Các hãng công nghệ lớn Mỹ-Trung xin nguồn cung chip nhớ từ Samsung, SK Hynix, Micron
Tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng chip nhớ toàn cầu buộc các hãng AI và sản xuất thiết bị điện tử tiêu dùng phải tranh giành nguồn cung ngày càng khan hiếm.
Giá các linh kiện từng không mấy hấp dẫn nhưng thiết yếu, giúp các thiết bị lưu trữ dữ liệu, bỗng dưng tăng vọt.
Nhiều cửa hàng điện tử ở Nhật Bản đã bắt đầu giới hạn số lượng ổ cứng mà khách hàng có thể mua. Các hãng sản xuất smartphone Trung Quốc cũng cảnh báo về việc tăng giá. Các hãng công nghệ lớn như Microsoft, Google, Amazon, Microsoft, Meta Platforms, ByteDance, Alibaba, Tencent đang vội vã để đảm bảo có nguồn cung từ ba nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu thế giới là Samsung Electronics, SK Hynix và Micron Technology, theo hãng tin Reuters.
Cuộc khủng hoảng này ảnh hưởng gần như mọi loại chip nhớ, từ chip flash dùng trong ổ đĩa USB và smartphone, đến HBM (bộ nhớ băng thông cao) tiên tiến dùng cho chip AI trong các trung tâm dữ liệu. Giá chip nhớ trong một số phân khúc đã tăng hơn gấp đôi kể từ tháng 2, thu hút các nhà giao dịch đặt cược rằng đà tăng sẽ còn kéo dài, theo hãng nghiên cứu thị trường TrendForce.
Tác động của cuộc khủng hoảng có thể vượt ra ngoài ngành công nghệ. Nhiều nhà kinh tế và lãnh đạo công nghệ cảnh báo rằng tình trạng thiếu hụt chip nhớ kéo dài có thể làm chậm tiến độ tăng năng suất dựa trên AI và trì hoãn hàng trăm tỉ USD đầu tư vào hạ tầng kỹ thuật số. Điều đó cũng có thể gây áp lực lạm phát khi nhiều nền kinh tế đang cố gắng kiềm chế giá tăng và điều hướng theo các mức thuế quan của Mỹ.
“Sự thiếu hụt chip nhớ hiện đã vượt khỏi mối quan ngại ở cấp độ linh kiện để trở thành rủi ro kinh tế vĩ mô. Việc phát triển AI đang va chạm với chuỗi cung ứng không đáp ứng được nhu cầu vật lý của nó”, Sanchit Vir Gogia, Giám đốc điều hành hãng tư vấn công nghệ Greyhound Research, nhận định.
Bài phân tích của Reuters về cuộc khủng hoảng nguồn cung chip nhớ dựa trên việc phỏng vấn gần 40 người, gồm cả 17 lãnh đạo tại các nhà sản xuất và phân phối chip.
Nỗ lực của ngành công nghiệp nhằm đáp ứng nhu cầu chip cao cấp khổng lồ từ các hãng công nghệ lớn Mỹ và Trung Quốc đã tạo ra một tình thế tiến thoái lưỡng nan.
Một số hãng vẫn chưa thể sản xuất đủ chip nhớ cao cấp cho cuộc đua AI, trong khi việc họ chuyển hướng khỏi các chip truyền thống đang làm nghẽn nguồn cung cho smartphone, PC (máy tính cá nhân) và thiết bị điện tử tiêu dùng.
“Tình trạng thiếu hụt chip sẽ kéo dài đến cuối năm 2027”
Mức tồn kho trung bình tại các nhà cung cấp DRAM (bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên động), loại chính dùng trong máy tính và smartphone, đã giảm xuống còn 2 đến 4 tuần (tức lượng hàng tồn chỉ đủ dùng trong 2 - 4 tuần) vào tháng 10, từ 3 đến 8 tuần hồi tháng 7, và 13 đến 17 tuần cuối năm 2024, theo TrendForce.
Cuộc khủng hoảng chip nhớ diễn ra khi các nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu hàng tỉ USD đổ vào cơ sở hạ tầng AI có đang tạo ra bong bóng hay không. Một số nhà phân tích dự đoán sẽ có sự thay đổi lớn, chỉ những công ty lớn nhất và mạnh về tài chính mới chịu được mức giá chip nhớ tăng.
Một lãnh đạo hãng chip nhớ nói với Reuters rằng tình trạng thiếu hụt sẽ trì hoãn các dự án trung tâm dữ liệu trong tương lai. Việc bổ sung công suất sản xuất mới mất ít nhất hai năm, nhưng các hãng chip nhớ ngại xây dựng quá mức vì lo rằng nếu cơn sốt nhu cầu kết thúc, một số nhà máy có thể bị bỏ không.
Samsung Electronics và SK Hynix (hai hãng chip nhớ hàng đầu thế giới của Hàn Quốc) đã thông báo đầu tư vào công suất mới nhưng chưa công bố chi tiết phân bổ sản xuất giữa HBM và bộ nhớ thông thường. SK Hynix nói với các nhà phân tích rằng tình trạng thiếu hụt chip sẽ kéo dài đến cuối năm 2027.
“Hiện nay, chúng tôi nhận được yêu cầu cung cấp chip nhớ từ quá nhiều công ty đến mức lo lắng không biết sẽ xử lý thế nào. Nếu chúng tôi không đáp ứng, họ có thể đối mặt tình trạng không thể kinh doanh được”, Chey Tae-won, Chủ tịch tập đoàn SK Group - công ty mẹ SK Hynix, nói tại một diễn đàn ngành ở Seoul (thủ đô Hàn Quốc) tháng trước.
Vào tháng 10, OpenAI đã ký các thỏa thuận ban đầu với Samsung Electronics và SK Hynix để cung cấp chip AI cho dự án Stargate, dự kiến cần đến 900.000 đĩa bán dẫn mỗi tháng vào năm 2029. Con số này gấp khoảng hai lần sản lượng HBM toàn cầu hiện tại, Chey Tae-won cho biết.
Theo Reuters, Samsung Electronics nói rằng hãng đang theo dõi thị trường nhưng không bình luận về giá hay quan hệ khách hàng. SK Hynix thông báo đang tăng công suất sản xuất để đáp ứng nhu cầu bộ nhớ tăng cao.
Microsoft từ chối bình luận và ByteDance không trả lời câu hỏi về tình trạng thiếu chip. Micron Technology (hãng chip nhớ số 1 Mỹ) và Google cũng không phản hồi câu hỏi từ Reuters.
“Cầu xin nguồn cung chip nhớ”
Sau khi ChatGPT ra mắt vào tháng 11.2022 làm bùng nổ cơn sốt AI tạo sinh, cuộc chạy đua xây dựng các trung tâm dữ liệu toàn cầu khiến các nhà sản xuất chip nhớ chuyển nhiều sản lượng sang HBM, dùng cho chip AI mạnh mẽ của Nvidia.
Việc cạnh tranh với các đối thủ Trung Quốc sản xuất DRAM thấp cấp hơn, chẳng hạn ChangXin Memory Technologies, cũng thúc đẩy Samsung Electronics và SK Hynix tăng tốc chuyển sang sản phẩm biên lợi nhuận cao hơn. Hai công ty Hàn Quốc này chiếm 2/3 thị trường DRAM.
Vào tháng 5.2024, Samsung Electronics thông báo với khách hàng rằng dự định ngừng sản xuất một loại chip DDR4, loại cũ dùng cho PC và máy chủ, trong năm 2025, theo một lá thư Reuters mà xem được. Sau đó, Samsung Electronics đã thay đổi kế hoạch và sẽ kéo dài sản xuất chip DDR4, theo hai nguồn tin của Reuters.
Vào tháng 6, Micron Technology đã thông báo với khách hàng rằng sẽ ngừng giao DDR4 và LPDDR4, loại chip nhớ dùng trong smartphone, trong 6 đến 9 tháng tới.
ChangXin Memory Technologies cũng theo xu hướng đó, ngừng hầu hết việc sản xuất DDR4, một nguồn tin của Reuters cho biết.
Tuy nhiên, sự chuyển hướng này trùng với thời điểm các trung tâm dữ liệu và PC truyền thống đang được làm mới, đồng thời doanh số smartphone (dùng các loại chip truyền thống) cũng cao hơn dự kiến.
“Có thể nói ngành công nghiệp đã bị bất ngờ”, Dan Hutcheson, nghiên cứu viên cao cấp tại hãng TechInsights, nhận định.
Samsung Electronics đã tăng giá chip nhớ cho máy chủ lên đến 60% vào tháng 11, Reuters đưa tin. Jensen Huang (Giám đốc điều Nvidia) thừa nhận giá chip nhớ tăng mạnh nhưng nói rằng công ty Mỹ đã đảm bảo nguồn cung đáng kể. Vào tháng 10, Jensen Huang từng công bố các thỏa thuận đáng chú ý với Chủ tịch Samsung Jay Y. Lee trong chuyến thăm Hàn Quốc.
Google, Amazon, Microsoft và Meta Platforms vào tháng 10 đã đề nghị Micron Technology cung cấp các đơn đặt hàng chip nhớ không giới hạn số lượng, nói rằng họ sẽ lấy nhiều nhất có thể, bất kể giá cả, theo hai nguồn tin của Reuters.
Alibaba, ByteDance, Tencent cũng đang dựa vào các nhà cung cấp chip nhớ, cử lãnh đạo đến thăm Samsung Electronics và SK Hynix hồi tháng 10 và 11 để đề nghị được phân bổ thêm chip nhớ.
“Mọi người đang cầu xin nguồn cung”, một nguồn tin của Reuters khẳng định.
Các công ty Trung Quốc không trả lời câu hỏi về khủng hoảng chip nhớ. Nvidia, Meta Platforms, Amazon và OpenAI cũng không phản hồi.
Hồi tháng 10, SK Hynix tiết lộ tất cả chip nhớ của họ đã bán hết cho năm 2026. Trong khi Samsung Electronics thông báo đã đảm bảo với khách hàng về các chip HBM được sản xuất vào năm 2027. Cả hai công ty Hàn Quốc đang mở rộng năng lực sản xuất chip nhớ để đáp ứng nhu cầu AI, nhưng các nhà máy chip truyền thống mới sẽ chỉ hoạt động từ 2027 hoặc 2028.
Cổ phiếu Micron Technology, Samsung Electronics và SK Hynix đã tăng mạnh trong năm 2025 nhờ nhu cầu chip nhớ tăng cao. Tháng 9, Micron Technology dự báo doanh thu quý 1/2026 vượt dự đoán của các nhà phân tích. Trong khi Samsung Electronics vào tháng 10 báo cáo lợi nhuận quý lớn nhất hơn ba năm qua.
Công ty tư vấn Counterpoint Research dự báo giá chip cao cấp lẫn chip truyền thống sẽ tăng 30% đến hết quý 4/2025 và có thể tăng thêm 20% đầu năm 2026.
Phải tăng giá smartphone
Xiaomi và Realme cảnh báo có thể phải tăng giá smartphone.
Francis Wong, Giám đốc tiếp thị Realme ở Ấn Độ, nói với Reuters rằng mức tăng chi phí bộ nhớ “chưa từng có kể từ khi smartphone xuất hiện” có thể buộc công ty Trung Quốc này tăng giá điện thoại từ 20% đến 30% vào tháng 6.2026.
Ông nói: "Một số hãng có thể tiết kiệm chi phí ở camera, bộ xử lý hay pin. Thế nhưng, chi phí lưu trữ là thứ mà tất cả nhà sản xuất phải hoàn toàn chấp nhận, không thể chuyển sang nơi khác".
Xiaomi nói với Reuters rằng sẽ bù đắp chi phí bộ nhớ cao hơn bằng cách tăng giá và bán nhiều điện thoại cao cấp hơn. Công ty Trung Quốc tiết lộ thêm rằng các mảng kinh doanh khác của họ sẽ giúp giảm thiểu tác động.
Tháng 11, hãng sản xuất laptop ASUS (Đài Loan) cho biết còn khoảng bốn tháng tồn kho, gồm cả linh kiện bộ nhớ, và sẽ điều chỉnh giá khi cần.
Winbond, nhà sản xuất chip Đài Loan chiếm khoảng 1% thị trường DRAM, là một trong những công ty đầu tiên thông báo mở rộng công suất để đáp ứng nhu cầu. Vào tháng 10, cổ đông Winbond đã phê duyệt kế hoạch để tăng mạnh chi tiêu vốn lên 1,1 tỉ USD.
“Nhiều khách hàng nói: 'Chúng tôi thực sự cần sự giúp đỡ của ông', thậm chí có người còn yêu cầu hợp đồng dài hạn 6 năm”, Pei-Ming Chen, Chủ tịch Winbond, cho hay.
Việc kinh doanh linh kiện PC cũ bùng nổ
Tại khu trung tâm điện tử Akihabara ở Tokyo (thủ đô Nhật Bản), các cửa hàng đang hạn chế khách mua chip để ngăn tích trữ. Một biển hiệu ngoài cửa hàng PC Ark ghi rằng: “Từ ngày 1.11, khách chỉ được mua tối đa 8 sản phẩm, gồm ổ cứng, SSD và bộ nhớ hệ thống”.
Nhân viên 5 cửa hàng PC Ark cho biết tình trạng thiếu hụt chip nhớ đã đẩy giá lên cao vài tuần gần đây. Tại một số cửa hàng, 1/3 số sản phẩm đã được bán hết.
Bộ nhớ DDR5 32GB, phổ biến với game thủ, có giá hơn 47.000 yên, tăng từ khoảng 17.000 yên giữa tháng 10. Giá bộ nhớ cao cấp 128GB tăng gấp hơn hai lần, lên khoảng 180.000 yên.
Giá chip nhớ giá mạnh đang thúc đẩy khách hàng tìm đến thị trường đồ cũ, mang lại lợi ích cho những người như Roman Yamashita - chủ sở hữu cửa hàng iCON ở Akihabara. Roman Yamashita cho biết việc kinh doanh linh kiện PC cũ của ông đang bùng nổ.
Eva Wu, quản lý bán hàng tại công ty kinh doanh linh kiện Polaris Mobility ở thành phố Thâm Quyến (Trung Quốc), nói giá thay đổi nhanh đến mức các nhà phân phối phải đưa ra báo giá theo kiểu môi giới, hết hạn hàng ngày và đôi khi hàng giờ, thay vì hàng tháng như trước.
Ở Bắc Kinh (thủ đô Trung Quốc), một người bán DDR4 nói cô đã tích trữ 20.000 đơn vị để chờ giá tăng thêm.
Cách đó hàng nghìn km, ở bang California (Mỹ), Paul Coronado cho biết doanh số hàng tháng tại công ty Caramon của ông, chuyên bán chip nhớ thấp cấp tái chế từ các máy chủ trung tâm dữ liệu ngừng hoạt động, đã tăng mạnh kể từ tháng 9. Ông kể rằng hầu hết sản phẩm của Caramon hiện được các bên trung gian tại Hồng Kông mua lại và bán cho khách hàng Trung Quốc.
"Trước đây, chúng tôi kiếm được khoảng 500.000 USD một tháng, còn bây giờ là 800.000 đến 900.000 USD", Paul Coronado cho hay.