Nhìn lại một năm hợp tác giữa Việt Nam và Tập đoàn Nvidia

Tròn một năm sau thời khắc lịch sử ấy với cam kết thành lập Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển (VRDC) cùng Trung tâm Dữ liệu AI, mọi thứ đang ở đâu?

Khi CEO Jensen Huang của Nvidia thưởng thức những món ăn đường phố Hà Nội và nói về việc biến Việt Nam thành "ngôi nhà thứ hai" của tập đoàn công nghệ giá trị nhất thế giới, nhiều người vẫn còn hoài nghi về tính khả thi của những hứa hẹn này. Tuy nhiên, nhìn lại chặng đường 12 tháng qua, đặc biệt là những chuyển động dồn dập trong quý 3 năm 2025, bức tranh về hai trụ cột chính: Trung tâm R&D và Trung tâm Dữ liệu AI đã dần lộ diện không phải qua những công trình bê tông cốt thép đơn thuần, mà qua sự chuẩn bị rốt ráo về "phần mềm" là con người và "hệ điều hành" là thể chế chính sách.

Không chọn cách tiếp cận ồ ạt bề nổi, Việt Nam và Nvidia đã chọn đi một nước cờ thâm trầm nhưng vững chắc: xây dựng nền móng nhân lực trước khi dựng xây những siêu máy tính, và kiến tạo hành lang pháp lý thông thoáng trước khi vận hành những nhà máy AI khổng lồ.

Cú hích từ mô hình "Ba Nhà" và giấc mơ tự chủ dữ liệu

Bài toán đầu tiên của mọi dự án AI quy mô quốc gia không phải là GPU, trung tâm dữ liệu hay phần mềm, mà là con người. Việt Nam ngay từ năm 2024 đã xác định rõ giai đoạn đầu phải tạo ra nguồn nhân lực có thể hấp thụ, vận hành và phát triển các công nghệ dựa trên hạ tầng mà Nvidia chuyển giao.

Sự kiện công bố Chương trình “Học viện AI Việt Nam” ngày 21.8.2025 tại Đại học Bách khoa Hà Nội có thể xem là bước chuyển quan trọng nhất trong tiến trình triển khai thỏa thuận hợp tác ký tháng 12.2024. Ở đó, chương trình “Học viện AI Việt Nam” được công bố với sự tham dự của Phó thủ tướng Nguyễn Chí Dũng, đại diện Nvidia, lãnh đạo NIC và giới học thuật. Nội dung của sự kiện này không mang tính tuyên bố chung chung, mà trình bày khá rõ định hướng đào tạo theo bộ tiêu chuẩn của Nvidia Deep Learning Institute và nối trực tiếp với hạ tầng AI mà Việt Nam sẽ xây dựng trong vài năm tới.

Tính từ sau lễ ký 5.12.2024 đến sự kiện 21.8.2025, Việt Nam đã chuyển trọng tâm từ “ký kết hợp tác” sang “bố trí mô hình đào tạo có nghề và có chuẩn”. Tại buổi lễ mang tính bước ngoặt này, mô hình hợp tác "Ba Nhà" gồm Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp đã được Phó thủ tướng Nguyễn Chí Dũng khắc họa như một kiềng ba chân vững chãi.

Trong đó, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) đóng vai trò kiến tạo và kết nối, Đại học Bách khoa Hà Nội giữ vai trò nòng cốt về chuyên môn, và Nvidia cung cấp "vũ khí" là tri thức và công nghệ nguồn. Sự cộng hưởng này đã tạo ra một cách tiếp cận đa chiều chưa từng có. Thay vì chờ đợi các chương trình đào tạo dài hạn theo kiểu truyền thống, Việt Nam đã đi tắt đón đầu bằng việc tích hợp thẳng các chứng chỉ đạt chuẩn quốc tế của Nvidia vào giảng dạy.

Việc Đại học Bách khoa Hà Nội trở thành đơn vị duy nhất tại Việt Nam gia nhập mạng lưới đối tác đào tạo chính thức (Education Service) của Nvidia sau hơn một năm thẩm định khắt khe là minh chứng cho thấy chất lượng nhân sự Việt Nam hoàn toàn có thể tiệm cận chuẩn mực toàn cầu.

Những con số biết nói đã bắt đầu xuất hiện: 4 giảng viên đầu tiên đạt chuẩn chuyên gia giảng dạy quốc tế (University Ambassador), khóa học đầu tiên về "Fundamentals of Deep Learning" được khai giảng ngay lập tức, và lộ trình đào tạo tham vọng với 2.000 người học trong năm đầu tiên, hướng tới 10.000 người vào năm thứ ba. Đây chính là nguồn "nguyên liệu" chất lượng cao để lấp đầy các vị trí tại Trung tâm VRDC trong tương lai gần.

Có thể thấy, sau một năm, Trung tâm R&D AI (VRDC) không hiện diện dưới dạng một tòa nhà đóng kín cửa, mà nó đang hiện hữu sống động ngay trong các giảng đường, phòng thí nghiệm của các trường đại học hàng đầu, nơi hàng ngàn sinh viên và chuyên gia đang ngày đêm nạp dữ liệu tri thức để sẵn sàng cho kỷ nguyên mới.

Kiến tạo hành lang pháp lý: Dọn đường cho "đại bàng" làm tổ và chiến lược AI quốc gia

Nếu như nhân lực là "xăng" để cỗ máy vận hành, thì thể chế và chính sách chính là "đường băng" để cỗ máy ấy cất cánh. Không thể có một Trung tâm Dữ liệu AI tầm cỡ khu vực nếu thiếu đi những cơ chế đặc thù và một môi trường pháp lý minh bạch. Sự kiện tọa đàm với Nvidia do Bộ Tài chính tổ chức tại TP.HCM vào ngày 23.9.2025 chính là lát cắt quan trọng cho thấy sự chuyển mình mạnh mẽ của Chính phủ trong việc kiến tạo "ngôi nhà thứ hai" cho Nvidia.

Tại đầu tàu kinh tế của cả nước, cuộc gặp gỡ giữa lãnh đạo Chính phủ, đứng đầu là Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng, với các lãnh đạo cấp cao của Nvidia không mang tính chất xã giao, mà đi sâu vào các vấn đề cốt lõi của quản trị và phát triển. Bối cảnh lúc này đã khác rất nhiều so với thời điểm ký kết một năm trước. Thế giới đang trong cuộc chạy đua khốc liệt về các quy chuẩn AI, và Việt Nam xác định không thể đứng ngoài cuộc chơi đó. Những thảo luận tại đây đã hé lộ một lộ trình pháp lý đầy tham vọng và bài bản chưa từng thấy.

Chính phủ Việt Nam đã chứng minh sự nghiêm túc của mình thông qua việc chuẩn bị trình Quốc hội thông qua Luật chuyên biệt về AI tại Kỳ họp thứ 10. Đây là một bước đi đột phá, bởi rất ít quốc gia đang phát triển trên thế giới có một đạo luật riêng biệt để định hình sự phát triển của trí tuệ nhân tạo. Việc xây dựng luật này không chỉ tạo hành lang pháp lý an toàn cho các nhà đầu tư như Nvidia rót vốn vào các Trung tâm Dữ liệu quy mô lớn, mà còn khẳng định tư duy quản lý hiện đại: quản lý để phát triển chứ không phải quản lý để trói buộc.

Trong không khí cởi mở của buổi tọa đàm, khái niệm "AI Factory" (Nhà máy AI) và việc phát triển hạ tầng dữ liệu đã được thảo luận sôi nổi. Nvidia không chỉ đến để bán chip, họ đến để tư vấn và hỗ trợ Việt Nam xây dựng các giải pháp AI cấp quốc gia. Phó thủ tướng Nguyễn Chí Dũng đã đưa ra 7 đề nghị chiến lược, trong đó nhấn mạnh việc Nvidia cần hỗ trợ Việt Nam phát triển "AI có chủ quyền". Điều này đồng nghĩa với việc các Trung tâm dữ liệu AI được thành lập tại Việt Nam sẽ không chỉ là nơi lưu trữ dữ liệu thụ động, mà phải trở thành những nhà máy sản xuất tri thức, nơi dữ liệu của Việt Nam được xử lý bởi hạ tầng tính toán tại Việt Nam và phục vụ cho nền kinh tế Việt Nam.

Bên cạnh đó, việc giao Bộ Tài chính làm đầu mối phối hợp cũng cho thấy sự thực tế trong triển khai. Các vấn đề về thuế, ưu đãi đầu tư tài chính cho hạ tầng công nghệ cao - những rào cản thường thấy - đang được tháo gỡ một cách hệ thống. Sự hiện diện của các tập đoàn công nghệ hàng đầu Việt Nam tại buổi tọa đàm cũng khẳng định rằng, Trung tâm Dữ liệu AI sẽ không phải là cuộc chơi "solo" của Nvidia, mà sẽ là sự hợp tác sòng phẳng: doanh nghiệp Việt xây hạ tầng, Nvidia cung cấp kiến trúc và công nghệ lõi.

Nhìn lại hành trình một năm qua, từ cái bắt tay tại Hà Nội tháng 12.2024 đến Lễ công bố Học viện AI tháng 8.2025 và cuộc tọa đàm chiến lược tháng 9.2025, có thể khẳng định thỏa thuận hợp tác Việt Nam, Nvidia đang đi đúng hướng và vượt xa những kỳ vọng ban đầu. Hai trung tâm VRDC và Data Center không còn là những khái niệm trừu tượng, mà đang được đắp da thịt bởi hàng nghìn kỹ sư được đào tạo bài bản và được bảo vệ bởi một hệ thống pháp luật tiên tiến.

Việt Nam không chỉ đang trở thành "ngôi nhà thứ hai" của Nvidia như lời ông Jensen Huang mong đợi, mà đang tận dụng cơ hội này để xây dựng ngôi nhà vững chãi cho chính tương lai số của dân tộc mình. Những bước đi chuẩn bị về con người và thể chế trong năm đầu tiên này chính là bệ phóng quan trọng nhất để trong những năm tiếp theo, chúng ta sẽ thấy sự bùng nổ thực sự của các ứng dụng AI "Made in Vietnam", phục vụ cho sự thịnh vượng của Việt Nam và vươn ra thế giới.

Bùi Tú