Mỹ chuẩn bị kịch bản chiến tranh không mạng, không GPS như thế nào?
Không quân Mỹ đang chuẩn bị cho một kịch bản ngày càng thực tế trong chiến tranh hiện đại: tác chiến trong môi trường điện từ bị đối phương can thiệp, nơi các đường truyền dữ liệu, liên lạc vệ tinh và chỉ thị tác chiến có thể bị gián đoạn bất cứ lúc nào.
Tại căn cứ Moody, lực lượng 74th Mission Generation Force Element đang tham gia đợt huấn luyện Mosaic Tiger 26-1 nhằm duy trì khả năng vận hành chiến đấu của máy bay A-10 ngay cả khi liên lạc với Trung tâm Điều hành Không quân (AOC) bị suy giảm.
Bài huấn luyện này mô phỏng tình huống các phi công, kỹ thuật viên và bộ phận lập kế hoạch phải tiếp tục thực hiện nhiệm vụ ngay cả khi đường truyền dữ liệu bị chậm, chỉ đạo từ cấp trên gửi đến muộn hoặc thậm chí bị mất liên lạc tạm thời. Đây là cách Không quân Mỹ kiểm tra cơ chế “chỉ huy theo nhiệm vụ”, tức là trao quyền cho đơn vị ở tuyến đầu tự quyết và xử lý tình huống thay vì luôn phải chờ hướng dẫn chi tiết từ cấp chỉ huy.
Theo kịch bản, mỗi đơn vị được giao một kế hoạch tác chiến kéo dài 72 giờ, trong đó nêu rõ mục tiêu, khu vực hoạt động và thời điểm tiếp nhiên liệu trên không. Khoảng thời gian 72 giờ này được xem là đủ để các phi công tiếp tục nhiệm vụ ngay cả khi thông tin bổ sung từ trung tâm điều hành đến chậm. Các chỉ huy cho biết việc lập kế hoạch theo chu kỳ dài như vậy giúp lực lượng duy trì nhịp độ chiến đấu ổn định, miễn là “ý định của cấp chỉ huy” vẫn rõ ràng. Cách làm này đặc biệt quan trọng khi áp dụng chiến lược tác chiến phân tán, tức là đưa máy bay và nhân sự tới nhiều vị trí nhỏ khác nhau, nơi liên lạc dễ bị ảnh hưởng bởi thời tiết, khoảng cách hoặc biện pháp gây nhiễu của đối phương.
Khả năng tác chiến tầm thấp
Trong quá trình huấn luyện, phương tiện chủ lực của đơn vị là máy bay A-10C Thunderbolt II - loại chiến đấu cơ nổi tiếng với khả năng yểm trợ hỏa lực cho bộ binh. Máy bay được trang bị pháo 30mm GAU-8/A, mang hơn 1.000 viên đạn, giúp tấn công chính xác các mục tiêu dưới mặt đất. A-10C có thể bay thấp trong thời gian dài và sử dụng hệ thống quan sát quang học - hồng ngoại để theo dõi mục tiêu di chuyển, đồng thời hỗ trợ lực lượng mặt đất điều chỉnh hỏa lực một cách hiệu quả.
A-10C mang được tối đa khoảng 7 tấn vũ khí, gồm bom dẫn đường bằng laser, bom JDAM dẫn đường bằng GPS và nhiều loại đạn tấn công chính xác khác. Nhờ hỏa lực mạnh và khả năng linh hoạt này, máy bay vẫn có thể hoàn thành nhiệm vụ ngay cả khi không nhận được cập nhật liên tục từ cấp trên.
Khi liên lạc bị gián đoạn, mỗi phi vụ đều phải dựa vào quy trình chuẩn có sẵn, bao gồm tính toán nhiên liệu, phân chia không phận, đánh giá mức độ nguy hiểm và thứ tự tấn công. Phi công phải nắm rõ ngưỡng rủi ro có thể chấp nhận, đặc biệt trong bối cảnh sự an toàn phụ thuộc vào việc bay bám địa hình, cơ động tránh đòn và phối hợp tuyến đường với các đơn vị khác vốn cũng có thể thiếu thông tin đầy đủ.
Duy trì nhịp độ tác chiến
Khả năng duy trì hoạt động trong điều kiện liên lạc bị hạn chế phụ thuộc nhiều vào sự phối hợp chặt chẽ giữa phi công và đội ngũ bảo trì. Lực lượng kỹ thuật phải đảm bảo máy bay luôn sẵn sàng tại các điểm đóng quân phân tán, dù điều kiện hậu cần có thể thiếu thốn. Quy trình bảo trì được thiết kế để thay thế nhanh các bộ phận theo dạng mô-đun, giúp duy trì tần suất cất cánh ngay cả khi việc cung cấp phụ tùng bị chậm do gián đoạn liên lạc. Nhờ vậy, phi công có thể yên tâm rằng vũ khí, cảm biến và các thiết bị liên lạc vẫn hoạt động ổn định, dù hệ thống chỉ huy lớn hơn có thể đang bị gây nhiễu trong quá trình huấn luyện.
Về mặt tác chiến, bài tập yêu cầu phi đội rèn luyện phương thức phối hợp không hoàn toàn dựa vào liên lạc kỹ thuật số. Phi công phải thành thạo các tín hiệu trực quan, điểm hẹn đã định trước hoặc mốc thời gian cố định để thay thế liên lạc thời gian thực khi mạng dữ liệu bị gián đoạn. Lệnh tác chiến kéo dài 72 giờ làm nền tảng để đơn vị duy trì nhiệm vụ, nhưng khi giai đoạn này gần kết thúc, phi công phải vận hành dựa trên mục tiêu chung của chiến dịch thay vì chờ hướng dẫn chi tiết. Cách làm này giúp các đơn vị giữ được sự liên kết với lực lượng xung quanh và đảm bảo kế hoạch tác chiến diễn ra liên tục, ngay cả khi thông tin truyền về không đầy đủ.
Không quân Mỹ coi Mosaic Tiger là một bước chuẩn bị cần thiết trong bối cảnh các đối thủ lớn đang đầu tư mạnh vào tác chiến điện tử, gây nhiễu tín hiệu vệ tinh và làm gián đoạn hệ thống chỉ huy. Vì vậy, việc huấn luyện theo hướng phân quyền, linh hoạt và tự chủ, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào mạng liên lạc, được xem là yếu tố then chốt giúp duy trì ưu thế chiến trường. Năng lực tiếp tục tác chiến ngay cả khi đường dây chỉ huy bị cắt đứt gửi đi thông điệp quan trọng tới các đồng minh: lực lượng Mỹ vẫn có khả năng chiến đấu hiệu quả trong những tình huống xung đột cường độ cao, nơi môi trường điện từ thường xuyên bị đối phương can thiệp.
A-10 Thunderbolt II, thường gọi là Warthog, là máy bay cường kích do Fairchild Republic (Mỹ) phát triển cho Không quân Mỹ. Ra mắt vào những năm 1970, A-10 được thiết kế chuyên biệt để hỗ trợ không quân tầm gần (CAS), tiêu diệt xe tăng, thiết giáp và mục tiêu mặt đất. Đặc điểm nổi bật là khẩu pháo GAU-8/A 30mm, một trong những vũ khí mạnh nhất trên máy bay, có thể bắn 3.900 viên/phút, chuyên dụng chống xe bọc thép.
Warthog có thiết kế bền bỉ với lớp giáp titan bảo vệ phi công và hệ thống điều khiển, giúp nó chịu được hư hại nặng. Động cơ kép General Electric TF34-GE-100 cung cấp độ tin cậy cao, cho phép hoạt động ở điều kiện khắc nghiệt. A-10 có thể mang nhiều loại vũ khí như bom, tên lửa AGM-65 Maverick và rocket, phù hợp cho nhiều nhiệm vụ.
Với tốc độ tối đa khoảng 700km/h và tầm bay 4.150km, A-10 nổi tiếng với khả năng bay thấp, cơ động và thời gian hoạt động lâu. Dù từng đối mặt nguy cơ bị thay thế, Warthog vẫn được Không quân Mỹ đánh giá cao nhờ hiệu quả chiến đấu, đặc biệt trong các cuộc xung đột ở Iraq và Afghanistan.