Đối đầu hải quân Mỹ - Trung: Khi 'cao bồi' chạm mặt 'võ sư kungfu'
Nếu hải quân Mỹ - Trung chạm mặt trên biển, màn đối đầu sẽ mở đầu căng như dây đàn với dàn khí tài đồ sộ từ tàu sân bay, khu trục tàng hình đến tàu ngầm tên lửa dẫn đường.
Tuy nhiên, kịch bản có thể khép lại theo phong cách “sitcom vị biển”: không thương vong, rating cao và để lại câu hỏi quen thuộc: "Liệu họ có đánh nhau ở mùa sau"?
Trung Quốc đang “miệt mài tăng tốc” mở rộng hạm đội
Chiến tranh thương mại có thể không phải là loại xung đột duy nhất mà Trung Quốc dự tính tiến hành với Mỹ. Sau khi xuất hiện báo cáo tình báo về việc hải quân Trung Quốc đang xây dựng kế hoạch tấn công Đài Loan vào năm 2027, hải quân Mỹ đã đẩy mạnh trạng thái sẵn sàng cho lực lượng tác chiến, vốn đã hàng chục năm không tham gia trong các cuộc xung đột lớn.
Mặc dù mạnh hơn và có công nghệ cao hơn, hạm đội hải quân Mỹ vẫn sẽ gặp rủi ro. Ở phía bên kia Thái Bình Dương, Trung Quốc đã bắt đầu một cuộc mở rộng hải quân chưa từng có, biến nước này thành kẻ thách thức thực sự đối với vị thế thống trị trên biển của Mỹ.
Khả năng chiến tranh Mỹ - Trung
Năm 2021, Đô đốc Phil Davidson, chỉ huy Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đã điều trần trước Quốc hội Mỹ rằng Trung Quốc đang chuẩn bị để xâm lược Đài Loan vào năm 2027. Một động thái như vậy sẽ đặt Mỹ và Trung Quốc vào lộ trình va chạm, vì Mỹ đã đưa ra các cam kết an ninh đối với hòn đảo này. Thậm chí, năm 2022, Tổng thống Biden còn tuyên bố sẽ bảo vệ Đài Loan trước một cuộc xâm lược từ Trung Quốc.
Dù tình báo Mỹ chưa xác nhận kế hoạch tấn công chính thức nào từ Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAN). Nhưng dường như lực lượng này đang khẩn trương tập hợp nguồn lực cho điều đó. Thông tin trên đã thúc đẩy giới lãnh đạo quân sự Mỹ triển khai các biện pháp đối phó. Vì thế, dễ hiểu khi cả hải quân Mỹ và PLAN chạy đua chuẩn bị cho cuộc chiến có thể xảy ra sau 3 năm nữa. Và trong thời đại mà chế tạo một tàu sân bay chỉ mất 5 năm thì 3 năm là khoảng thời gian vô cùng ngắn.
So sánh lực lượng hải quân Mỹ và PLAN
Tàu sân bay
Những chiến hạm mạnh nhất của hải quân Mỹ và Trung Quốc là tàu sân bay. Hải quân Mỹ sở hữu tổng cộng 11 tàu, với 6 chiếc trực thuộc Hạm đội Thái Bình Dương. Mỗi tàu sở hữu một không đoàn hơn 70 máy bay, gồm 40 - 44 tiêm kích F/A-18E/F Super Hornet và F-35C, cùng với máy bay tác chiến điện tử E/A-18G Growler, cảnh báo sớm E-2D Hawkeye, và hàng chục trực thăng đa nhiệm, chống ngầm. Đây thực sự là lực lượng không quân trên biển cực mạnh với hơn 100 năm kinh nghiệm vận hành tàu sân bay.
Hiện tại, Trung Quốc có 3 tàu Liêu Ninh, Sơn Đông và Phúc Kiến, trong đó Phúc Kiến là tàu sân bay đầu tiên được trang bị máy phóng điện từ EMALS, tiêm kích J-15 “Cá mập bay”. Tuy nhiên, tàu sân bay Trung Quốc chỉ mang khoảng 2/3 số lượng máy bay so với Mỹ, và PLAN vẫn đang phát triển các loại máy bay cần thiết để tạo nên một không đoàn cân bằng. Theo các chuyên gia quân sự dù Trung Quốc có thể sở hữu vài tàu sân bay lớn và hiện đại vào năm 2027, nhưng máy bay trên đó vẫn còn đang ‘học việc’. Hệ thống tương đương bộ ba Growler – Hawkeye – F-35 của Trung Quốc, vốn cực kỳ quan trọng để nắm bắt toàn cảnh chiến trường trên biển, sẽ chưa sẵn sàng.
Tuần dương hạm và khu trục hạm
Các tàu phổ biến nhất ở cả hai bên là tuần dương hạm và khu trục hạm - tàu mặt nước dùng để hộ tống tàu lớn, săn ngầm hoặc tạo nhóm tác chiến mặt nước. Hạm đội Thái Bình Dương của Mỹ vào năm 2027 sẽ có khoảng 52 tàu tuần dương và khu trục. Trong số đó, các tàu thuộc lớp Zumwalt và Arleigh Burke đều vượt trội so với tàu Trung Quốc, với số ống phóng tên lửa nhiều hơn 50% và khả năng tác chiến chống mặt nước, chống ngầm, phòng không, thậm chí chống vệ tinh. Hạm đội Thái Bình Dương cũng sẽ sở hữu 2 trong 3 tàu khu trục tàng hình lớp Zumwalt gồm Michael Monsoor và Lyndon Johnson, mỗi chiếc trang bị 12 tên lửa siêu vượt âm.
PLAN có hạm đội tương đương về quy mô nhưng hỏa lực yếu hơn. Tám tuần dương hạm lớp Renhai có 112 ống phóng, cùng các khu trục hạm Type 052C và 052D, nhưng mỗi chiếc chỉ mang 56 đến 64 ống phóng, ít hơn hẳn tàu Mỹ. Vũ khí và cảm biến của chúng cũng chưa từng được thử nghiệm trong điều kiện chiến đấu như của Mỹ, vốn đã chứng minh hiệu quả trong các chiến dịch gần đây ở Trung Đông chống lại UAV cảm tử, tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình.
Tàu ngầm
Lực lượng tàu ngầm của Hạm đội Thái Bình Dương Mỹ sẽ có khoảng 23 chiếc vào năm 2027, gồm các tàu ngầm hạt nhân tấn công lớp Los Angeles, Seawolf, Virginia. Ngoài ra còn có hai tàu ngầm mang tên lửa dẫn đường Ohio và Michigan, mỗi chiếc có khả năng mang tới 154 tên lửa hành trình Tomahawk. Mỹ cũng đang đóng phiên bản Block V của lớp Virginia, có thêm 28 tên lửa hoặc một số vũ khí siêu vượt âm.
Trong khi đó, Trung Quốc hiện có 53 tàu ngầm hạt nhân và diesel. Tàu ngầm Trung Quốc được đánh giá là tụt hậu một đến hai thế hệ so với Mỹ. Tuy nhiên, do chiến tranh Ukraine, Trung Quốc đang bắt kịp nhanh nhờ sự trao đổi công nghệ quân sự từ phía Nga để đổi lấy hỗ trợ hậu cần. Điều này giúp Trung Quốc nhanh chóng chế tạo tàu ngầm hiện đại hơn.
Đánh “hội đồng”: Yếu tố quyết định trong chiến tranh
Hải quân Mỹ có lợi thế lớn trong xung đột tiềm tàng: Không chiến đấu một mình. Các đồng minh gồm Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc sẽ tạo ra thách thức lớn cho Trung Quốc trên biển.
Lực lượng Phòng vệ biển Nhật Bản có 36 tàu khu trục, trong đó 2 chiếc Izumo và Kaga đang được cải hoán để vận hành tiêm kích F-35B. Nhật cũng có 24 tàu ngầm diesel - điện. Hàn Quốc sở hữu 23 tàu ngầm và 13 tàu khu trục. Úc có 6 tàu ngầm và 3 tàu khu trục. Hầu hết các tàu này đều dùng vũ khí, cảm biến, mạng liên lạc của Mỹ, đảm bảo khả năng phối hợp hiệu quả với các nhóm tác chiến hải quân Mỹ.
Ngược lại, Trung Quốc chỉ có một đồng minh đáng chú ý ở châu Á - Thái Bình Dương là Nga. Tuy nhiên, hạm đội Nga không còn hùng mạnh như thời kỳ Chiến tranh Lạnh, vũ khí và hệ thống cũng không tương thích với Trung Quốc. Hợp tác hải quân Trung - Nga mới chỉ dừng lại ở các cuộc diễn tập chung. Nga và Trung Quốc có thể cùng đi trên biển, nhưng không chiến đấu cùng nhau, và đến năm 2027, họ gần như chắc chắn không hình thành một lực lượng hải quân tác chiến hợp nhất.
Mỹ sở hữu nhiều lợi thế
Các phân tích trên cho thấy có lý do để lạc quan về khả năng phòng thủ của hải quân Mỹ. Dù số lượng tàu gần như không tăng trong khi Trung Quốc có thể nhân đôi, nhân ba hạm đội, Mỹ sở hữu những lợi thế chiến thuật khác. Công nghệ của Mỹ vượt trội về chất lượng, với mỗi tàu chiến đều mạnh hơn so với tàu Trung Quốc. Sức hút của Mỹ đối với các quốc gia trong khu vực, dựa trên giá trị và lợi ích chung, giúp Mỹ có nhiều đồng minh hơn, điều Trung Quốc không có. Ngoài ra, nếu xét theo tiêu chí của chiến tranh hiện đại người thắng không phải kẻ bắn trước, mà là người nhìn đắt tiền hơn, thì hải quân Mỹ lại tiếp tục ghi điểm trước đối thủ đến từ đại lục.
Tuy nhiên, khả năng Mỹ, Trung “tác động vật lý” nhau trên biển là rất thấp. Cả hai đều biết rõ hậu quả khi khói thuốc tan đi. Vì thế, sẽ không bên nào muốn nổ súng, dù đều cần và phải tỏ ra cứng rắn.