Thời sự

PGS.TS Nguyễn Minh Tân: Món quà lớn nhất của người thầy là thành công của học trò!

Tuyết Nhung (thực hiện) • 20/11/2025 08:13

Không chỉ là một nhà khoa học xuất sắc với những nghiên cứu mang tính ứng dụng cao, PGS.TS. Nguyễn Minh Tân còn là giảng viên tiêu biểu, khơi dậy đam mê khoa học và bồi dưỡng nên nhiều sinh viên ưu tú.

PGS.TS Nguyễn Minh Tân - Giám đốc Viện Nghiên cứu và Phát triển Ứng dụng các Hợp chất Thiên nhiên, giảng viên Khoa Kỹ thuật Hóa học, Trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội - là một nhà khoa học nữ tiêu biểu của Việt Nam, nổi bật với lĩnh vực nghiên cứu chuyên sâu về kỹ thuật, tập trung vào các quá trình phân tách, tinh chế, cô đặc các hợp chất thiên nhiên (như nước ép rau quả, dịch chiết thảo dược) và xử lý nước.

Cô vừa được trao Giải thưởng Kovalevskaia năm 2024, giải thưởng tôn vinh các nhà khoa học nữ có đóng góp nổi bật, nhờ những cống hiến trong khoa học giúp nâng tầm nông sản Việt Nam, đặc biệt là việc phát triển và ứng dụng công nghệ như JEVA (Juice EVAporation Technology) để chế biến nước quả nhiệt đới ở nhiệt độ thấp, giúp giữ trọn hương vị, màu sắc và các hoạt chất sinh học.

Nhân dịp Ngày Nhà giáo Việt Nam 20.11, Tạp chí Một Thế Giới đã có cuộc trò chuyện với PGS.TS Nguyễn Minh Tân về hành trình đam mê, kinh nghiệm giảng dạy và cách người thầy Bách khoa truyền cảm hứng cho thế hệ sinh viên trong kỷ nguyên công nghệ.

Vinh quang từ nghiên cứu và thông điệp tới nữ khoa học gia

- Xin chúc mừng PGS.TS Nguyễn Minh Tân với Giải thưởng Kovalevskaia danh giá. Cô có thể chia sẻ về cảm xúc của mình khi nhận giải thưởng này và thông điệp mà cô muốn gửi gắm tới các nhà khoa học nữ?

- PGS.TS Nguyễn Minh Tân: Tôi thực sự cảm thấy rất xúc động, vinh dự và tôi thấy công việc nghiên cứu khoa học và ứng dụng kỹ thuật của mình được công nhận, sánh ngang với nhiều ngành nghề khác hiện nay. Giải thưởng là sự ghi nhận cho những nỗ lực trong nghiên cứu, đặc biệt là các công trình ứng dụng giúp nâng tầm giá trị nông sản Việt Nam.

Tôi muốn gửi thông điệp tới các nhà khoa học nữ: "Đừng để giới hạn nào ngăn trở khát vọng của bạn. Mỗi thí nghiệm thất bại hôm nay chính là viên gạch cho tòa tháp thành công ngày mai".

“

"Đừng để giới hạn nào ngăn trở khát vọng của bạn"

PGS.TS Nguyễn Minh Tân - Giảng viên Khoa Kỹ thuật Hóa học, Trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội

Thật ra, không phải các bạn không giỏi, mà đôi khi các bạn chưa biết cách sử dụng kỹ năng của mình để làm công việc gì, bởi vì việc đấy nó có hay hay không. Điều này đối với các bạn trẻ là rất cần thiết. Không phải các bạn không học được mà là các bạn chưa muốn học.

Thành công trong khoa học đòi hỏi nhiệt huyết, sự máu lửa và tinh thần kiên định. Nguyên tắc là không nản lòng trước kết quả chưa hoàn hảo, mà phải kiên nhẫn phân tích, vượt qua thất bại và không ngừng tối ưu hóa quy trình để đạt được mục tiêu đề ra.

- Nhân ngày Nhà giáo Việt Nam, với vai trò là một nhà giáo tại một trường kỹ thuật hàng đầu, cô đã kết nối những kinh nghiệm, nghiên cứu thực tế và nhu cầu của thị trường như thế nào để mang lại kiến thức sống cũng như tính ứng dụng cao cho sinh viên?

- PGS.TS Nguyễn Minh Tân: Thực ra đó là việc tôi phải làm. Mỗi một giờ lên lớp, đặc biệt là với các môn thuộc chuyên ngành sớm mà các em sinh viên năm thứ nhất, năm thứ hai đã phải tiếp xúc, tôi luôn ý thức được trách nhiệm của mình.

Điều quan trọng là phải đưa vào bài giảng những điều chỉ rõ ra cho các bạn: học cái này, cái kia thì mình sẽ ứng dụng ở đâu, về sau mình sẽ làm được cái gì. Tôi thường xuyên cập nhật bài giảng và không ngừng đưa vào các case study thực tế.

“

Mỗi kinh nghiệm chuyển giao công nghệ hay nghiên cứu đều nhằm mục đích truyền cảm hứng

PGS.TS Nguyễn Minh Tân - Giảng viên Khoa Kỹ thuật Hóa học, Trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội

Ví dụ, tôi kể với sinh viên về câu chuyện người ta đang thải cái này, nhưng mình có thể chuyển nó thành sản phẩm có giá trị. Đấy là cách nghĩ, là tư duy, chứ không phải là một công thức cụ thể. Mục đích là để các bạn thấy được tính thực tiễn: nếu chúng ta có thể xoay chuyển được vấn đề, có cách nhìn khác, và có tinh thần ham học hỏi, quyết tâm, thì chúng ta sẽ giải quyết được các vấn đề.

Mỗi case study, mỗi kinh nghiệm chuyển giao công nghệ hay nghiên cứu đều nhằm mục đích truyền cảm hứng để các bạn thấy rằng những người bình thường như chúng ta cũng có thể tác động vào những việc lớn.

Chẳng hạn như phát triển thức ăn cho nhà du hành vũ trụ. Khi bóc tách vấn đề, phân tích xem người ta cần gì, ví dụ không có tủ lạnh, phải giữ đồ ăn được lâu mà vẫn giàu chất dinh dưỡng, thì vấn đề sẽ trở nên đơn giản. Nếu các bạn thấy việc học có ý nghĩa phục vụ cho những mục đích lớn, các bạn sẽ có thêm đam mê và thích thú để đi tiếp.

Quà tặng vô giá của người thầy!

- Trong sự nghiệp giảng dạy của cô, đâu là khoảnh khắc ý nghĩa và đáng nhớ nhất với cô cho đến thời điểm này?

- PGS.TS Nguyễn Minh Tân: Khoảnh khắc ý nghĩa thì rất nhiều, bởi vì như tôi thường nói, món quà lớn nhất và ý nghĩa nhất của một người thầy chính là thành công của các học trò.

Quà tặng đối với tôi là khi các em sinh viên đã ra trường, dù ở bất cứ chân trời góc bể nào, khi tôi hỏi: "Em đang làm gì, em đang như thế nào" thì các em đều phản hồi rất tích cực về sự nghiệp của mình, có em làm cho doanh nghiệp rất thành công, có em lại đi dạy hay sang nước ngoài làm việc, học tập.

Thậm chí, có những em khó khăn, không phải về tiền bạc mà là khó khăn trong cuộc sống, tìm đến tôi để trao đổi. Nếu có thể giúp đỡ được một phần, tôi rất mừng.

Một niềm vui giản dị nhưng vô giá khác là khi một sinh viên trước đó chán học, bây giờ trở nên thích học. Tôi có một sinh viên mới ra trường được hai năm, ban đầu làm ở Hải Phòng, sau đó chuyển sang công ty Đài Loan và gần đây đến chào tôi để đi Đức làm việc. Cậu ấy là một người tương đối chậm, học chậm nhưng chắc, không hề nổi bật, rất bình thường. Tôi coi sự phát triển này của cậu ấy là một thành công lớn, là niềm tự hào của mình.

Tôi coi thành công là khi có những sinh viên rất bình thường, nhưng sau đó có thể gặt hái được thành công lớn. Món quà của người thầy là thành công của học trò, là khi các em có đóng góp cho xã hội và có một cuộc sống ổn định.

Người thầy trong kỷ nguyên AI

- Trong bối cảnh khoa học công nghệ thay đổi nhanh chóng với sự xuất hiện của AI. Theo cô, vai trò của người thầy trong các trường kỹ thuật như Đại học Bách khoa Hà Nội cần phải thay đổi như thế nào để đáp ứng tốt nhất yêu cầu của xã hội?

- PGS.TS Nguyễn Minh Tân: Tôi nghĩ bản thân người thầy cũng cần có sự thay đổi là rất nhiều. Trước hết, chúng ta phải quan niệm AI là gì. Tôi xác định AI là một công cụ.

Các thầy cô phải xác định công cụ này có thể giúp mình được gì trong phát triển nghề nghiệp. Khi xác định nó là công cụ và nó giúp mình theo những hướng cụ thể, thì sự phát triển nghiên cứu cũng sẽ được định hướng theo, ví dụ như tự động hóa hoàn toàn quy trình sản xuất sản phẩm.

“

Thế giới đang thay đổi, mình đứng yên sẽ thất bại!

PGS.TS Nguyễn Minh Tân - Giảng viên Khoa Kỹ thuật Hóa học, Trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội

Đã là công cụ thì mình phải học, phải hiểu nó là cái gì để không sợ nó, không coi nó là thần thánh. Phải học và tìm hiểu về nguyên tắc của nó. Xu hướng không thể chối cãi hiện nay là chúng ta phải ứng dụng và phải liên ngành. Đại học Bách khoa Hà Nội có thuận lợi lớn vì có nhiều ngành nghề khác nhau, giúp các thầy cô dễ dàng kết hợp và hợp tác.

Cách lên lớp cũng phải khác. Tôi thậm chí còn hướng dẫn sinh viên cách dùng AI và các công cụ khác của Google để đọc sách hiệu quả. Thời nay, đọc sách không phải là mở ra đọc từ đầu đến cuối, mà cần dùng công cụ để xử lý thông tin, biết cái nào mình cần.

Thầy cô phải cùng học với sinh viên. Chúng tôi có nền tảng nên sẽ dễ dùng AI hơn vì biết phân biệt đúng sai, còn sinh viên thì phải học. Đây là một thách thức lớn nhưng cũng rất thú vị. Một điều chắc chắn là không thể như cũ được; phải thay đổi vì cả thế giới đang thay đổi. Nếu mình đứng yên là mình thất bại.

- Nhân dịp Ngày Nhà giáo Việt Nam 20.11, cô có lời gì nhắn nhủ tới các bạn sinh viên để kiên trì trên con đường nghiên cứu, học tập hiện nay?

- PGS.TS Nguyễn Minh Tân: Tôi muốn nhắn nhủ đến tất cả các bạn sinh viên rằng so với thời chúng tôi, bây giờ các bạn có rất nhiều cơ hội, có rất nhiều công cụ. Tôi mong các bạn sẽ tìm cách sử dụng đúng các công cụ và tận dụng được các cơ hội để phát triển bản thân, để đáp ứng được đam mê của mình.

Muốn như thế, điều đầu tiên và quan trọng nhất là các sinh viên phải hiểu bản thân mình là ai và bản thân mình có định hướng gì? Khi tìm hiểu bản thân, các bạn sẽ phát hiện ra được đam mê của mình. Còn tất cả những cái khác như AI, công cụ,... thì đó chỉ là phương tiện.

“

Tôi hy vọng các bạn sẽ tìm ra được đam mê và hiểu được bản thân mình để phát triển.

PGS.TS Nguyễn Minh Tân - Giảng viên Khoa Kỹ thuật Hóa học, Trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội

Hãy cố gắng nhìn lại bản thân mình để có hướng phát triển. Nếu các bạn sinh viên phát triển được, xã hội, gia đình và bản thân các bạn đều được lợi. Tôi thực sự rất ghen tị với các bạn trẻ hiện nay vì thời chúng tôi không có những thứ như thế. Dù có nhiều thứ quá đôi khi cũng là một thách thức, nhưng tôi hy vọng các bạn sẽ tìm ra đam mê và hiểu được bản thân mình để phát triển.

Xin cảm ơn cô về những chia sẻ nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20.11!

Tuyết Nhung (thực hiện)