Singapore ra quân truy quét các đường dây lừa đảo trực tuyến

Vụ tịch thu tài sản đầy kịch tính trong tháng trước — có liên quan tới Prince Group của Campuchia, bị giới chức Mỹ và Anh nhận diện, là một “đế chế tội phạm xuyên quốc gia” — đã một lần nữa làm dấy lên câu hỏi về mặt tối của trung tâm tài chính Singapore. Và, vai trò của nước này như một điểm trung chuyển của dòng tiền bẩn.

Singapore quyết giữ danh tiếng

Singapore từ lâu tự hào là trung tâm tài chính hàng đầu, thu hút doanh nghiệp quốc tế nhờ hệ thống pháp quyền vững mạnh và chính quyền liêm chính.

Nhưng những vụ rửa tiền đình đám thời gian qua cho thấy rằng, bất chấp nhiều đợt trấn áp, nhà chức trách Singapore vẫn đang phải chơi trò “đập chuột chũi” bất tận với giới lừa đảo, luôn cảnh giác với các khe hở có thể bị khai thác.

Vị trí gần các “trung tâm lừa đảo” của Đông Nam Á đã biến Singapore thành địa điểm lý tưởng để tội phạm rửa tiền phi pháp.

Rory Doyle, trưởng bộ phận chính sách tội phạm tài chính tại Fenergo nhận định: “Vấn đề của Singapore là, với tư cách một quốc gia thương mại, nước này sống nhờ các dòng vốn ra vào — và chính thành công đó lại khiến họ dễ tổn thương trước hoạt động rửa tiền”.

Chengyi Ong, trưởng bộ phận chính sách khu vực châu Á – Thái Bình Dương của Chainalysis, chuyên theo dõi dòng tiền kỹ thuật số, cho biết: “Vị trí địa lý và danh tiếng của Singapore trong khu vực khiến nơi đây trở thành điểm đến ưa thích của tội phạm châu Á”.

Trong vài năm gần đây, Đông Nam Á đã nổi lên như trung tâm toàn cầu của mạng lưới lừa đảo. Vụ Prince Group bùng nổ khi chính quyền Mỹ và Anh áp đặt trừng phạt lên 146 cá nhân và thực thể có liên hệ với tập đoàn này, trong đó có người được cho là cầm đầu — Chen Zhi, 37 tuổi, người gốc Hoa mang quốc tịch Campuchia.

Chính phủ Mỹ đã thu giữ lượng bitcoin trị giá 15 tỉ USD có liên quan tới Prince Group và truy tố Chen tội danh âm mưu lừa đảo và rửa tiền. Hiện không rõ Chen đang ở đâu.

Nhà chức trách cáo buộc Chen và đồng phạm, điều hành một đế chế tội phạm quốc tế quy mô lớn, cưỡng ép những người bị buôn bán làm việc trong các “trại lừa đảo” ở Campuchia. Qua đó, chiếm đoạt hàng tỷ USD từ nạn nhân khắp thế giới. Sau đó, rửa tiền thông qua các thực thể ở châu Á và nhiều trung tâm tài chính nước ngoài.

Người Singapore cũng là nạn nhân

Người Singapore là một trong những nhóm nạn nhân bị lừa trực tuyến nhiều nhất (hơn 1 tỉ SGD (768 triệu USD) đã bị cuỗm mất chỉ trong năm ngoái). Nhưng đồng thời, đảo quốc cũng là nơi hấp dẫn để tội phạm cất giấu tiền.

Doyle nói: “Bọn tội phạm không muốn mất tiền, và chúng xem Singapore như thiên đường an toàn của Đông Nam Á”.

Trong danh sách trừng phạt của Mỹ có 17 công ty đăng ký tại Singapore và ba công dân Singapore: Chen Xiuling, 47 tuổi, giám đốc của hầu hết các doanh nghiệp tại Singapore; Alan Yeo Sin Huat, 53 tuổi, trợ lý tài chính kiêm quản lý tài sản; và Nigel Tang Wan Bao Nabil, 32 tuổi, thuyền trưởng du thuyền sang trọng.

Danh sách còn có DW Capital Holdings — văn phòng gia đình của Chen Zhi tại Singapore — từng được hưởng ưu đãi thuế từ cơ quan quản lý địa phương. Cơ quan Quản lý Tiền tệ Singapore (MAS) hiện đã đình chỉ ưu đãi và đang điều tra liệu DW Capital có vi phạm quy định hay không.

MAS cho biết: “Không một trung tâm tài chính lớn nào có thể đạt chế độ ‘không sự cố’, nhưng chúng tôi luôn tiến hành điều tra kỹ lưỡng và xử lý nghiêm khi phát hiện sai phạm, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các đối tác quốc tế”.

Luật sư của Chen Xiuling từ chối bình luận thay thân chủ. Không ai trong số các cá nhân và công ty liên quan tại Singapore trả lời yêu cầu bình luận.

Prince Group, hiện đã thuê hãng luật Mỹ Boies Schiller Flexner, tuần này ra tuyên bố phủ nhận tập đoàn hay Chen Zhi có bất kỳ hoạt động phạm pháp nào.

Nhà chức trách Singapore từng siết chặt kiểm soát tuân thủ sau vụ bê bối rửa tiền khổng lồ hai năm trước. Một băng nhóm người Hoa sử dụng ngân hàng và văn phòng gia đình tại Singapore, để rửa hàng tỉ USD từ các trang cờ bạc phi pháp hoạt động ở Đông Nam Á.

Lần này, điểm yếu của Singapore lại là tiền kỹ thuật số: Prince Group bị cáo buộc luân chuyển tiền mã hóa qua các sàn giao dịch không được quản lý hoặc giám sát chặt chẽ.

Cách xử lý của Singapore

Sopnendu Mohanty, giám đốc điều hành Global Finance & Technology Network và cựu giám đốc fintech của MAS, nhận định: “Đó chính là vấn đề tiếp theo mà cơ quan quản lý phải đối mặt — khả năng… chuyển tiền giữa các bên và né tránh các khu vực vốn được giám sát nghiêm ngặt. Bất kỳ công nghệ mới nào cũng luôn tồn tại kẻ xấu lợi dụng”.

Vụ Prince Group cũng gợi nhớ đến bê bối Wirecard của Đức, khi các công ty dịch vụ chuyên nghiệp tại Singapore bị sử dụng để che giấu nguồn gốc dòng tiền.

Ong nói: “Việc các nhà cung cấp dịch vụ doanh nghiệp thiết lập cấu trúc phức tạp và công ty vỏ bọc là một điểm dễ tổn thương đặc biệt. Và tất cả những điều đó đều xuất hiện trong vụ Prince Group”.

Doyle từ Fenergo cho rằng MAS có thể học theo Cơ quan Quản lý Tài chính Anh (FCA), vốn chịu trách nhiệm giám sát phòng chống rửa tiền đối với cả các công ty tài chính lẫn nhóm dịch vụ chuyên nghiệp. Ông phân tích: “Nếu đưa toàn bộ ‘người gác cổng’ — các hãng luật, công ty ủy thác, nhà cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp — vào cùng khung giám sát, hiệu quả phát hiện sớm và ngăn chặn dòng tiền bất hợp pháp sẽ cao hơn rất nhiều”.

Khi trả lời chất vấn trong quốc hội về vụ Prince Group, Phó chủ tịch MAS kiêm Bộ trưởng Phát triển Quốc gia Chee Hong Tat, thừa nhận Singapore luôn phải cân bằng tinh tế khi trấn áp dòng tiền phi pháp. Ông Chee Hong Tat ví von: “Có một câu nói của người Hoa: "Mở cửa sổ ra thì đôi khi ruồi cũng bay vào". Giải pháp không phải là đóng cửa sổ và chặn luôn ánh sáng và không khí trong lành”.

Ông Chee nói thêm: “Điều quan trọng là phải xử lý nhanh chóng những con ruồi bay vào. Đồng thời, vẫn để ánh sáng và không khí mới tràn vào. Đó là cách tiếp cận của Singapore: Cân đối rủi ro, chứ không mơ đến rủi ro bằng không”.

Bùi Tú