Sự 'sĩ diện' của Mark Zuckerberg đáng giá bao nhiêu?

Quyết định không bất ngờ

Quyết định của Meta (trước đây là Facebook) không gây bất ngờ. Bởi vài năm trở lại đây, chiến lược Metaverse từ khi được Mark Zuckerberg chính thức công bố rộng rãi ra toàn cầu vào tháng 10.2021, hầu như nó ít nhận được phản hồi tích cực. Đặc biệt từ năm 2022, dự án Metaverse liên tục nhận được những phân tích, nhận định không thuận lợi.

Lý do rất đơn giản, vũ trụ ảo Metaverse do Mark định hướng, thành hình và lèo lái, mỗi năm đều tiêu tốn ít nhất khoảng 10 tỉ USD cho nghiên cứu, phát triển và sản xuất kinh doanh nhưng không tạo được kết quả ra tấm ra món. Thậm chí, bộ phận Metaverse từ năm 2022 - tức sau khi thành lập được chừng hơn một năm – đã phải cắt giảm nhân sự về phần cứng. Cùng với đó, một số khoản đầu tư bị kéo chậm lại có chủ ý.

Mark Zuckerberg đã áp đặt ý chí cá nhân mình khi dốc hầu bao của Meta vào Metaverse, khiến cho không ít cổ đông than phiền rằng đó là một sự lãng phí. Bởi chiến lược này khi được phác thảo ra, tiêu tốn của Meta trên 90 tỉ USD trong một số năm. Tuy nhiên, chỉ trong hai năm đầu, với tốc độ tuyển dụng và chi tiêu lên đến hàng chục tỉ USD mà không thấy hứa hẹn hiệu quả thực sự, nhiều cổ đông lớn đã ngán ngẩm. Thế nhưng Mark, người có quyền lực tối thượng tại Meta, sở hữu lượng cổ phiếu có quyền biểu quyết hơn 50%, đã khiến các cổ đông còn lại vô phương phủ quyết các quyết định, kế hoạch, chiến lược lớn mà ông ta đã quyết.

Nhưng Mark cũng không thể vượt qua được thời gian và dư luận khi con thuyền Metaverse “xập xình” mãi mà không tạo ra được sản phẩm gì đột phá.

Meta đang “mắc cạn” vì Mark

Metaverse là gì, thế giới vũ trụ ảo là như thế nào? Không có thước đo, quy tắc hoặc bất cứ một hướng dẫn gì để hình dung hay mường tượng ra chúng. Chỉ biết rằng nó là Metaverse, lã vũ trụ ảo.

Nhìn ra bên ngoài, các “big tech” Như Google, Microsoft, Amazon ban đầu cũng đã sốt ruột nhấn ga đua theo Meta, nhưng rất sớm sau đó họ đã tỉnh ngộ và dừng lại để chuyển hướng tổng lực sang AI - lĩnh vực đang nóng lên, cần thiết đầu tư để tạo bứt phá về công nghệ nhằm gặt hái hiệu quả kinh doanh cao hơn trên thị trường.

Microsoft đã đầu tư lớn vào Open AI sở hữu ChatGPT, và hưởng lợi. Còn Google, sớm hướng nguồn lực vào AI bằng cách tự đầu tư và nghiên cứu. Cho dù Google chậm chân trong việc ra mắt công cụ chat hỗ trợ AI so với Open AI, nhưng với phiên bản Gemini 3 vừa ra mắt gần đây, họ đã khiến đối thủ Open AI lo sốt vó.

Trong làng công nghệ toàn cầu, nhưng cái tên nổi tiếng như Bill Gates, Elon Musk, cũng chính là những đại diện không mặn mà với vũ trụ ảo Metaverse.

Metaverse - dù không hiệu quả và đến nay có thể đã tiêu tốn 60-70 tỉ USD mà vẫn tiếp tục được duy trì - như một vụ “mắc cạn” của Meta vì Mark Zuckerberg. Mặt khác, họ lại không thể không đầu tư vào AI. Chính vì cắm chân ở hai lĩnh vực đều cần đầu tư kinh phí rất lớn, nguồn lực của Meta bị chia sẻ. Hệ quả là, mảng AI của họ chưa tạo ra sản phẩm gây được tiếng vang. Người dùng Facebook hay Instagram dễ dàng nhận thấy được sự hỗ trợ AI trong các ứng dụng này thua xa so với Gemini hay ChatGPT.

Bỏ thì thương, vương thì tội

Nhiều cổ đông của Meta chỉ muốn “rút ống thở” ngay lập tức cho dự án này để cắt lỗ. Điều này được minh chứng từ thị trường chứng khoán: Sau khi Meta công bố thông tin giảm 30% kinh phí đầu tư cho Metaverse trong năm 2026, giá cổ phiếu của Meta đã tăng 7%.

Metaverse – con tàu mắc cạn bỏ thì thương vương thì tội. Nó chưa bị “rút ống thở” mà chỉ bị giảm nguồn lực đầu tư, cho thấy không còn là ưu tiên hàng đầu nữa. Hơn nữa, Metaverse là sĩ diện của Mark, tốt hơn hết là nó nên được “hạ cánh” từ từ nhằm chống gây sốc, đồng thời cũng tránh khiến dự luận ồn ào, có khi lại nguy cho chiếc ghế CEO mà Mark đang ngồi.

Một kịch bản “hạ cánh” cho Metaverse được dự đoán là, dự án này sẽ bị giảm đều kinh phí trong vài năm tới. Đến một lúc nào đó, Metaverse sẽ được sáp nhập vào bộ phận khác và cái tên của nó không còn được nhắc tới nữa. Cũng có nghĩa là từ giờ tới lúc đó, cổ đông Meta vẫn tiếp tục phải móc tiền chi cho sự sĩ diện của Mark.

Thẩm Hồng Thụy