Những người thầy thầm lặng của CEO OpenAI, Google, Meta và Microsoft
Trong danh sách những người thầy có ảnh hưởng sâu rộng nhất đến các nhà lãnh đạo công nghệ ở Thung lũng Silicon, Bill Campbell luôn nằm ở vị trí đầu.
Trong thế giới công nghệ với nhiều công ty trị giá hàng trăm tỉ USD đến hàng nghìn tỉ USD, những nhà sáng lập và CEO thường được xem như nhân vật trung tâm. Ít ai biết đằng sau nhiều quyết định mang tính bước ngoặt và thành công của họ có tác động từ những cố vấn và HLV thầm lặng.
Giữa thời đại AI (trí tuệ nhân tạo) đang bùng nổ, khi Sam Altman (Giám đốc điều hành OpenAI), Mark Zuckerberg (Giám đốc điều hành Meta Platforms), Sundar Pichai (Giám đốc điều hành Google) hay Satya Nadella (Giám đốc điều hành Microsoft) liên tục xuất hiện trên mặt báo, câu hỏi được đặt ra là ai đã giúp họ trở thành những nhà lãnh đạo nổi tiếng như ngày nay? Họ học hỏi từ ai và những “người thầy” này đóng vai trò quan trọng như thế nào trong việc định hình ngành công nghệ toàn cầu?
Bên dưới là các nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn, dù không phải lúc nào cũng xuất hiện trước công chúng, nhưng lại giúp tạo nên nhiều quyết định lịch sử của ngành công nghệ và AI.
Bill Campbell - “HLV nghìn tỉ USD” của Thung lũng Silicon
Trong danh sách những người thầy có ảnh hưởng sâu rộng nhất, Bill Campbell luôn nằm ở vị trí đầu. Không phải là cái tên quen thuộc với mọi người nhưng Bill Campbell từng là cố vấn cho một số nhà lãnh đạo nổi bật nhất trong lĩnh vực công nghệ vào những thời điểm khác nhau.
Bill Campbell từng cố vấn cho Steve Jobs (nhà đồng sáng lập Apple), Jeff Bezos (nhà sáng lập Amazon), Jack Dorsey (nhà đồng sáng lập Twitter) và hàng loạt lãnh đạo của Google, từ hai nhà đồng sáng lập Larry Page và Sergey Brin đến cựu giám đốc điều hành Eric Schmidt.
Sự thành công của những nhân vật nổi tiếng này lại ít khi gắn liền với Bill Campbell, bởi ông giống một vị quân sư luôn đứng ở phía sau và chỉ đưa ra lời khuyên khi cần thiết nhất.
Chính Bill Campbell thuyết phục Jeff Bezos tiếp tục là giám đốc điều hành Amazon thay vì chỉ ngồi ghế chủ tịch. Những lời khuyên sáng suốt của Bill Campbell đã giúp cho những hãng công nghệ hàng đầu tại Thung lũng Silicon có được những thành công như ngày hôm nay. Thế nhưng, con người vĩ đại đó đã ra đi ở tuổi 75 vào năm 2016, sau một thời gian dài chống chịu căn bệnh ung thư.
Trong một tuyên bố của mình, Apple viết: “Bill Campbell là HLV, người thầy cho nhiều người chúng tôi tại công ty”.
Eric Schmidt thổ lộ: “Di sản của ông là nụ cười ông mang lại trên gương mặt của mọi người. Những nhà lãnh đạo tài năng của Thung lũng Silicon đã được ông chỉ dạy. Bill thực sự là một thiên tài. Thế giới đã mất đi một lãnh đạo kiệt xuất”.
Di sản của Bill Campbell không chỉ là những kỉ niệm và sự thành công để kể lại, mà còn là những bài học vô cùng quý báu. Đó là những bài học mà ông từng chia sẻ với nhiều người khi còn sống. Ngày Bill Campbell mất đi, những bài học đó vẫn còn nguyên giá trị và sẽ được những người học trò của Thung lũng Silicon ghi nhớ.
Ruth Porat, Chủ tịch kiêm Giám đốc tài chính Alphabet (công ty mẹ Google), từng chia sẻ về những trải nghiệm của bà với Bill Campbell như sau: "Ông ấy là cố vấn luôn có mặt tại khuôn viên công ty và là tiếng nói thông thái, thẳng thắn và rõ ràng. Khi có điều gì đó không hợp lý, ông ấy được biết đến với việc chỉ ra vấn đề và thực sự khơi dậy điều tốt nhất trong mỗi người".
Ảnh hưởng của Bill Campbell với Eric Schmidt lớn đến mức ông cùng với Jonathan Rosenberg (cựu giám đốc sản phẩm Google) và Alan Eagle (cựu giám đốc truyền thông Google) đã gọi Bill Campbell là Trillion Dollar Coach (HLV nghìn tỉ USD) trong một cuốn sách cùng tên. Cuốn sách chứa những lời chứng thực từ hàng loạt lãnh đạo được hưởng lợi từ sự cố vấn của Bill Campbell, gồm cả Sundar Pichai - Giám đốc điều hành Google hiện tại.
Sundar Pichai từng chia sẻ rằng những lời khuyên của Bill Campbell về việc xây dựng đội nhóm và đặt niềm tin vào nhân viên đã trở thành “kim chỉ nam” trong cách ông điều hành tập đoàn này. Bill Campbell không dạy về công nghệ mà là cách lắng nghe, giao tiếp, đưa ra quyết định khó khăn và đặc biệt là cách chấp nhận sai lầm.
"Tôi luôn bận rộn bước vào những cuộc họp này, với rất nhiều việc phải làm, nhưng thời gian ở bên Bill luôn cho tôi một cái nhìn tổng quan. Bất cứ điều gì tôi làm đều quan trọng, nhưng ông chỉ cho tôi thấy rằng điều thực sự quan trọng vào cuối ngày là cách bạn sống cuộc đời mình và những người trong cuộc sống của bạn", Sundar Pichai kể.
Bill Campbell trang bị cho những người được ông cố vấn rất nhiều lời khuyên quản lý thực tế.
"Khi tôi trở thành giám đốc điều hành Google, Bill đã khuyên tôi rằng ở cấp độ đó, hơn bao giờ hết, bạn cần đặt cược vào con người. Hãy chọn đội ngũ của bạn. Hãy suy nghĩ kỹ hơn về điều đó", Giám đốc điều hành Google kể.
Scott Cook, nhà đồng sáng lập công ty phần mềm và dịch vụ tài chính Intuit, chứng kiến trực tiếp cách tiếp cận hướng đến con người của Bill Campbell.
"Ông ấy đánh giá cao về việc mỗi người có một câu chuyện và hoàn cảnh khác nhau. Ông rất tinh tế và khác biệt trong cách tiếp cận với các thách thức về tăng trưởng và lãnh đạo. Tôi tìm cách phát triển nhân viên của mình theo cách mà tôi không thể. Bill rất giỏi việc đó", Scott Cook nói.
Cam kết của Bill Campbell với sự minh bạch đã truyền cảm hứng và ảnh hưởng đến phong cách lãnh đạo của chính Scott Cook.
"Một HLV giỏi là người biết cách phản hồi và hướng dẫn ngay tại thời điểm sự việc diễn ra. Việc huấn luyện ngay tại thời điểm đó thực tế và chân thực hơn, nhưng rất nhiều nhà lãnh đạo lại né tránh điều đó", Scott Cook nói.
Điểm khác biệt của Bill Campbell nằm ở khả năng thấu hiểu con người. Trong thời đại mà công nghệ thường được mô tả bằng thuật toán và dữ liệu, Bill Campbell từng nhắc nhở các CEO rằng thành công lâu dài không đến từ các chiến lược rực rỡ mà đến từ văn hoá doanh nghiệp lành mạnh, từ sự tôn trọng và tin tưởng giữa con người với nhau. Chính điều đó khiến Bill Campbell được gọi với biệt danh “HLV nghìn tỉ USD”, bởi giá trị mà ông giúp tạo ra cho Thung lũng Silicon có thể lên tới hàng nghìn tỉ USD.
Andrew Grove tác động gián tiếp đến Satya Nadella
Nếu Bill Campbell đại diện cho sự ấm áp và đặt con người lên trước, Andrew Grove (cựu giám đốc điều hành Intel) là hiện thân của sự nghiêm khắc, quyết đoán và tính kỷ luật sắt đá. Quyển sách nổi tiếng của ông, Only the Paranoid Survive (Chỉ những người biết lo xa mới sống sót), đã trở thành tài liệu gối đầu của không chỉ các lãnh đạo Intel mà cả giới công nghệ Mỹ.
Satya Nadella, vị giám đốc điều hành đưa Microsoft từ tập đoàn cồng kềnh trở thành siêu cường AI, là một trong những lãnh đạo chịu ảnh hưởng từ Andrew Grove.
Satya Nadella nhiều lần nói rằng triết lý “luôn cảnh giác trước thay đổi và sẵn sàng xoay trục” của Andrew Grove đã tác động mạnh đến cách ông nhìn nhận ngành công nghệ. Khi Satya Nadella quyết định để Microsoft đặt cược vào AI và điện toán đám mây, nhiều phân tích cho rằng đó là tinh thần mà ông tiếp thu từ Andrew Grove: Không để Microsoft bị rơi vào vòng xoáy tụt hậu dù tập đoàn vẫn đang kinh doanh tốt.
Tư duy “sống sót bằng cách đổi mới liên tục” của Andrew Grove đã trở thành chuẩn mực cho nhiều nhà lãnh đạo AI ngày nay, đặc biệt trong bối cảnh cuộc đua mô hình ngôn ngữ lớn ngày càng khốc liệt.
Paul Graham nâng bước Sam Altman và thế hệ startup AI
Paul Graham, đồng sáng lập vườn ươm Y Combinator, có thể không phải là nhà điều hành một tập đoàn hàng trăm hay hàng nghìn tỉ USD, nhưng ảnh hưởng của ông với các nhà sáng lập công nghệ là vô cùng sâu rộng. Paul Graham thậm chí còn được xem như “người mở cửa” đưa Sam Altman vào giới khởi nghiệp.
Sam Altman gia nhập Y Combinator khi còn rất trẻ và sau đó trở thành chủ tịch của tổ chức này vào tháng 2.2014. Chính trong môi trường Y Combinator, Sam Altman học được cách xây dựng công ty, gọi vốn, hiểu tâm lý nhà đầu tư, tập trung vào sản phẩm và kiên định với tầm nhìn dài hạn. Nhiều người mô tả rằng nếu không có Paul Graham, chưa chắc đã có Sam Altman của ngày hôm nay - người đang điều hành OpenAI, một trong công ty AI quan trọng và tham vọng nhất thế giới.
Không riêng Paul Graham, Jessica Livingston (đồng sáng lập Y Combinator) cũng có ảnh hưởng sâu sắc đến Sam Altman. Bà mang đến góc nhìn thực tế về hành vi người dùng và bài học về sự khiêm tốn trong quá trình xây dựng công nghệ phục vụ xã hội.
Peter Thiel truyền cảm hứng cho Sam Altman, Mark Zuckerberg
Peter Thiel là nhà đầu tư mạo hiểm đứng sau PayPal, Palantir, Founders Fund và nhiều startup công nghệ mang tầm ảnh hưởng toàn cầu. Tuy nhiên, ít ai biết Peter Thiel còn đóng vai trò như người thầy, nhà tư tưởng của nhiều nhân vật trong giới AI, trong đó có Sam Altman.
Peter Thiel không chỉ đầu tư mà còn đưa ra những quan điểm triết lý về công nghệ, chính trị và an ninh quốc gia, những vấn đề mà AI đang trực tiếp tác động. Qua Peter Thiel, Sam Altman tiếp cận nhiều góc nhìn về rủi ro, quyền lực, sự tập trung tài nguyên và tầm quan trọng của đổi mới mang tính đột phá. Một số nguồn tin ở Thung lũng Silicon cho rằng chính Peter Thiel là người truyền cảm hứng cho Sam Altman trong cách ông nhìn nhận mối quan hệ giữa AI và an ninh quốc gia Mỹ, đặc biệt vào những năm gần đây khi công nghệ này trở thành ưu tiên chiến lược toàn cầu.
Trong mắt Sam Altman, Peter Thiel là người rất đặc biệt, vừa là nhà đầu tư, vừa là cố vấn chiến lược, vừa là nguồn cảm hứng tư duy. Giám đốc điều hành OpenAI ngưỡng mộ khả năng suy nghĩ lớn, táo bạo và cách Peter Thiel nhìn thế giới mà không bị ràng buộc bởi khuôn khổ thông thường.
Cuối năm 2023, Sam Altman từng tìm đến Peter Thiel khi gặp khó khăn lớn trong việc huy động vốn cho dự án AI/chip, cho thấy mối quan hệ thầy - trò bền vững.
Chưa hết, Peter Thiel còn có ảnh hưởng sâu sắc đến Mark Zuckerberg trong giai đoạn Facebook còn non trẻ. Khi Mark Zuckerberg mới bắt đầu xây dựng mạng xã hội tại Đại học Harvard và sau đó là ở Thung lũng Silicon, Peter Thiel là nhà đầu tư thiên thần đầu tiên rót 500.000 USD giúp Facebook có nguồn lực mở rộng. Ngoài ra, Peter Thiel còn tham gia trực tiếp vào hội đồng quản trị Facebook, đồng hành cùng Mark Zuckerberg trong nhiều quyết định quan trọng.
Từ vai trò của một nhà đầu tư giàu kinh nghiệm, Peter Thiel dần trở thành một người cố vấn có ảnh hưởng lớn. Ông hướng dẫn Mark Zuckerberg cách suy nghĩ như một nhà lãnh đạo công nghệ, cách nhìn nhận thị trường, chiến lược tăng trưởng và các rủi ro cạnh tranh. Tỷ phú sinh năm 1967 đã chia sẻ cho Mark Zuckerberg những bài học về kinh doanh, kinh tế và cách vận hành thế giới công nghệ, giúp nhà sáng lập trẻ tuổi không bị cuốn vào những quyết định hấp tấp thường thấy ở các startup mới nổi.
Mối quan hệ này kéo dài nhiều năm, khi Facebook từ một ứng dụng trong ký túc xá trở thành mạng xã hội lớn nhất hành tinh. Khi Peter Thiel rời hội đồng quản trị Meta Platforms vào tháng 2.2022 sau 16 năm gắn bó, Mark Zuckerberg cho biết: "Peter đã luôn là thành viên quý giá trong ban quản trị của chúng tôi. Tôi vô cùng biết ơn vì mọi thứ ông ấy đã làm cho công ty, từ việc tin tưởng vào chúng tôi khi chỉ rất ít người tin, tới việc dạy cho tôi nhiều bài học về kinh doanh, kinh tế và thế giới".
Eliezer Yudkowsky gieo hạt giống tư duy về an toàn AI
Trong khi nhiều cố vấn tập trung vào kinh doanh, Eliezer Yudkowsky lại đặt nền móng cho tư duy về an toàn AI, vốn đang trở thành chủ đề nóng trên toàn cầu. Ông là đồng sáng lập Viện Nghiên cứu Trí tuệ Máy móc (MIRI), tổ chức phi lợi nhuận chuyên nghiên cứu rủi ro tồn vong liên quan đến AI.
Dù không trực tiếp cố vấn cho Sam Altman hay các CEO khác theo cách truyền thống, Eliezer Yudkowsky ảnh hưởng mạnh đến giới AI qua các bài viết, lý thuyết và cảnh báo về rủi ro của siêu trí tuệ.
Phong trào AI alignment, tức làm cho AI hoạt động theo lợi ích của con người, phần lớn bắt nguồn từ các công trình tư tưởng của Eliezer Yudkowsky. Các nhà sáng lập, kỹ sư AI và tổ chức mới ngày nay đều ít nhiều bị ảnh hưởng bởi tư duy này, đặc biệt khi AI ngày càng trở nên mạnh mẽ và khó kiểm soát.
Jaan Tallinn - “người gác cổng” của rủi ro công nghệ
Jaan Tallinn, đồng sáng lập Skype, đã đầu tư mạnh vào các quỹ và phòng thí nghiệm nghiên cứu rủi ro AI. Ông tham gia cố vấn hoặc giám sát nhiều tổ chức nghiên cứu về rủi ro tồn tại, giúp tạo cầu nối giữa doanh nghiệp, chính phủ và giới nghiên cứu.
Ảnh hưởng của Jaan Tallinn không mang tính trực tiếp như Bill Campbell hay Paul Graham, nhưng lại thể hiện ở cách nhiều công ty AI ngày nay tiếp cận rủi ro công nghệ: Thận trọng hơn, minh bạch hơn và quan tâm nhiều hơn đến tác động xã hội.
Những lãnh đạo công nghệ thành công hiếm khi đi một mình
Trong thế giới công nghệ, nơi tốc độ phát triển quá nhanh đến mức nhiều lãnh đạo “chỉ ngủ vài giờ mỗi đêm”, việc có một người thầy giúp định hình suy nghĩ, nhắc nhở những giá trị cơ bản hoặc đặt câu hỏi đúng lúc đôi khi quan trọng không kém khoản đầu tư hàng tỉ USD.
Từ Bill Campbell (HLV dạy các CEO cách đặt niềm tin vào con người), Andrew Grove (nhắc họ phải luôn sẵn sàng xoay trục) đến hay Paul Graham (mở đường cho các nhà sáng lập trẻ), những người thầy ấy đã âm thầm định hình nhiều quyết định ảnh hưởng đến hàng tỉ người dùng internet trên toàn cầu.
Nếu có một mẫu số chung giữa các lãnh đạo công nghệ thành công thì đó là họ biết học hỏi. Trong thế giới AI đang thay đổi từng ngày, có lẽ kỹ năng học từ người khác, thậm chí học suốt đời, sẽ giúp họ đứng vững.
Nếu nhìn sâu hơn, chúng ta sẽ thấy những lãnh đạo công nghệ thành công hiếm khi đi một mình. Thành công của họ được bồi đắp từ những lời khuyên, bài học, cuộc tranh luận căng thẳng và triết lý được truyền lại.
