Giá laptop, PC thời gian tới sẽ tăng cao do thiếu phần cứng

Cổ phiếu trung tâm dữ liệu đã chịu cú đánh lớn vào thứ hai sau khi Morgan Stanley hạ xếp hạng bảy công ty phần cứng, bao gồm cả Dell và Hewlett Packard Enterprise.

Cú sốc thị trường

Ngân hàng đã hạ xếp hạng kép Dell từ "cao hơn trọng số" (overweight) xuống "thấp hơn trọng số" (underweight) và hạ HPE từ "cao hơn trọng số" xuống "bằng trọng số" (equal weight). Dell và HPE đóng cửa giảm lần lượt 8% và 7%.

HP Inc, Asustek và Pegatron cũng bị hạ từ "bằng trọng số" xuống "thấp hơn trọng số", trong khi Gigabyte và Lenovo bị hạ từ "bằng trọng số" xuống "cao hơn trọng số". Tất cả các công ty đều chứng kiến cổ phiếu giảm tới 6%.

Các nhà phân tích Morgan Stanley viết rằng các nhà sản xuất máy tính đang ở giữa một "siêu chu kỳ" định giá chưa từng có, khi các hyperscaler tiếp tục đẩy nhanh nhu cầu trung tâm dữ liệu, đẩy định giá phần cứng lên mức cao mọi thời đại.

Chi phí tăng trong DRAM (bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên động) và bộ nhớ NAND (một loại bộ nhớ flash thường được sử dụng trong thẻ nhớ) có thể gây áp lực lên biên lợi nhuận, đặc biệt khi tỷ lệ đáp ứng bộ nhớ có thể giảm xuống thấp tới 40% trong hai quý tới, theo ngân hàng.

Các nhà phân tích viết: "Đây là một rủi ro mới nổi và có khả năng đáng kể đối với ước tính thu nhập CY26 cho toàn bộ các nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM)/nhà thiết kế gốc (ODM) phần cứng toàn cầu của chúng tôi, nơi bộ nhớ chiếm 10-70% hóa đơn nguyên vật liệu của một sản phẩm".

Nguồn gốc của vấn đề

Các nhà sản xuất DRAM và NAND lớn đã tăng giá khi nhu cầu cơ sở hạ tầng AI tiếp tục làm cạn kiệt nguồn cung bộ nhớ. Samsung được cho là đã tăng giá cho các chip nhớ của mình lên tới 60% kể từ tháng 9, theo Reuters.

Đây là mối liên hệ trực tiếp với câu chuyện về thiếu hụt chip nhớ mà chúng ta đã thấy trước đó. Các nhà sản xuất bộ nhớ đang ưu tiên sản xuất HBM (High-Bandwidth Memory) cho các ứng dụng AI, dẫn đến nguồn cung hạn chế và giá cao hơn cho chip nhớ thông thường được sử dụng trong PC, máy chủ và thiết bị điện tử tiêu dùng.

Các nhà phân tích chỉ ra chu kỳ bộ nhớ giữa năm 2016 đến 2018, khi giá giao ngay NAND và DRAM tăng 80% đến 90%. Giá thiết bị tăng không thể bù đắp được chi phí đầu vào tăng vọt, khiến các nhà sản xuất thiết bị gốc và nhà thiết kế gốc phải chịu biên lợi nhuận gộp bị nén.

Các nhà phân tích viết: "Trong giai đoạn này, chúng tôi đã thấy áp lực thu nhập và giảm định giá bội số từ cổ phiếu phần cứng có mức độ tiếp xúc DRAM cao, quyền định giá thấp hơn và biên lợi nhuận hẹp hơn, nhưng hiệu suất vượt trội từ các công ty có thể chuyển chi phí cho khách hàng cuối".

Đây là một bài học lịch sử quan trọng. Trong chu kỳ bộ nhớ trước, các công ty không có sức mạnh định giá - không thể chuyển chi phí tăng lên cho khách hàng - đã chịu đựng nhiều nhất. Những công ty này đã thấy cổ phiếu của họ giảm giá đáng kể, ngay cả khi doanh thu vẫn tăng trưởng.

Dell: Trường hợp đáng lo ngại nhất

Dell được nêu bật là một trong những công ty phần cứng bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi chi phí bộ nhớ tăng, lưu ý rằng biên lợi nhuận gộp của công ty đã co lại 95 đến 170 điểm cơ bản trong chu kỳ bộ nhớ cuối cùng.

Công ty là một trong những khách hàng lớn của Nvidia và xây dựng máy tính xung quanh chip của gã khổng lồ AI, sau đó bán cho người dùng cuối như dịch vụ đám mây CoreWeave.

Các nhà phân tích viết: "Điều này quan trọng vì lịch sử cho chúng ta biết rằng các công ty đối mặt với áp lực biên lợi nhuận hoạt động kém hiệu quả hơn so với các đối thủ có tỷ lệ tăng trưởng tương tự, nhưng biên lợi nhuận ổn định đến mở rộng".

Vị thế của Dell đặc biệt khó khăn vì công ty nằm ở giữa hai lực lượng: Một bên là chi phí đầu vào tăng (chip nhớ đắt hơn), bên kia là áp lực cạnh tranh trong thị trường máy chủ và PC. Trong khi các nhà sản xuất chip nhớ có thể tăng giá do nguồn cung hạn chế, Dell không có cùng mức độ sức mạnh định giá với khách hàng của mình.

Không phải tất cả các công ty phần cứng đều bị ảnh hưởng như nhau. Như các nhà phân tích Morgan Stanley đã lưu ý; trong chu kỳ bộ nhớ trước, một số công ty đã vượt qua nhờ khả năng chuyển chi phí cho khách hàng.

Các công ty với: Thương hiệu mạnh có thể định giá cao hơn; Sản phẩm khác biệt khó thay thế; Khách hàng doanh nghiệp sẵn sàng trả giá cao hơn; Hợp đồng dài hạn có điều khoản điều chỉnh giá... có khả năng vượt qua giai đoạn này tốt hơn so với những công ty cạnh tranh chủ yếu về giá.

Triển vọng 12-18 tháng tới

Các nhà phân tích dự kiến chi phí DRAM và NAND tăng sẽ ảnh hưởng đến biên lợi nhuận của nhà sản xuất PC trong 12 đến 18 tháng tới.

Điều này có nghĩa là giai đoạn khó khăn phía trước cho các công ty như Dell, HPE và những người khác trong danh sách bị hạ xếp hạng. Họ sẽ phải lựa chọn giữa việc tăng giá (có nguy cơ mất thị phần) hoặc hấp thụ chi phí cao hơn (làm giảm biên lợi nhuận).

Việc hạ xếp hạng không chỉ ảnh hưởng đến các công ty được nêu tên mà còn gửi tín hiệu đến toàn bộ ngành phần cứng. Nó cho thấy rằng cơn bùng nổ AI, trong khi tạo ra cơ hội lớn cho một số công ty (như Nvidia và các nhà sản xuất chip nhớ), đang tạo ra thách thức cho những người khác.

Các nhà đầu tư giờ đây sẽ xem xét kỹ hơn mức độ phụ thuộc của các công ty phần cứng vào bộ nhớ và khả năng chuyển chi phí tăng lên cho khách hàng. Những công ty có tỷ lệ phần trăm cao bộ nhớ trong hóa đơn nguyên vật liệu (BOM) và quyền định giá thấp có thể thấy cổ phiếu của họ chịu áp lực thêm.

Bài học cho nhà đầu tư

Câu chuyện này là một phần của bức tranh lớn hơn về cách cơn bùng nổ AI đang định hình lại cảnh quan công nghệ. Trong khi tạo ra giá trị khổng lồ ở một số khu vực (thiết kế chip, cơ sở hạ tầng AI, phần mềm AI), nó cũng đang tạo ra căng thẳng và thách thức ở những khu vực khác.

Các công ty phần cứng truyền thống như Dell và HPE đang phải điều hướng một môi trường khó khăn hơn nhiều so với vài năm trước. Họ phải đối phó với chi phí đầu vào tăng, cạnh tranh gay gắt, và kỳ vọng của thị trường rằng họ sẽ là người hưởng lợi từ cơn bùng nổ AI.

Thực tế có vẻ phức tạp hơn. Và như việc hạ xếp hạng của Morgan Stanley cho thấy, không phải tất cả các công ty liên quan đến AI đều là khoản đầu tư tốt trong bối cảnh hiện tại.

Đối với các nhà đầu tư, câu chuyện này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu toàn bộ chuỗi giá trị và cách chi phí và giá cả chảy qua nó. Không đủ để biết rằng một công ty đang "trong AI" hoặc "hưởng lợi từ cơn bùng nổ trung tâm dữ liệu." Cần hiểu vị trí của họ trong chuỗi cung ứng, quyền định giá của họ và khả năng bảo vệ biên lợi nhuận của họ khi chi phí thay đổi.

Trong trường hợp này, mặc dù nhu cầu cho trung tâm dữ liệu đang bùng nổ, các công ty xây dựng phần cứng cho những trung tâm này có thể không phải là người hưởng lợi chính - ít nhất là trong ngắn hạn - nếu họ không thể chuyển chi phí bộ nhớ tăng lên cho khách hàng của họ.

Bùi Tú