Nghi ngờ Trung Quốc bỏ lệnh cấm đào Bitcoin, dù dư thừa năng lượng
Theo các chuyên gia, khả năng Trung Quốc bỏ lệnh cấm đào Bitcoin là rất thấp.
Một gia đợt tăng nhẹ hoạt động đào Bitcoin tại Trung Quốc gần đây đã dẫn tới lời kêu gọi chính phủ nới lỏng hạn chế và cho phép ngành công nghiệp tiêu tốn năng lượng này tận dụng nguồn năng lượng dư thừa trong nước. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng khả năng Trung Quốc chấm dứt lệnh cấm đào Bitcoin là rất thấp.
Thị phần đào Bitcoin của Trung Quốc tính theo hash rate (tỷ lệ băm) tăng từ 13,75% trong quý 1/2025 lên 14,06% vào quý 4/2025. Qua đó, Trung Quốc trở thành quốc gia đào Bitcoin lớn thứ ba sau Mỹ và Nga, theo Hashrate Index - nền tảng dữ liệu do công ty đào Bitcoin Luxor Technology (Mỹ) vận hành.
Hash rate là tốc độ xử lý của hệ thống đào Bitcoin, đo bằng lượng phép tính mà máy có thể thực hiện mỗi giây để giải các bài toán mật mã của mạng lưới. Nói đơn giản, Bitcoin hoạt động nhờ hàng triệu phép tính để xác minh giao dịch và tạo ra khối mới.
Hash rate càng cao, khả năng giải bài toán càng nhanh, nên người đào có cơ hội nhận thưởng cao hơn.
Hash rate của một máy cho biết sức mạnh đào của máy đó. Hash rate của cả quốc gia hoặc toàn mạng cho biết tổng sức mạnh xử lý của những máy đang tham gia đào Bitcoin.
Trước năm 2025, Hashrate Index không công bố thị phần theo từng quốc gia. Hash rate của Trung Quốc từng giảm về 0 vào tháng 7.2021, hai tháng sau khi chính phủ nước này tuyên bố trấn áp hoạt động đào Bitcoin, theo dữ liệu năm 2021 của Cambridge Bitcoin Electricity Consumption Index (CBECI).
CBECI là một bộ chỉ số do Đại học Cambridge (Anh) xây dựng để ước tính mức tiêu thụ điện của mạng lưới Bitcoin và theo dõi hoạt động đào Bitcoin trên toàn thế giới.
Dữ liệu bản đồ đào Bitcoin từ CBECI cho thấy thị phần đào Bitcoin của Trung Quốc đã tăng lên 22,29% vào tháng 9.2021. CBECI dừng cập nhật dữ liệu bản đồ đào Bitcoin từ tháng 2.2022.
Đợt tăng hoạt động đào Bitcoin tại Trung Quốc năm nay trùng hợp với những lời kêu gọi ngày càng tăng từ giới học giả đề nghị chính phủ xem xét lại lệnh cấm cứng rắn. Những năm gần đây, Trung Quốc đã tăng cường trấn áp các hoạt động liên quan đến tiền mã hóa, cho rằng chúng gây rối loạn trật tự kinh tế - tài chính và là môi trường cho tội phạm phát triển.
Trong bài viết có tựa đề “Khôi phục hoạt động đào tiền mã hóa để hỗ trợ quá trình chuyển đổi sang trung hòa carbon của Trung Quốc” đăng tháng 3, ông He Guojun, giáo sư kinh tế tại Đại học Hồng Kông (HKU) và phó giám đốc Viện Kinh tế Trung Quốc thuộc HKU, đề xuất Trung Quốc nên tận dụng đào tiền mã hóa để sử dụng nguồn năng lượng tái tạo dư thừa.
He Guojun lưu ý rằng tỷ lệ dư thừa năng lượng mặt trời của Trung Quốc ở một số khu vực đã vượt quá 10%, trong khi tỷ lệ dư thừa năng lượng gió lên tới 15%, trích dẫn dữ liệu của chính phủ. Việc tích hợp hoạt động đào tiền mã hóa vào hệ thống điều tiết lưới điện sẽ giúp hấp thụ điện dư thừa, ổn định vận hành và tạo ra lợi ích kinh tế, theo He Guojun.
Ông Wang Yang, trước đây là phó chủ tịch Đại học Khoa học và Công nghệ Hồng Kông trước khi chuyển sang HKU đầu năm nay, từng nhận định vào tháng 6.2024 rằng việc Trung Quốc cấm hoàn toàn hoạt động đào tiền mã hóa là “không khôn ngoan” vì điều này đẩy các doanh nghiệp liên quan ngành này sang Mỹ.
Nhà chức trách Trung Quốc đứng sau việc gia tăng hoạt động đào Bitcoin trong nước?
Việc Tổng thống Donald Trump thể hiện thái độ ủng hộ lĩnh vực tiền mã hóa và Mỹ thông qua luật về stablecoin trong năm nay, khiến nhiều người trong ngành tin rằng Trung Quốc đang thay đổi quan điểm, thừa nhận giá trị chiến lược của tài sản số giữa bối cảnh cạnh tranh với Mỹ.
Điều đó cũng làm dấy lên suy đoán rằng nhà chức trách Trung Quốc đứng sau việc gia tăng hoạt động đào Bitcoin trong nước. Một số chính quyền địa phương ở Trung Quốc có thể đã khuyến khích doanh nghiệp nhà nước tham gia đào Bitcoin nhằm giảm lãng phí điện và tạo ra thu nhập, một giám đốc trong ngành tiền mã hóa tại nước này chia sẻ với trang SCMP, nhưng yêu cầu giấu tên do vấn đề nhạy cảm.
Dù vậy, các chuyên gia cho rằng, rất khó để nhà chức trách Trung Quốc công khai cho phép đào Bitcoin.
“Từ góc độ năng lượng, công suất phát điện của Trung Quốc đã tăng rất nhanh những năm gần đây, khách quan mà nói đã tạo ra nguồn điện giá rẻ tạm thời cho một số hoạt động đào tiền mã hóa thuộc thị trường xám”, ông David Zhang, chuyên gia kinh tế vĩ mô và phân tích chính sách tại Trivium China, nhận định.
Thị trường xám là không hoàn toàn hợp pháp, nhưng cũng không hoàn toàn bất hợp pháp.
Trivium China là công ty nghiên cứu và tư vấn chuyên phân tích chính sách, kinh tế vĩ mô và các diễn biến quy định tại Trung Quốc. Trivium China cung cấp báo cáo, dữ liệu và đánh giá chuyên sâu cho các doanh nghiệp quốc tế, tổ chức tài chính và nhà đầu tư muốn hiểu rõ môi trường chính sách và rủi ro tại thị trường Trung Quốc.
Trivium China nổi tiếng với việc theo dõi sát các chính sách công nghiệp, AI (trí tuệ nhân tạo), năng lượng, công nghệ cao, quản trị dữ liệu, cạnh tranh thương mại và động thái của các cơ quan quản lý Trung Quốc. Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, Trivium China đóng vai trò như một nguồn tham khảo quan trọng giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định chiến lược liên quan đến Trung Quốc.
Tuy nhiên, ông cho biết Trung Quốc luôn tập trung chiến lược vào các ứng dụng AI trong công nghiệp và điện toán hiệu năng cao, sẽ tạo ra nhu cầu điện khổng lồ 5 đến 10 năm tới. Do đó, Trung Quốc sẽ không cho phép những hoạt động tiêu tốn năng lượng vốn đi ngược lại với mục tiêu phát triển của mình, chẳng hạn đào Bitcoin, tiếp tục hoặc mở rộng.
Lời cảnh báo gần đây về rủi ro tài sản số của ông Pan Gongsheng, Thống đốc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, cũng phản ánh lập trường không thay đổi của nước này, theo Yang Liu - đối tác tại hãng luật DeHeng Law Offices ở thủ đô Bắc Kinh.
“Tôi không nghĩ rằng Trung Quốc có thể khuyến khích các hoạt động khai thác tiền mã hóa trong ngắn hạn, chứ đừng nói đến việc trực tiếp làm việc này, ông Yang Liu nói.