Intel dùng công cụ sản xuất chip của hãng có đơn vị ở Trung Quốc bị Mỹ trừng phạt
Intel năm nay thử nghiệm các công cụ sản xuất chip, từ nhà cung cấp có mối liên hệ sâu rộng với Trung Quốc, với hai đơn vị từng bị Mỹ trừng phạt.
Theo hãng tin Reuters, Intel đã nhận số công cụ từ ACM Research, nhà cung cấp thiết bị sản xuất chip có trụ sở tại thành phố Fremont (bang California, Mỹ).
Hai đơn vị của ACM Research đặt tại thành phố Thượng Hải (Trung Quốc) và Hàn Quốc nằm trong số nhiều thực thể bị cấm tiếp cận công nghệ Mỹ vào năm 2024, vì cáo buộc hỗ trợ chính quyền Trung Quốc khai thác công nghệ thương mại cho mục đích quân sự và phát triển chip tiên tiến hoặc công cụ sản xuất chip. ACM Research phủ nhận các cáo buộc này.
Lip-Bu Tan, Giám đốc điều hành Intel, hồi tháng 8 từng đối mặt với lời kêu gọi yêu cầu từ chức từ Tổng thống Mỹ Donald Trump vì nghi ngờ có liên hệ với Trung Quốc.
Hai công cụ khắc ướt, dùng để loại bỏ vật liệu khỏi các wafer silicon (tấm bán dẫn silicon) trong quá trình tạo ra chất bán dẫn, đã được Intel thử nghiệm để xem xét sử dụng cho quy trình sản xuất chip tiên tiến nhất của hãng, gọi là 14A. Quy trình này dự kiến sẽ được khởi động lần đầu vào năm 2027.
14A là tên gọi tiến trình sản xuất chip tiên tiến do Intel phát triển. Trong ngành bán dẫn, các tiến trình sản xuất được đặt tên theo số nanomet hay chữ A để chỉ kích thước và mật độ bóng bán dẫn trên chip. Nếu số nanomet hay chữ A càng nhỏ thì chip càng tiết kiệm điện, chạy nhanh hơn và có thể nhồi nhét nhiều bóng bán dẫn hơn trên cùng diện tích.
Cụ thể về 14A:
A trong 14A là viết tắt của Angstrom (Å), đơn vị đo bằng 0,1 nanomet, dùng để nhấn mạnh mức độ nhỏ bé và tiên tiến của tiến trình.
14A tương đương với khoảng 1,4 nanomet về mặt mật độ bóng bán dẫn. Song trong thực tế, đây là tên thương mại của Intel, dùng để so sánh với tiến trình 3 nanomet hoặc 2 nanomet của TSMC.
14A là tiến trình cao cấp của Intel sau 20A và 18A, được thiết kế để tăng hiệu năng trên mỗi watt điện, giúp các chip tiêu thụ ít năng lượng hơn nhưng mạnh hơn.
Intel giới thiệu 14A như một bước quan trọng trong lộ trình sản xuất chip tiên tiến, nhằm cạnh tranh với TSMC và Samsung.
Reuters không xác định được liệu Intel đã quyết định tích hợp các công cụ này vào dây chuyền tiên tiến hay chưa, và không có bằng chứng cho thấy công ty vi phạm bất kỳ quy định nào của Mỹ.
ACM Research cho biết không thể bình luận về việc hợp tác cụ thể với khách hàng, nhưng xác nhận rằng “đội ngũ tại Mỹ của công ty đã bán và giao nhiều công cụ từ các cơ sở ở châu Á cho khách hàng ở Mỹ”. ACM Research cũng tiết lộ việc giao ba công cụ cho “một hãng sản xuất chip lớn có trụ sở tại Mỹ”, hiện trong quá trình thử nghiệm và một số đã đáp ứng tiêu chuẩn hiệu suất.
Tuy nhiên, việc Intel (hiện có chính phủ Mỹ nắm 10% cổ phần) cân nhắc đưa công cụ từ một công ty có đơn vị bị trừng phạt vào dây chuyền sản xuất tiên tiến nhất của mình gây lo ngại lớn về an ninh quốc gia, theo các chính trị gia cứng rắn với Trung Quốc. Họ cảnh báo rủi ro rò rỉ công nghệ nhạy cảm của Intel sang Trung Quốc, nguy cơ các nhà cung cấp thiết bị phương Tây bị thay thế bởi các công ty liên quan đến Trung Quốc, thậm chí khả năng bị phá hoại.
Trước việc Trung Quốc áp đặt kiểm soát xuất khẩu một số khoáng sản đất hiếm, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nới lỏng nhiều chính sách cứng rắn về xuất khẩu chip sang Trung Quốc. Hôm 9.12, ông Trump đã bật đèn xanh cho Nvidia bán H200, dòng chip AI tiên tiến thứ hai của hãng, sang Trung Quốc.
Khi các nhà sản xuất thiết bị Trung Quốc bắt đầu mở rộng ra thị trường toàn cầu, mối lo ngại cũng gia tăng trong Quốc hội Mỹ. Đầu tháng 12, các nghị sĩ đã tái trình dự luật nhằm cấm những hãng nhận hàng tỉ USD trợ cấp từ chính phủ Mỹ sử dụng thiết bị Trung Quốc trong các dự án mở rộng.
“Việc Intel thử nghiệm công cụ từ ACM Research cho thấy những lỗ hổng nghiêm trọng trong chính sách bảo vệ công nghệ của Mỹ và không nên được phép tồn tại”, theo Chris McGuire - cựu quan chức Hội đồng An ninh Quốc gia dưới thời chính quyền Joe Biden và hiện là thành viên cấp cao tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại.
“Công cụ từ Trung Quốc hoàn toàn có thể bị thao túng từ xa hoặc trực tiếp bởi Bắc Kinh để làm suy giảm hoặc thậm chí ngừng sản xuất chip của Mỹ. Các công ty Mỹ không nên dính líu vào việc giúp Trung Quốc cải thiện thiết bị sản xuất chip - nền tảng của mọi công nghệ tiên tiến”, ông nói thêm.
ACM Research cho biết không gây ra nguy cơ an ninh quốc gia, khẳng định hoạt động tại Mỹ “được tách biệt hoàn toàn” khỏi đơn vị bị trừng phạt tại Thượng Hải. Theo ACM Research, khách hàng Mỹ được hỗ trợ trực tiếp bởi nhân sự của công ty ở Mỹ, cùng các biện pháp bảo vệ chặt chẽ nhằm bảo vệ bí mật thương mại.
Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ không phản hồi trực tiếp các lo ngại được nêu bởi các chính trị gia cứng rắn với nước này, nhưng nói rằng: “Hợp tác kinh tế và thương mại bình thường giữa các công ty không nên bị chính trị hóa. Chúng tôi kêu gọi một số cá nhân tại Mỹ từ bỏ định kiến ý thức hệ và ngừng lạm dụng khái niệm an ninh quốc gia”.
ACM Research có mối liên hệ lâu dài với Trung Quốc
ACM Research được thành lập năm 1998, bởi David Wang, người hiện vẫn giữ chức giám đốc điều hành và sở hữu hơn 57% quyền biểu quyết tại công ty. Theo website tiếng Trung của ACM Research, David Wang là công dân Mỹ nhưng có thẻ cư trú dài hạn tại Trung Quốc.
ACM Research bán thiết bị cho YMTC (hãng chip nhớ hàng đầu Trung Quốc bị Mỹ trừng phạt) cũng như CXMT (doanh nghiệp bị Bộ Quốc phòng Mỹ liệt vào danh sách hậu thuẫn quân đội Trung Quốc). SMIC, khách hàng khác của ACM Research, chiếm 14% doanh thu của công ty.
SMIC là hãng sản xuất chip theo hợp đồng số 1 Trung Quốc, bị Mỹ đưa vào danh sách đen vì cáo buộc liên quan đến quân đội cường quốc châu Á.
Dù đặt trụ sở tại bang California (Mỹ), phần lớn hoạt động nghiên cứu và phát triển của ACM Research diễn ra ở Trung Quốc. ACM Research xây dựng cơ sở nghiên cứu và phát triển tại Thượng Hải từ năm 2006, theo tài liệu gửi cho nhà đầu tư tháng 5.2025.
Website ACM Research cho biết: “Hiện công ty có đầy đủ hoạt động nghiên cứu và phát triển, kỹ thuật và sản xuất tại Khu công nghệ cao Trương Giang ở Thượng Hải”.
Trung tâm lớn tại “Khu rừng Silicon”
Tháng 11.2023, ACM Research công bố mở cơ sở mới tại thành phố Hillsboro (bang Oregon, Mỹ). Đây là khu vực thường được gọi là Khu rừng Silicon, nằm gần các khách hàng và đối tác chủ chốt, đóng vai trò là trung tâm bán hàng và dịch vụ mới của ACM Research.
Cơ sở này nằm cách nhà máy nghiên cứu & phát triển và sản xuất giai đoạn đầu (chuyên cho thử nghiệm, quy trình mới) của Intel khoảng 1,6 km. Trong bang này không có nhà máy sản xuất chip tiên tiến nào khác.
Một báo cáo tháng 1 của quỹ đầu cơ Kerrisdale Capital cho biết cơ sở tại bang Oregon nhằm hỗ trợ mối quan hệ giữa ACM Research và Intel. Kerrisdale Capital lưu ý rằng ACM Research đã hoàn tất đánh giá một công cụ mới tại đây cuối năm 2023 và giao thêm thiết bị vào giữa 2024.
“ACM Research đã đặt nền móng để mở rộng ra ngoài Trung Quốc thông qua hợp tác chiến lược với các tập đoàn toàn cầu như Intel”, với kết quả có thể xuất hiện vào năm 2026, theo báo cáo tiếp theo của Kerrisdale Capital được công bố tháng 11.
"ACM Research đang “tiến hành đánh giá nhiều công cụ trong các công đoạn làm sạch tại Intel và nâng cấp phòng thí nghiệm trình diễn cho khách hàng, cùng năng lực nghiên cứu và phát triển tại địa phương, để Intel có thể chạy wafer silicon trực tiếp trên công cụ của hãng”, trích báo cáo.
Intel không phản hồi khi Reuters đề nghị bình luận về thông tin trên. ACM Research cho biết không phải nhà cung cấp thiết bị quan trọng cho bất kỳ nhà sản xuất chip lớn nào của Mỹ.
Nỗ lực tăng thị phần toàn cầu của Trung Quốc
ACM Research vẫn còn là hãng nhỏ trên thị trường toàn cầu, đứng thứ 24 trong mảng thiết bị sản xuất chip với 8% thị phần ở phân khúc công cụ làm sạch, theo hãng nghiên cứu Gartner.
Tuy nhiên, Trung Quốc đã đặt mục tiêu xây dựng ngành công nghiệp sản xuất chip trong nước cạnh tranh từ ít nhất năm 2015, trước khi Mỹ áp đặt các hạn chế công nghệ, theo báo cáo tháng 10 từ Ủy ban Đặc biệt về Trung Quốc tại Hạ viện Mỹ. Báo cáo ghi nhận thị phần toàn cầu của các nhà cung cấp thiết bị Trung Quốc đang tăng lên.
Ủy ban này cho biết “lo ngại trước các báo cáo rằng ACM Research đã bán thiết bị sản xuất chip cho một công ty có hoạt động tại Mỹ và hãng này đã chính thức chứng nhận công cụ ACM để đưa vào dây chuyền sản xuất” nhưng không nêu chi tiết.
Theo Dan Hutcheson - Phó chủ tịch hãng TechInsights, các thiết bị từ ACM Research và những nhà cung cấp Trung Quốc khác rẻ hơn 20 - 30% so với đối thủ Mỹ như Applied Materials và Lam Research, tạo áp lực giảm giá lên các hãng lâu năm trong ngành.