OpenAI bình thản trước khoản nợ 100 tỉ USD các đối tác

Điều đáng nói là chuyện này diễn ra trong khi nhà sáng tạo ChatGPT được hưởng lợi từ làn sóng chi tiêu được tài trợ bằng nợ mà không phải gánh chịu rủi ro tài chính. Chiến lược "tận dụng bảng cân đối kế toán của người khác" này đang tạo ra một kim tự tháp nợ khổng lồ xoay quanh công ty khởi nghiệp trị giá 500 tỉ USD, đặt ra câu hỏi về sự bền vững và phân bổ rủi ro trong cuộc đua AI toàn cầu.

Kim tự tháp nợ 100 tỉ USD xoay quanh OpenAI

Theo phân tích của Financial Times, SoftBank, Oracle và CoreWeave đã vay ít nhất 30 tỉ USD để đầu tư vào startup hoặc giúp xây dựng các trung tâm dữ liệu của nó. Tập đoàn đầu tư Blue Owl Capital và các công ty cơ sở hạ tầng điện toán như Crusoe cũng dựa vào các thỏa thuận mà khách hàng của họ đã ký với OpenAI để trả nợ khoảng 28 tỉ USD vay.

Một nhóm ngân hàng đang đàm phán cho vay thêm 38 tỉ USD cho Oracle và công ty xây dựng trung tâm dữ liệu Vantage để tài trợ thêm các địa điểm cho OpenAI. Thỏa thuận dự kiến sẽ được hoàn tất trong những tuần tới. Con số 100 tỉ USD trái phiếu, các khoản vay ngân hàng và thỏa thuận tín dụng tư nhân liên quan đến OpenAI tương đương với khoản nợ ròng được nắm giữ trực tiếp bởi sáu công ty vay nợ lớn nhất thế giới, bao gồm các nhà sản xuất ô tô Volkswagen và Toyota cũng như các tập đoàn viễn thông AT&T và Comcast, theo báo cáo năm 2024 của công ty quản lý tài sản Janus Henderson.

Điều đáng chú ý là các khoản nợ liên quan đến OpenAI có thể đã cao hơn đáng kể. Nhiều đối tác của startup, bao gồm SoftBank và CoreWeave, đã vay số tiền lớn hơn trong năm nay mà không được gắn rõ ràng với startup. SoftBank đã huy động khoảng 20 tỉ USD trong năm nay cho các khoản đầu tư AI của mình, với OpenAI là khoản đầu tư lớn nhất. CoreWeave có các hợp đồng lớn để cung cấp năng lượng điện toán cho Microsoft và đã vay hơn 10 tỉ USD để thuê không gian trung tâm dữ liệu nhằm đáp ứng các nghĩa vụ đó. Một phần công suất đó cuối cùng có thể chảy đến OpenAI thông qua các thỏa thuận với Microsoft.

Oracle đã bán 18 tỉ USD trái phiếu doanh nghiệp để trả cho các cam kết cơ sở hạ tầng với OpenAI. Các nhà phân tích tại KeyBanc Capital Markets dự đoán rằng tập đoàn công nghệ của Larry Ellison sẽ phải vay 100 tỉ USD trong bốn năm tới để thực hiện các hợp đồng OpenAI của mình. Con số này có thể bao gồm gói nợ 38 tỉ USD cho các trung tâm dữ liệu đang được Vantage Data Centers phát triển cho Oracle tại Texas và Wisconsin.

Quy mô của các khoản vay phụ thuộc vào OpenAI sẽ làm tăng thêm sự giám sát đối với 1,4 nghìn tỉ USD thỏa thuận mà công ty đã ký trong năm nay để mua năng lượng điện toán từ các nhà sản xuất chip và công ty trung tâm dữ liệu trong tám năm tới. Những cam kết này vượt xa doanh thu hàng năm dự kiến của startup là 20 tỉ USD trong năm nay, tạo ra một sự mất cân đối đáng lo ngại giữa thu nhập và nghĩa vụ.

Chiến lược chuyển rủi ro và cấu trúc tài chính phức tạp

Các giám đốc điều hành OpenAI đã nói rằng họ có kế hoạch huy động nợ đáng kể để giúp trả cho các hợp đồng này, nhưng cho đến nay gánh nặng tài chính đã rơi vào đối tác của họ và những người cho vay của các đối tác đó. Một giám đốc điều hành cấp cao của OpenAI thừa nhận: "Đó là chiến lược. Làm thế nào để OpenAI tận dụng bảng cân đối kế toán của người khác?"

Chiến lược này cho phép OpenAI duy trì một bảng cân đối kế toán tương đối sạch trong khi vẫn có quyền truy cập vào cơ sở hạ tầng khổng lồ cần thiết để phát triển các mô hình AI của mình. Startup có rất ít nợ trên bảng cân đối kế toán của riêng mình, theo những người gần gũi với công ty. OpenAI có một hạn mức tín dụng 4 tỉ USD với một số ngân hàng Mỹ, mà họ đã đảm bảo vào năm ngoái nhưng chưa sử dụng.

OpenAI, có trụ sở tại San Francisco và gần đây đã trở thành công ty tư nhân có giá trị nhất thế giới với giá trị 500 tỉ USD, tin rằng họ cần thậm chí nhiều vốn hơn nữa để tài trợ cho các trung tâm dữ liệu, chip và năng lượng trong nỗ lực tạo ra "trí tuệ nhân tạo tổng quát" - các hệ thống vượt qua khả năng của con người. Công ty cần năng lượng điện toán khổng lồ để đào tạo và chạy các mô hình tiên tiến đằng sau chatbot và các công cụ khác như trình tạo video của mình.

OpenAI tuyên bố: "Xây dựng cơ sở hạ tầng AI là điều quan trọng nhất chúng tôi có thể làm để đáp ứng nhu cầu toàn cầu đang tăng vọt. Sự thiếu hụt năng lượng điện toán hiện tại là ràng buộc lớn nhất đối với khả năng tăng trưởng của OpenAI". Tuyên bố này giải thích tại sao công ty sẵn sàng ký các hợp đồng khổng lồ ngay cả khi điều đó có nghĩa là đẩy gánh nặng tài chính sang các đối tác.

Nhiều khoản vay trung tâm dữ liệu đã được thực hiện cho các phương tiện mục đích đặc biệt (SPV), bao gồm các cấu trúc khó hiểu hơn như các thực thể lợi ích biến đổi, phục vụ để bảo vệ các nhà đầu tư và nhà phát triển khỏi rủi ro trong trường hợp vỡ nợ. Vantage đang chuẩn bị sử dụng SPV cho các khoản vay tại các địa điểm Texas và Wisconsin.

Blue Owl và Crusoe đã thành lập một SPV chung để xây dựng trung tâm dữ liệu đầu tiên của OpenAI tại Mỹ ở Abilene, Texas. Liên doanh này đã vay khoảng 10 tỉ USD từ JPMorgan để tài trợ xây dựng, sẽ được hoàn trả thông qua hợp đồng thuê 17 năm của Oracle tại địa điểm này. Tuy nhiên, khoản vay không có quyền truy đòi đối với Blue Owl hoặc Crusoe, nghĩa là JPMorgan sẽ sở hữu đất đai và trung tâm dữ liệu nếu Oracle không thanh toán.

Blue Owl cũng đã sử dụng một SPV thuộc sở hữu hoàn toàn để vay 18 tỉ USD từ một nhóm chủ yếu là các ngân hàng Nhật Bản cho một địa điểm thứ hai ở New Mexico, mà Oracle đang thuê cho OpenAI. Các cấu trúc phức tạp này cho phép các bên liên quan phân tán rủi ro, nhưng cũng tạo ra một mạng lưới phụ thuộc tài chính có thể khó theo dõi và đánh giá.

Rủi ro hệ thống và câu hỏi về tính bền vững

Cấu trúc tài chính xoay quanh OpenAI đặt ra nhiều câu hỏi về sự phân bổ rủi ro và tính bền vững của mô hình này. Nếu OpenAI không thể duy trì tốc độ tăng trưởng doanh thu hoặc gặp phải những thách thức kỹ thuật hoặc cạnh tranh đáng kể, toàn bộ kim tự tháp nợ này có thể trở nên không ổn định.

Các đối tác như Oracle, SoftBank và CoreWeave đang đặt cược lớn vào thành công của OpenAI. Nếu startup không thể đáp ứng các nghĩa vụ hợp đồng hoặc nếu nhu cầu về dịch vụ của nó giảm, các công ty này có thể gặp khó khăn trong việc trả nợ. Điều này đặc biệt đúng đối với những khoản vay được cấu trúc xung quanh các SPV không có quyền truy đòi, nơi người cho vay có thể phải chấp nhận tổn thất nếu các thỏa thuận cơ bản thất bại.

Hơn nữa, sự tập trung của rất nhiều nợ xoay quanh một công ty duy nhất tạo ra rủi ro hệ thống. Nếu OpenAI gặp vấn đề nghiêm trọng, tác động gợn sóng có thể lan ra các ngân hàng, các công ty trung tâm dữ liệu, nhà sản xuất chip và nhiều bên liên quan khác trong hệ sinh thái AI. Điều này đặc biệt đáng lo ngại khi xem xét rằng OpenAI vẫn đang thua lỗ và doanh thu hiện tại của nó chỉ bằng một phần nhỏ các cam kết nó đã thực hiện.

Từ góc độ người cho vay, việc cung cấp các khoản vay khổng lồ này được biện minh bởi tiềm năng tăng trưởng của thị trường AI và vị thế dẫn đầu của OpenAI trong lĩnh vực này. ChatGPT đã trở thành một trong những ứng dụng phát triển nhanh nhất trong lịch sử, và nhiều nhà phân tích tin rằng AI sẽ biến đổi nền kinh tế toàn cầu trong những năm tới. Trong bối cảnh đó, việc tài trợ cho cơ sở hạ tầng hỗ trợ OpenAI có thể được coi là một khoản đầu tư vào tương lai.

Tuy nhiên, lịch sử cũng đầy những ví dụ về các công nghệ được ca ngợi rộng rãi nhưng cuối cùng không đáp ứng được kỳ vọng hoặc bị các đối thủ cạnh tranh vượt qua. Trong trường hợp AI, sự cạnh tranh đang gia tăng từ các công ty như Google, Anthropic, và nhiều công ty khởi nghiệp khác. Nếu OpenAI mất đi lợi thế công nghệ hoặc nếu thị trường trở nên quá bão hòa, các dự đoán tăng trưởng lạc quan có thể không thành hiện thực.

Chiến lược của OpenAI trong việc chuyển rủi ro tài chính sang các đối tác cũng đặt ra câu hỏi về quản trị và trách nhiệm. Trong khi nó cho phép startup duy trì sự linh hoạt và tập trung vào phát triển công nghệ, nó cũng có nghĩa là những người chịu rủi ro tài chính lớn nhất - các ngân hàng, nhà đầu tư và công ty cơ sở hạ tầng - có ít quyền kiểm soát đối với quyết định chiến lược của OpenAI.

Cuối cùng, câu chuyện của kim tự tháp nợ OpenAI là một minh họa về tính chất vốn chuyên sâu của cuộc đua AI hiện đại. Để cạnh tranh ở hàng đầu của nghiên cứu AI, các công ty cần nguồn lực tính toán khổng lồ, điều này đòi hỏi vốn đầu tư khổng lồ. OpenAI đã tìm ra một cách để huy động nguồn lực này mà không gánh chịu toàn bộ rủi ro tài chính, nhưng sự thành công lâu dài của chiến lược này sẽ phụ thuộc vào việc liệu công ty có thể biến tiềm năng công nghệ thành kết quả kinh doanh bền vững hay không.

Khi các khoản nợ liên quan đến OpenAI tiếp tục tăng lên và các đối tác cố gắng thực hiện các hợp đồng khổng lồ của họ, thị trường tài chính sẽ theo dõi chặt chẽ để đảm bảo rằng nền tảng của kim tự tháp này đủ vững chắc để hỗ trợ cấu trúc khổng lồ đang được xây dựng trên đó.

Bùi Tú