Những dấu hiệu nào ở trẻ cần phải nội soi?

Trong hành trình nuôi dạy con cái, sức khỏe tiêu hóa luôn là mối quan tâm hàng đầu của các bậc cha mẹ. Khi các triệu chứng dai dẳng xuất hiện và các phương pháp chẩn đoán hình ảnh thông thường như siêu âm, X-quang, hay CT, MRI thường khó nhận biết , thủ thuật Nội soi thực quản – dạ dày – tá tràng (nội soi tiêu hóa trên) trở thành công cụ đắc lực, mang lại câu trả lời chính xác và hướng điều trị kịp thờ.

Khi nào trẻ cần nội soi?

Nội soi thực quản – dạ dày – tá tràng là một thủ thuật sử dụng ống soi mềm, đường kính nhỏ (dưới 1 cm), có gắn đèn và camera. Ống soi được đưa nhẹ nhàng từ miệng qua thực quản, xuống dạ dày và tá tràng của trẻ. Nhờ hình ảnh trực tiếp thu được, nội soi giúp bác sĩ quan sát niêm mạc và lòng ống tiêu hóa , phát hiện rõ ràng các tổn thương như viêm, loét, dị vật hoặc chảy máu mà các phương tiện khác khó nhận biết.

Ngoài mục đích chẩn đoán , nội soi còn là một công cụ can thiệp điều trị quan trọng. Bác sĩ có thể kết hợp các thủ thuật như sinh thiết (lấy mẫu mô để xét nghiệm) , cầm máu hoặc lấy dị vật khi cần thiết. Thông qua thủ thuật, bác sĩ có thể đánh giá chính xác tình trạng và mức độ tổn thương, từ đó đưa ra kế hoạch điều trị phù hợp.

Theo PGS-TS-BS Phạm Ngọc Thạch – Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng 2 ( TP.HCM)- chỉ định nội soi ở trẻ em và người lớn có sự khác biệt. Bác sĩ có thể chỉ định nội soi để chẩn đoán tìm nguyên nhân hoặc điều trị bệnh lý.

Trẻ có thể cần nội soi nếu gặp các vấn đề như nuốt khó hoặc nuốt đau, hoặc nghi ngờ nuốt dị vật thực quản. Các trường hợp nôn ói kéo dài, đặc biệt nếu có máu hoặc chất nôn có màu lạ cũng là lý do để thực hiện nội soi. Ngoài ra, thủ thuật này còn được chỉ định khi trẻ đau bụng kéo dài nghi ngờ bệnh lý, nhất là ở vùng thượng vị hoặc thực quản, chảy máu đường tiêu hóa trên (ví dụ: tiêu phân đen, nôn ra máu) , hoặc nghi ngờ trào ngược dạ dày thực quản (GERD), viêm-hẹp thực quản, hẹp môn vị , nghi ngờ dị vật tiêu hóa , sụt cân, chậm lớn , hoặc thiếu máu không rõ nguyên nhân.

Nội soi còn được dùng để điều trị các vấn đề như mở dạ dày qua da , đặt ống thông hỗng tràng , lấy dị vật , xử lý tắc nghẽn thức ăn , cầm máu , giãn tĩnh mạch thực quản , giãn thực quản hoặc hẹp đường tiêu hóa trên , co thắt tâm vị , cắt polyp , và nong thực quản bằng bóng trong trường hợp hẹp thực quản.

Cha mẹ cần lưu ý về các trường hợp không chỉ định nội soi, bao gồm trào ngược dạ dày thực quản không biến chứng và rối loạn chức năng đường tiêu hóa.

Bác sĩ Thạch lưu ý nội soi có các chống chỉ định tuyệt đối như nghi ngờ thủng ống tiêu hóa, rối loạn đông máu nặng, sốc hoặc rối loạn huyết động nặng, và dị ứng hoặc chống chỉ định với các thuốc an thần.

Quy trình chuẩn và đảm bảo an toàn

Thủ thuật nội soi thường được thực hiện dưới gây mê, giúp trẻ ngủ sâu và không cảm thấy khó chịu. Thời gian nội soi trung bình khoảng 15 – 60 phút tùy từng trường hợp.

Để việc nội soi được an toàn, bác sĩ Thạch cho biết: trước khi nội soi, trẻ cần được khám tiền mê để đánh giá tình trạng sức khỏe tổng quát, bao gồm bệnh lý tim mạch, hô hấp, tiền sử dị ứng thuốc và thuốc đang sử dụng. Quy tắc quan trọng nhất là nhịn ăn và uống: trẻ phải ngừng ăn sữa và thức ăn đặc ít nhất 6 giờ trước nội soi , và nhịn uống nước hoàn toàn ít nhất 2 giờ trước thủ thuật. Việc dạ dày không còn thức ăn giúp giảm nguy cơ hít sặc và tăng tính an toàn khi gây mê. Cha mẹ cũng cần thông báo cho bác sĩ nếu trẻ có các triệu chứng như ho, sốt, sổ mũi, nôn ói, tiêu chảy, vì có thể cần hoãn lịch nội soi để đảm bảo an toàn.

Trong khi nội soi, bác sĩ sẽ đưa ống soi mềm qua đường miệng, quan sát lần lượt thực quản - dạ dày - tá tràng, ghi hình, và có thể sinh thiết hoặc can thiệp nếu phát hiện tổn thương bất thường.

Sau thủ thuật, trẻ sẽ được theo dõi tại bệnh viện ít nhất 2 giờ và có thể xuất viện trong ngày nếu không có biến chứng. Sau nội soi, trẻ có thể cảm thấy mệt, hơi đau họng hoặc đầy bụng nhẹ thoáng qua. Cha mẹ nên cho trẻ ăn lại thức ăn lỏng, mềm trước, sau đó chuyển sang chế độ ăn bình thường khi trẻ cảm thấy khỏe. Trong 24 giờ đầu sau thủ thuật, trẻ nên nghỉ ngơi, tránh các hoạt động mạnh, tránh đi xe đạp, bơi lội hoặc sử dụng vật dụng sắc nhọn, tránh uống nước có gas hoặc thực phẩm khó tiêu.

Nội soi thực quản - dạ dày - tá tràng ở trẻ em là một thủ thuật phổ biến và được đánh giá tương đối an toàn trong điều kiện thực hiện đúng quy trình. Tuy nhiên, theo bác sĩ Thạch - bất kỳ thủ thuật xâm nhập nào cũng tiềm ẩn một số rủi ro, bao gồm phản ứng với thuốc mê , hít sặc trong quá trình soi , chảy máu tại vị trí sinh thiết , hoặc thủng thực quản, dạ dày–tá tràng (rất hiếm xảy ra) khi thao tác can thiệp.

Tỷ lệ biến chứng của nội soi chẩn đoán dưới 1%, trong khi các can thiệp điều trị có nguy cơ cao hơn tùy loại thủ thuật. Do đó, việc lựa chọn cơ sở y tế uy tín có đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa Nhi, Gây mê Nhi cùng với hệ thống trang thiết bị hiện đại và quy trình vô khuẩn nghiêm ngặt là rất quan trọng để giảm thiểu rủi ro.

“Cha mẹ cần báo ngay với bác sĩ nếu trẻ có các dấu hiệu bất thường sau khi nội soi như: sốt cao, lạnh run, nôn ói nhiều, nuốt khó, đau, đau bụng tăng, chướng bụng, khó thở, đau ngực, hoặc đi cầu phân có máu”, bác sĩ Thạch khuyên.

Bình Thuận