CSO VinMotion Nguyễn Trung Quân: Thị trường robot hình người có thể lên tới 10.000 tỉ USD

Năm 2050 sẽ có 1 tỉ robot hình người chung sống

Thế giới đang chứng kiến sự phát triển nhanh chóng của công nghệ. Tự động hóa và robot, trí tuệ nhân tạo, cảm biến tiên tiến và các hệ thống tương tác thông minh đang dần trở thành một phần thiết yếu trong công nghiệp, dịch vụ và y tế.

Những đổi mới này không chỉ mang lại bước tiến vượt bậc về năng suất và hiệu quả mà còn mở ra nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống và hướng đến phát triển bền vững.

Tại Tọa đàm với chủ đề “Robot và tự động hóa thông minh” trong khuông khổ Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2025 sáng 4.12, các chuyên gia cho rằng robot hình người đang bước vào giai đoạn tăng tốc mạnh mẽ, kéo theo hàng loạt cơ hội kinh tế và khoa học, đồng thời đặt ra nhiều bài toán về an toàn, đạo đức và sự chấp nhận của xã hội.

GS Tan Yap Peng, Hiệu trưởng Trường Đại học VinUni, nhận định robot không còn là khái niệm viễn tưởng. “Robot đã được sử dụng trong các quy trình sản xuất, ví dụ Amazon sử dụng hàng triệu robot trong quy trình sản xuất và vận chuyển của họ,” ông cho biết.

Ông dẫn dự báo cho rằng đến năm 2050, sẽ có khoảng 1 tỉ robot hình người chung sống cùng loài người. Từ đó, câu hỏi quan trọng đặt ra là: làm sao để con người và robot có thể chung sống an toàn?

Theo GS Tan Yap Peng, robot tương lai sẽ không còn dừng lại ở các thao tác đơn lẻ như hiện nay. “Robot phải hiểu được chúng ta nói gì, sau đó nhìn được và biến chỉ dẫn của chúng ta thành hành động.” Điều này đòi hỏi robot phải hiểu hình ảnh, video hướng dẫn và ngôn ngữ tự nhiên để có khả năng thực hiện các nhiệm vụ.

Tuy nhiên, để đạt được điều đó, GS Tan Yap Peng cho rằng robot phải được tinh chỉnh rất nhiều, được huấn luyện bằng hình ảnh và có khả năng ghi nhớ tốt để thực hiện nhiệm vụ lặp lại mà không cần “suy nghĩ từng bước”.

“Chúng tôi xây dựng bộ nhớ nhanh, mã hóa các giai đoạn thao tác thành các câu lệnh, từ đó robot sẽ truy xuất từng bước của giai đoạn đó. Trong tương lai, ông cho rằng robot không chỉ phải tiết kiệm năng lượng, vận hành lâu dài mà còn cần khả năng tự chẩn đoán lỗi, dần khéo léo hơn”, ông nói.

Thị trường robot hình người có thể lên tới 10.000 tỉ USD

TS Nguyễn Trung Quân, Đại học Nam California (Mỹ), Giám đốc Khoa học (CSO) của VinMotion cho rằng để hiểu robot hình người, trước tiên phải hiểu AI.

Hiện nay, mọi người đang huấn luyện AI trong khuôn khổ máy tính, thử nghiệm trong máy tính. Nhưng khi chuyển từ “AI số” sang AI vật lý, mọi thứ khác hoàn toàn: “Chúng ta không thể chỉ huấn luyện hay thực hiện robot trong máy tính, mà cần chuyển dịch sang môi trường vật lý.”

Robot hình người, theo ông, có tiềm năng rất lớn trong đời sống. “10 năm tới, thị trường AI vật lý, robot hình người có thể lên tới 10.000 tỉ USD,” TS Quân dẫn một số dự báo.

Tuy nhiên, theo ông Quân, thách thức của AI vật lý là “chuyện con gà – quả trứng”: robot muốn chính xác thì cần dữ liệu thực, nhưng để có dữ liệu thực, robot lại phải được đưa vào môi trường thực.

Ông cho rằng robot hình người cần “học từ con người” tương tự cách các mô hình ngôn ngữ lớn như ChatGPT được cải tiến dựa trên phản hồi của người dùng. Việc triển khai, thử nghiệm dần dần và khắc phục điểm yếu là con đường tất yếu.

TS Quân nhấn mạnh Việt Nam hoàn toàn có thể tham gia cuộc đua robot hình người. “Việt Nam là nước khá hiếm hoi có thể thực hiện cùng lúc cả phần cứng, phần mềm,” ông nói và cho rằng cơ hội rất lớn nhưng thách thức cũng không nhỏ, song “dù vậy chúng ta cứ phải làm thôi.”

Robot hình người và những bài toán cần giải

Cũng tại toạ đàm, các chuyên gia cho rằng một trong những câu hỏi thường gặp là vấn đề mất việc làm và sự chấp nhận của người dân, cũng như bài toán về sự an toàn vật lý từ các robot.

GS Ho-Young Kim, Đại học Quốc gia Seoul (Hàn Quốc) cho rằng đây là vấn đề rất đáng chú ý bởi robot có thể đe doạ cuộc sống của con người về công việc, dù nội dung này đã có rất nhiều tranh luận trên thế giới.

Để tăng tính an toàn với người dùng robot, theo GS Kim, vật liệu mềm sẽ đóng vai trò thiết yếu trong robot phục vụ con người, đặc biệt trong các tác vụ chăm sóc trẻ em, người già.

“Hoặc chúng ta có thể chế tạo ra vật liệu mới để phần nào thay thế kim loại, qua đó góp phần giảm thiểu rủi ro ảnh hưởng đến con người. Qua đó, vai trò của kỹ sư vật lý, hoá học… và các lĩnh vực liên quan rất quan trọng.

TS Nguyễn Trung Quân bổ sung rằng muốn người dân tin robot, doanh nghiệp phải đưa ra sản phẩm thực sự hữu ích. Ông nói về ba dạng an toàn: “an toàn vật lý, an ninh dữ liệu và sự chấp nhận của người dùng”, trong đó mỗi loại là một thách thức riêng.

Với an toàn vật lý, ông Quân cho rằng phải an toàn ngay từ thiết kế, phần mềm để di chuyển, vận hành một cáh an toàn. Về dữ liệu, các robot có cảm biến tiên tiến, di chuyển khắp không gian sống của con người cũng đặt ra vấn đề về quyền riêng tư dữ liệu và phải đảm bảo được vấn đề này.

Trước câu hỏi liệu robot có giúp con người kéo dài tuổi thọ hay không? Các chuyên gia cho rằng cơ thể co người có thể bị tổn hại, suy thoái chức năng và robot có thể hỗ trợ phần nào, thay thế các bộ phận bị hỏng. Hiện nay cũng có những công nghệ robot nano để cấy vào trong cơ thể con người, điều trị khối u... Tuy nhiên, để đạt đến mục tiêu kéo dài tuổi thọ thì hành trình còn rất dài.

Trước những lo ngại về vấn đề môi trường, GS Kurt Kremer, Viện Nghiên cứu Polymer Max Planck (Đức), cho rằng tái chế vật liệu cũng là vấn đề đáng quan tâm, nhưng lượng vật liệu dùng cho robot hiện chưa đáng kể so với các ngành khác.

“Tôi đồng tình với việc cần tạo ra loại vật liệu có khả năng phân hủy tốt, tái chế tốt và hạn chế tối đa vật liệu gây hại cho môi trường,” ông nói.

Lam Thanh