Theo đuổi AI, Amazon đặt cược 700 triệu USD vào năng lượng hạt nhân

X-energy, công ty được Amazon hậu thuẫn, vừa hoàn tất một trong những vòng gọi vốn lớn nhất từ trước đến nay trong lĩnh vực phát triển lò phản ứng hạt nhân với 700 triệu USD, cho thấy các nhà đầu tư đang tin rằng năng lượng nguyên tử sẽ là động lực cho cuộc cách mạng AI.

Dòng vốn đổ về công nghệ hạt nhân thế hệ mới

Vòng gọi vốn được dẫn dắt bởi Jane Street và thu hút tiền mặt từ những nhà đầu tư mới như ARK Invest, Galvanize, Hood River Capital Management, Point 72, Reaves Asset Management và XTX Ventures. Thương vụ này đưa tổng số vốn mà X-energy huy động trong 13 tháng qua lên 1,4 tỷ USD, một con số ấn tượng phản ánh niềm tin của thị trường vào công nghệ lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR).

X-energy đang chạy đua để thực hiện ba hợp đồng lớn với Amazon, Dow Inc và Centrica nhằm xây dựng một đội gần 150 lò phản ứng mô-đun nhỏ tại Mỹ và Anh. Clay Sell, Giám đốc điều hành của X-energy, tự tin khẳng định mức độ cam kết từ những đối tác này đã phân biệt công ty với các đối thủ trên thị trường. Với danh sách đơn đặt hàng vượt quá 11 gigawatt, tương đương 144 tổ máy SMR, X-energy đang nắm giữ một trong những bộ hợp đồng đồ sộ nhất trong ngành.

Amazon đã chiếm hai ghế trong hội đồng quản trị X-energy khi đầu tư vào công ty phát triển SMR này năm ngoái, với mục tiêu đưa hơn 5 gigawatt điện năng từ SMR lên mạng vào năm 2039, đủ để cung cấp điện cho 4 triệu hộ gia đình. Đây không chỉ là một khoản đầu tư tài chính, mà còn là một tuyên bố chiến lược về tương lai năng lượng của gã khổng lồ công nghệ.

SMR: Giải pháp hạt nhân thu nhỏ cho nhu cầu khổng lồ

Lò phản ứng mô-đun nhỏ là một dạng lò phản ứng phân hạch hạt nhân tạo ra ít hơn 300 megawatt điện, khoảng một phần ba công suất của các lò phản ứng tiêu chuẩn. Quy mô nhỏ gọn hơn mang lại nhiều lợi thế: chi phí xây dựng thấp hơn, thời gian triển khai nhanh hơn và linh hoạt hơn trong việc đặt gần các trung tâm tiêu thụ điện.

X-energy đang phát triển một SMR sử dụng khí helium làm chất làm mát, thay vì nước như trong thế hệ lò phản ứng hiện tại được triển khai khắp nước Mỹ. Theo Sell, công nghệ này an toàn hơn hạt nhân truyền thống nhiều bậc và chính hạt nhân đã là một trong những hình thức sản xuất điện an toàn nhất từng được triển khai trên quy mô lớn. Ông nhấn mạnh đây là "thiết kế chống tan chảy lõi", giải quyết một trong những nỗi lo lớn nhất về an toàn hạt nhân.

Dự án đầu tiên của công ty là xây dựng bốn lò phản ứng Xe-100 tại nhà máy của Dow ở Seadrift, Texas, một dự án được hậu thuẫn bởi chương trình trình diễn lò phản ứng tiên tiến của Bộ Năng lượng Mỹ. X-energy đã nộp đơn xin giấy phép xây dựng lò phản ứng tại Ủy ban Quản lý Hạt nhân vào tháng 3 và nhận được lịch trình xét duyệt 18 tháng. Sell cho biết tiến độ hiện đang nhanh hơn kế hoạch, một tín hiệu tích cực trong một ngành thường bị chậm trễ.

Vụ gọi vốn của X-energy là mới nhất trong loạt các thương vụ tài trợ cho các công ty phát triển SMR. Đối thủ Valar Atomics huy động 130 triệu USD đầu tháng này từ các nhà đầu tư bao gồm Palmer Luckey, người sáng lập Anduril Industries và Shyam Sankar, Giám đốc công nghệ của Palantir. Aalo Atomics huy động 100 triệu USD vào tháng 8, TerraPower của Bill Gates huy động 650 triệu USD vào tháng 6 và Radiant huy động 165 triệu USD vào tháng 5.

Adam Stein, Giám đốc Năng lượng Hạt nhân và Đổi mới tại Viện Breakthrough, nhận định đây là "môi trường gọi vốn tốt nhất từ trước đến nay cho phân hạch hạt nhân". Ông chỉ ra sự khác biệt quan trọng: các dự án triển khai trong lịch sử được xây dựng bởi các công ty lớn và tài trợ bởi các công ty tiện ích lớn cùng người nộp thuế. Cách tiếp cận hiện tại rất khác biệt và sẽ đòi hỏi nhiều khoản đầu tư tư nhân như thế này.

Động lực AI đằng sau sự hồi sinh hạt nhân

Câu hỏi đặt ra là: Tại sao năng lượng hạt nhân đột nhiên lại trở nên hấp dẫn đến vậy với các nhà đầu tư công nghệ? Câu trả lời nằm ở nhu cầu năng lượng khổng lồ của ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo. Các trung tâm dữ liệu chạy các mô hình AI tiên tiến đòi hỏi lượng điện năng khổng lồ và ổn định. Năng lượng tái tạo như gió và mặt trời không ổn định, trong khi nhiên liệu hóa thạch đang bị áp lực giảm dần do cam kết khí hậu.

Năng lượng hạt nhân cung cấp một giải pháp trung gian hấp dẫn: sạch về mặt phát thải carbon, ổn định trong hoạt động và có khả năng cung cấp năng lượng lớn liên tục. Sell thẳng thắn nói rằng SMR sẽ trở thành một giải pháp quan trọng để đáp ứng nhu cầu điện tăng vọt từ ngành công nghiệp AI.

Amazon không phải là công ty công nghệ duy nhất nhận ra điều này. Microsoft gần đây đã ký thỏa thuận để tái khởi động lò phản ứng Three Mile Island, nơi từng xảy ra sự cố hạt nhân năm 1979, để cung cấp điện cho các trung tâm dữ liệu của mình. Google cũng đang khám phá các lựa chọn năng lượng hạt nhân. Cuộc đua AI đang vô tình biến thành cuộc đua năng lượng hạt nhân.

Thách thức và cơ hội

Dù triển vọng hứa hẹn, con đường phía trước không phải không có chướng ngại. Ngành công nghiệp hạt nhân có lịch sử chậm trễ và vượt ngân sách. Dư luận công chúng về hạt nhân vẫn còn chia rẽ, đặc biệt sau các thảm họa như Fukushima. Quy trình cấp phép phức tạp và thời gian xây dựng dài có thể làm chậm tiến độ.

Tuy nhiên, công nghệ SMR hứa hẹn giải quyết nhiều vấn đề này với thiết kế an toàn hơn, quy mô nhỏ hơn và quy trình sản xuất tiêu chuẩn hóa hơn. Với sự hậu thuẫn từ những tên tuổi lớn như Amazon và dòng vốn đầu tư mạnh mẽ, X-energy và các công ty tương tự đang có cơ hội tốt nhất trong nhiều thập kỷ để chứng minh hạt nhân có thể là một phần của giải pháp năng lượng tương lai.

Vụ gọi vốn 700 triệu USD này không chỉ là tin tức tài chính, mà là dấu hiệu của một sự chuyển đổi lớn hơn trong cách chúng ta nghĩ về năng lượng trong kỷ nguyên AI. Khi máy móc càng thông minh, nhu cầu năng lượng để vận hành chúng càng lớn và năng lượng hạt nhân đang tái xuất hiện như một giải pháp không thể bỏ qua.

Bùi Tú