nạn phá rừng và suy thoái môi trường. Khi rừng bị chặt phá để lấy đất trồng trọt hoặc chăn nuôi, lượng carbon vốn được lưu trữ trong cây cối sẽ bị giải phóng trở lại khí quyển dưới dạng CO₂.

Tóm lại, lượng phát thải CO₂ toàn cầu năm 2025 từ nhiên liệu hóa thạch được dự báo là 38,1 tỷ tấn, cộng thêm 4,1 tỷ tấn từ thay đổi sử dụng đất – tổng cộng 42,2 tỷ tấn, giảm nhẹ 0,1 tỷ tấn so với năm ngoái (theo phương pháp tính mới của nhóm nghiên cứu).

Theo đồng tác giả, Giáo sư Corinne Le Quéré, Đại học East Anglia, một số nỗ lực ứng phó biến đổi khí hậu đã có thể nhìn thấy rõ. Quá trình khử carbon trong hệ thống năng lượng đang tiến triển tại nhiều quốc gia, nhưng vẫn chưa đủ để bù đắp sự gia tăng nhu cầu năng lượng toàn cầu.

Bà Le Quéré nói: “Hiện có 35 quốc gia thành công trong việc giảm phát thải đồng thời tăng trưởng kinh tế — gấp đôi so với một thập kỷ trước — và nhiều tiến bộ đáng kể trong việc giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch ở các nơi khác”.

“Nhưng tiến trình này vẫn còn quá mong manh để chuyển hóa thành sự sụt giảm ổn định trong phát thải toàn cầu – điều cần thiết để ngăn chặn biến đổi khí hậu. Tác động ngày càng rõ rệt của khí hậu lên các bể hấp thụ carbon là điều đáng lo ngại, và nhấn mạnh sự cấp bách của hành động ngay lập tức”.

Bản báo cáo Ngân sách Carbon Toàn cầu 2025 (ấn bản thứ 20 hằng năm) được công bố dưới dạng tiền in trên tạp chí Earth System Science Data và sẽ sớm được phản biện chính thức. Kèm theo đó, tạp chí Nature cũng công bố bài viết “Tác động khí hậu đang nổi lên đối với các bể hấp thụ carbon trong ngân sách carbon hợp nhất”.

Bùi Tú