AI, shotgun và drone: Công thức 'sát thủ' mới của Ukraine đối phó UAV Nga
Ukraine vừa giới thiệu một giải pháp phòng thủ tầng thấp mới trước các UAV Nga khi kết hợp AI, súng shotgun cỡ nòng 12 và drone giá rẻ để tạo nên các “trạm gác bay” trực tiếp trên chiến hào.
Trong bối cảnh chiến sự ngày càng phụ thuộc vào công nghệ không người lái, lực lượng phòng thủ Ukraine liên tục chịu áp lực từ các dòng UAV trinh sát và FPV cảm tử của đối phương. Để giải quyết bài toán này mà không tiêu tốn các tên lửa phòng không đắt đỏ, công ty Varta của Ukraine mới đây đã công bố hệ thống DroneHunter. Đây được xem là bước tiến mới trong chiến lược phòng không giá rẻ và phân tầng, cung cấp cho tuyến đầu một công cụ đánh chặn hiệu quả ở cự ly cực gần.
Cơ chế hoạt động của mô-đun DroneHunter
Theo thông tin từ Ukrainska Pravda và Dev.ua ngày 5.12, trung tâm của hệ thống này là một mô-đun đánh chặn gọn nhẹ được thiết kế để tiêu diệt mục tiêu trong những giây cuối cùng trước khi va chạm. Với trọng lượng chỉ khoảng 2,3kg, mô-đun này đủ nhẹ để tích hợp lên nhiều dòng UAV thương mại hoặc tự chế có kích thước từ 18 đến 38cm mà không làm giảm đáng kể khả năng cơ động.
Sức mạnh hỏa lực của DroneHunter nằm ở cơ chế súng shotgun sử dụng đạn cỡ nòng 12 chuyên dụng kích hoạt bằng điện. Tùy thuộc vào yêu cầu nhiệm vụ, hệ thống có thể được cấu hình từ 2 đến 4 nòng súng để tăng mật độ hỏa lực, đảm bảo khả năng tiêu diệt mục tiêu ở cự ly từ 5 đến 20m.
Tính kinh tế là ưu điểm vượt trội của giải pháp này. Một bộ dụng cụ cơ bản bao gồm nòng súng, bảng mạch kích nổ và giá gắn có chi phí khoảng 300 USD. Quan trọng hơn, mỗi viên đạn chỉ có giá từ 7 đến 8 USD. Điều này hoàn toàn phù hợp với triết lý tác chiến phi đối xứng, nơi chi phí để bắn hạ một UAV đối phương thấp hơn hàng nghìn lần so với nguy cơ mất đi các tài sản giá trị cao như xe tăng, pháo tự hành hay xe thiết giáp. Hiện tại, mô-đun này đã được tích hợp trên hơn 10 loại UAV nội địa và trang bị cho hơn 20 đơn vị tác chiến.
Tuy nhiên, điều thực sự biến những khẩu “shotgun bay” này thành vũ khí đáng gờm là sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI). DroneHunter được tích hợp chương trình Dozor AI do Varta phát triển, hoạt động trong mạng lưới quản lý chiến trường DELTA của quân đội Ukraine. Hệ thống này cho phép tự động phát hiện và nhận diện drone địch từ khoảng cách 126m ngay cả trong môi trường bị gây nhiễu điện tử mạnh.
AI sẽ đảm nhiệm việc tính toán góc bắn, cự ly và chỉ thị mục tiêu, biến quá trình đánh chặn trở nên tự động hóa cao độ. Nhờ đó, một người điều khiển duy nhất có thể kiểm soát cùng lúc từ 5 đến 7 drone, tạo thành một lá chắn phòng không thông minh bảo vệ các điểm trọng yếu như sở chỉ huy, kho đạn hay các cây cầu huyết mạch.
Giảm tải cho bộ binh tuyến đầu
Sự xuất hiện của DroneHunter giúp giải quyết một thách thức lớn mà bộ binh Ukraine đang đối mặt. Theo Le Monde, các chương trình huấn luyện Dronocide của Ukraine vẫn yêu cầu binh sĩ sử dụng shotgun để bắn hạ UAV FPV - loại vũ khí gây ra phần lớn thương vong và thiệt hại trang bị trên chiến trường. Tuy nhiên, bắn trúng một drone lao tới với tốc độ cao trong khoảng thời gian chỉ 2 - 3 giây là nhiệm vụ đòi hỏi kỹ năng và phản xạ gần như hoàn hảo.
Chương trình huấn luyện “Dronocide” là một khóa đào tạo quân sự mới được xây dựng nhằm giúp binh sĩ đối phó với mối đe dọa ngày càng lớn từ máy bay không người lái của đối phương. Chương trình tập trung truyền đạt kỹ năng chiến thuật và kỹ thuật cần thiết để ngăn chặn và vô hiệu hóa các thiết bị này.
Mục tiêu đầu tiên của “Dronocide” là giúp lực lượng tham chiến hiểu rõ và chủ động đối phó với các loại UAV trên chiến trường. Bên cạnh đó, binh sĩ được huấn luyện cách phát hiện, theo dõi và phản công drone địch bằng nhiều phương pháp khác nhau, từ tác chiến điện tử, sử dụng vũ khí chuyên dụng cho đến kỹ thuật đối kháng ở cự ly gần.
Đưa khẩu shotgun lên chính drone đánh chặn giúp chuyển trọng trách này từ người lính sang một nền tảng tự động. Khi lơ lửng trong không trung, các drone trang bị DroneHunter hoạt động như những “trạm gác bay”, chủ động khóa mục tiêu ngay khi UAV đối phương tiếp cận thay vì buộc bộ binh phải chờ thời điểm sinh tử để khai hỏa.
Trong thực tế tác chiến, DroneHunter thường được triển khai ngay phía trên chiến hào để chặn FPV bay thấp hoặc bố trí bảo vệ các trận địa pháo - mục tiêu ưu tiên của UAV cảm tử Lancet và Molniya. Việc bố trí theo lớp như vậy giúp gia tăng đáng kể khả năng sống sót cho binh lực và khí tài.
Một ưu điểm khác là tính linh hoạt. Mô-đun của Varta được thiết kế theo tiêu chuẩn NATO và mang tính mô-đun hóa cao, cho phép lắp nhanh lên nhiều loại UAV sẵn có từ drone FPV do từng đơn vị tự chế tạo đến mẫu được tài trợ từ các tổ chức dân sự. Trong bối cảnh hệ sinh thái drone của Ukraine phát triển phân tán, khả năng tương thích rộng này trở thành lợi thế quan trọng không kém hiệu năng chiến đấu của hệ thống.
Thử nghiệm nhiều hướng tiếp cận
Thực tế, Varta không đơn độc trong cuộc đua này. Nhiều đơn vị tiền tuyến tại Ukraine cũng đang thử nghiệm các giải pháp tương tự, như gắn súng shotgun không giật lên drone Mavic. Song song đó, Ukraine còn xuất hiện những giải pháp chuyên biệt hơn. Điển hình là Besomar 3210, một drone đánh chặn tái sử dụng được giới thiệu tại Iron Demo 2025. Hệ thống này trang bị shotgun đặt ở mũi máy bay, phối hợp với camera nhiệt và thuật toán tự động xác định thời điểm khai hỏa để tiêu diệt drone cảm tử Shahed/Geran của Nga ở cự ly gần.
Ở phạm vi quốc tế, các mẫu UAV vũ trang như Songar (Thổ Nhĩ Kỳ) hay Smash Dragon (Israel) thể hiện xu hướng tương tự, nhưng DroneHunter nổi bật nhờ được thiết kế ngay từ đầu với mục tiêu chống UAV thay vì phục vụ tấn công mặt đất.
Từ góc nhìn của giới quan sát phương Tây, sự xuất hiện của DroneHunter phản ánh tốc độ thích ứng nhanh của ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine. Một doanh nghiệp tầm trung có thể kết hợp trực tiếp với các đơn vị chiến đấu để biến shotgun dân dụng và đạn cỡ nòng 12 thành một lớp phòng không mạng hóa, có khả năng kết nối AI và tích hợp vào hệ thống chỉ huy của lữ đoàn.
Dù không thể thay thế được tên lửa hay các tổ hợp gây nhiễu, DroneHunter đóng vai trò là "chốt chặn cuối cùng". Trong phạm vi 20 mét ngay trên đầu chiến hào, một phát đạn shotgun tự động chính xác sẽ là tấm khiên đáng tin cậy hơn nhiều so với việc phó mặc mạng sống vào phản xạ của người lính trước những chiếc UAV cảm tử đang lao xuống.