Gạo Việt xanh có sự đóng góp rất lớn của khoa học công nghệ
Gạo Việt xanh đang trở thành hướng đi chiến lược của ngành lúa gạo Việt Nam, trong đó khoa học công nghệ giữ vai trò then chốt giúp mở rộng diện tích lúa chất lượng cao, giảm phát thải.
Chuyển biến mạnh trong mô hình lúa chất lượng cao, phát thải thấp
Tại hội thảo “Thúc đẩy mở rộng diện tích sản xuất lúa chất lượng cao và phát thải thấp” tổ chức ngày 27.11 tại Cần Thơ, Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) cùng Cục Trồng trọt & Bảo vệ thực vật (TT&BVTV), Bộ Nông nghiệp & Môi trường đã đánh giá kết quả sau 2 năm triển khai đề án một triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp.
Theo PGS-TS Bùi Bá Bổng - nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn, Chủ tịch VIETRISA - đề án đang mang lại “bức tranh rõ ràng, đầy năng lượng và thực tế” về quá trình chuyển đổi của ngành lúa gạo. Lượng gạo xuất khẩu đạt tiêu chuẩn chất lượng cao và giảm phát thải đã tăng lên 70.000 tấn, diện tích nông dân tham gia lên tới hơn 200.000 ha.
Trong vụ hè thu 2025, vùng ĐBSCL triển khai 11 mô hình với tổng diện tích 543,5 ha và 355 hộ tham gia. Các mô hình ghi nhận những thay đổi rõ rệt: Giảm 50 - 65% lượng giống gieo sạ; giảm trung bình 31,3% phân đạm; giảm 1 - 3 lần phun thuốc BVTV; quản lý nước hiệu quả, đáp ứng tiêu chí phát thải thấp; 100% rơm rạ được thu gom, tận dụng làm phân bón hoặc bán lại cho thu nhập 307.000 - 1.000.000 đồng/ha.
Nhờ đó, chi phí sản xuất giảm 1,7 - 4,9 triệu đồng/ha; 10/11 mô hình có lợi nhuận 14,5 - 36,3 triệu đồng/ha. Đây là cơ sở quan trọng để mở rộng diện tích và chuẩn hóa quy trình canh tác theo hướng xanh và bền vững.
Dự án TRVC (Hà Lan tài trợ) cũng góp phần hỗ trợ triển khai bằng việc xét khen thưởng hằng năm cho doanh nghiệp và hợp tác xã (HTX) đáp ứng tiêu chuẩn canh tác bền vững.
Khoa học công nghệ - nền tảng đưa Gạo Việt xanh thành thương hiệu quốc gia
Tại phần thảo luận, VIETRISA kiến nghị Bộ NN&MT hỗ trợ xây dựng và ban hành TCVN/QCVN cho Gạo Việt phát thải thấp, tạo cơ sở chứng nhận - giám sát - quản lý theo tiêu chuẩn quốc tế. Đồng thời, cần có cơ chế và chính sách thúc đẩy quảng bá, phát triển nhãn hiệu “Gạo Việt xanh phát thải thấp” nhằm nâng cao vị thế gạo Việt trên thị trường toàn cầu.
Ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục TT&BVTV (Bộ NN&MT), nhấn mạnh 3 yếu tố quyết định để đề án đạt mục tiêu 1 triệu ha vào năm 2030: (1) Liên kết chuỗi giữa doanh nghiệp - HTX - nông dân; (2) Tuân thủ đúng quy trình giảm phát thải; (3) Chính sách hỗ trợ mạnh mẽ từ Bộ NN&MT và Chính phủ.
Đặc biệt, ông khẳng định: "Thành công của Gạo Việt xanh có sự đóng góp rất lớn của khoa học công nghệ".
Khoa học công nghệ ở đây không chỉ là kỹ thuật canh tác (giảm giống, giảm phân, quản lý nước thông minh, cơ giới hóa thu gom rơm rạ) mà còn là hệ thống tiêu chuẩn hóa, quản lý dữ liệu sản xuất, hệ thống chứng nhận phát thải thấp và các quy trình minh bạch hóa chuỗi giá trị.
Nhờ đó, Gạo Việt xanh đang dần trở thành một thương hiệu gắn liền với bền vững, phù hợp xu hướng tiêu dùng toàn cầu và chiến lược giảm phát thải của Việt Nam.
