Bé 3 tuổi nguy kịch vì ruột thừa vỡ 10 ngày được cứu bằng nội soi
Bé trai 3 tuổi nguy kịch do ruột thừa vỡ suốt 10 ngày, hình thành ổ áp xe bụng “khổng lồ”. Các bác sĩ đã phẫu thuật nội soi cứu sống kịp thời.
Thông tin trên được PGS-TS-BS Phạm Ngọc Thạch - Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM) cho biết vào chiều 9.12.
10 ngày im lặng của ruột thừa vỡ và khoảnh khắc bùng nổ
Bé trai N.K.(3 tuổi, ngụ ở TP.HCM) được đưa vào khoa Cấp cứu, Bệnh viện Nhi đồng 2 trong trạng thái lả đi, bụng trướng căng, khóc không thành tiếng mỗi khi ai chạm vào thành bụng. Cậu bé vốn lanh lợi, nay chỉ nằm co quắp vì đau. Dáng vẻ kiệt quệ ấy khiến các bác sĩ lập tức cảnh giác có điều bất thường.
Theo người nhà, những cơn đau bụng của bé đã bắt đầu từ 10 ngày trước. Ban đầu, bé chỉ quấy nhẹ, bỏ ăn, thỉnh thoảng sốt nhẹ. Gia đình nghĩ đó là triệu chứng tiêu hóa phổ biến ở trẻ, nên đưa bé đến phòng khám gần nhà. Sau vài ngày uống thuốc tiêu hóa và hạ sốt, tình trạng có lúc thuyên giảm khiến ai cũng an tâm rằng “con chỉ bị rối loạn tiêu hóa”.
Họ không ngờ rằng sau lớp vỏ triệu chứng “nhẹ” ấy là một cuộc viêm nhiễm dữ dội đang âm thầm lan tỏa trong ổ bụng nhỏ bé của cậu con trai.
Theo lời kể của mẹ bé K., đến ngày thứ 10, bé bắt đầu nôn ói nhiều, bụng phình lên, mặt tái và mệt lử. “Nó không còn ngồi dậy nổi, chỉ ôm bụng khóc, người nóng ran. Lúc đó tôi mới hoảng”, chị nghẹn giọng.
Khi được siêu âm, bác sĩ lập tức yêu cầu chụp CT scan vì nghi ngờ biến chứng nặng. Kết quả khiến cả gia đình lẫn các y bác sĩ phải giật mình: một ổ áp-xe lớn chiếm trọn vùng hố chậu phải, lan rộng sang nhiều vùng lân cận. Ruột thừa của bé đã vỡ từ nhiều ngày trước, dịch mủ và vi khuẩn lan tràn khắp khoang bụng, gây viêm lan tỏa và chèn ép các quai ruột dẫn đến tắc ruột.
BSCK1 Nguyễn Hiền - Khoa Ngoại Tổng hợp, người trực tiếp phẫu thuật cho bé - cho biết: “Chúng tôi không nghĩ ruột thừa vỡ lâu đến vậy. Chỉ cần chậm vài giờ nữa, nguy cơ nhiễm trùng huyết và tắc ruột hoàn toàn là rất cao. Bé có thể rơi vào sốc nhiễm trùng và tử vong".
Ngay lập tức, bệnh nhi được chuyển vào phòng mổ. Trong bụng bé là hàng trăm ml dịch mủ đặc, mùi nặng, thấm lan vào nhiều nếp gấp ruột. Các quai ruột dính chặt với nhau, biến khoang bụng vốn đã nhỏ lại càng hẹp hơn. Tất cả là hậu quả của 10 ngày viêm âm thầm mà không hề được điều trị đúng hướng.
Ca phẫu thuật nội soi căng thẳng từng phút
Mặc dù là phẫu thuật nội soi, kíp mổ phải đối mặt với vô vàn thách thức. Khoang bụng trẻ 3 tuổi chỉ bằng 1/5 người lớn, nhưng lượng dịch mủ lại quá nhiều. Việc hút sạch ổ áp-xe, tách ruột dính và tìm phần ruột thừa đã hoại tử đòi hỏi từng động tác phải chính xác tuyệt đối.
Bác sĩ Nguyễn Hiền cho biết: “Ruột thừa gần như không còn hình dạng, chỉ còn mảnh hoại tử dính chặt vào manh tràng. Nếu dùng lực mạnh để bóc tách, chúng tôi có thể làm rách ruột, gây thêm tổn thương".
Trước hình ảnh nội soi phóng đại, bác sĩ phải lần tìm từng dải mô viêm để xác định đúng vị trí ruột thừa. Sau hơn một giờ xử lý, toàn bộ dịch mủ được hút sạch, các dải dính được giải phóng và phần ruột thừa hoại tử được cắt bỏ.
Khi camera nội soi rút ra, cả ê kíp như thở phào. Bé đã vượt qua lằn ranh mong manh giữa sự sống và cái chết.
Không ít cha mẹ tin rằng viêm ruột thừa chỉ xảy ra ở người lớn. Thực tế, trẻ dưới 5 tuổi hoàn toàn có thể mắc bệnh, nhưng vì triệu chứng thường “đánh lừa” nên rất dễ bị bỏ qua. “Trẻ nhỏ hiếm khi mô tả đúng vị trí đau, thường chỉ quấy, khóc, hoặc ôm bụng không rõ điểm. Triệu chứng của viêm ruột thừa lại dễ bị nhầm lẫn với rối loạn tiêu hóa, nhiễm siêu vi, tiêu chảy nhẹ, hoặc táo bón”, bác sĩ Hiền giải thích.
Trong khi đó, diễn tiến của viêm ruột thừa ở trẻ nhanh hơn nhiều so với người lớn. Chỉ trong vòng 24–48 giờ, ruột thừa có thể vỡ nếu không được phát hiện. Khi đã vỡ, dịch mủ lan nhanh gây áp-xe, viêm phúc mạc và tắc ruột.
“Trẻ càng nhỏ, nguy cơ vỡ ruột thừa càng cao vì rất khó chẩn đoán sớm. Đây là lý do những ca như bé K. không phải hiếm gặp", bác sĩ Hiền chia sẻ.
Sau phẫu thuật, bé K. được chuyển đến phòng hồi sức. Chỉ một ngày sau, bé bắt đầu tỉnh táo, bớt đau và có thể nằm ngồi nhẹ nhàng. Đến ngày thứ ba, bé cười trở lại khi nhìn thấy đồ chơi.
Nhìn con hồi phục, mẹ bé bật khóc: “Nếu tối đó không đưa con vào viện mà chần chừ thêm chút nữa, chắc tôi mất con rồi".
Đau bụng ở trẻ chưa bao giờ là chuyện đơn giản. Nó có thể là rối loạn tiêu hóa nhưng đôi khi lại là dấu hiệu của viêm ruột thừa, và chỉ cần chậm vài giờ, hậu quả có thể không thể cứu vãn.
Bác sĩ Nguyễn Hiền nhắn nhủ: “Nếu trẻ đau bụng kéo dài, sốt, bỏ ăn, nôn nhiều hoặc bụng trướng bất thường, hãy đưa trẻ đến bệnh viện ngay. Việc thăm khám sớm có thể cứu sống trẻ trước khi biến chứng xảy ra".
Nội soi - “vũ khí thép” của ngoại nhi hiện đại
PGS-TS-BS Phạm Ngọc Thạch nhận định: phẫu thuật nội soi đã thay đổi hoàn toàn cách tiếp cận ngoại nhi. Nhờ hình ảnh rõ nét và trường quan sát phóng đại, bác sĩ có thể thao tác chính xác ngay cả với những tổn thương nằm sâu hoặc phức tạp.
Tuy nhiên, ông nhấn mạnh: “Nội soi ở trẻ em không hề đơn giản. Bụng trẻ nhỏ, phổi yếu, nguy cơ tụt oxy trong mổ cao hơn. Chỉ những phẫu thuật viên có kinh nghiệm lâu năm mới đủ kỹ năng để xử lý an toàn".
Nhờ làm chủ kỹ thuật nội soi, Bệnh viện Nhi đồng 2 hiện có thể xử lý hàng loạt bệnh lý phức tạp: viêm ruột thừa, thoát vị hoành, teo thực quản, tắc tá tràng, tinh hoàn ẩn… giúp trẻ tránh được những đường mổ lớn, cũng như rút ngắn thời gian hồi phục.
Riêng trong trường hợp bé K., nội soi giúp phẫu thuật viên quan sát chính xác mức độ lan rộng của áp xe - điều mà mổ hở nhiều khi khó đánh giá đầy đủ.
