Khởi động siêu máy tính, Đài Loan ôm tham vọng tự chủ AI

Đây không chỉ là một sự kiện ra mắt cơ sở hạ tầng, mà là tín hiệu cho một chiến lược đầy tham vọng: Đưa hòn đảo này thoát khỏi cái bóng của một "công xưởng gia công", để nắm giữ năng lực trí tuệ nhân tạo (AI) độc lập. Động thái này đang định hình lại vị thế của nền kinh tế Đài Loan trên bản đồ công nghệ thế giới trong 30 năm tới.

Cuộc chuyển mình từ "Phần cứng" sang "Tư duy số"

Vào sáng nay, tại Công viên Khoa học Đài Nam, nhà lãnh đạo Đài Loan Lại Thanh Đức (Lai Ching-te) đã công bố sự ra đời của trung tâm điện toán đám mây thuộc Trung tâm Điện toán Hiệu năng cao (NCHC). Đối với ông và chính quyền Đài Loan, đây là cột mốc quan trọng, đánh dấu sự chuyển dịch cơ bản: từ một nền kinh tế dựa vào sản xuất phần cứng sang một trung tâm điện toán trí tuệ nhân tạo.

Trái tim của trung tâm dữ liệu mới này là siêu máy tính Nano 4 – hệ thống siêu máy tính do chính quyền đầu tư mạnh mẽ nhất và tiên tiến nhất tại Đài Loan hiện nay. Sức mạnh của Nano 4 đến từ hàng trăm con chip H200 và hệ thống GB200 NVL72 của Nvidia – những công nghệ được xem là "chén thánh" trong giới công nghệ hiện tại. Với cấu hình này, Nano 4 ngay lập tức lọt vào danh sách 30 siêu máy tính AI hàng đầu thế giới.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Lại Thanh Đức nhấn mạnh rằng cơ sở hạ tầng điện toán AI then chốt này sẽ là nền tảng để Đài Loan duy trì năng lực cạnh tranh trong không gian công nghệ toàn cầu và phát triển thịnh vượng trong ba thập kỷ tới. Ông khẳng định đây là "chính sách trọng điểm bắt buộc phải thực hiện". Tuyên bố này cho thấy một sự thay đổi tư duy chiến lược. Trong nhiều thập kỷ, thế giới biết đến hòn đảo này chủ yếu qua TSMC và khả năng sản xuất chip bán dẫn. Tuy nhiên, sản xuất chip chỉ là phần cứng. Việc xây dựng các trung tâm dữ liệu AI vận hành trên chính những con chip đó đồng nghĩa với việc Đài Loan muốn nắm giữ cả "bộ não" và phần mềm.

Siêu máy tính Nano 4 không chỉ để phô diễn sức mạnh công nghệ. Theo NCHC, nó sẽ cung cấp sự hỗ trợ rộng rãi cho các ứng dụng trên khắp giới học thuật và công nghiệp tại đây. Các lĩnh vực được hưởng lợi bao gồm đào tạo và suy luận AI tạo sinh (Generative AI), mô hình hóa khí hậu, khoa học đời sống, và đặc biệt là hỗ trợ ngược lại cho hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) bán dẫn cũng như sản xuất thông minh.

Hợp tác công nghệ và Khát vọng "AI tự chủ"

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của dự án này là khái niệm "AI tự chủ" (Sovereign AI). Đây là thuật ngữ ám chỉ khả năng của một nền kinh tế hoặc doanh nghiệp trong việc tự phát triển, triển khai và quản trị các hệ thống AI trong phạm vi của mình, thay vì phụ thuộc vào các mô hình bên ngoài. Trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh chóng, nhiều nền kinh tế lớn như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, cũng như khu vực Đông Nam Á đều đang chạy đua xây dựng năng lực này.

Ông Ngô Thành Văn (Wu Cheng-wen), người đứng đầu Hội đồng Khoa học và Công nghệ tại Đài Loan, cho biết trung tâm dữ liệu AI mới nhất này sẽ là biểu tượng cho sự hợp tác giữa chuỗi cung ứng nội địa và các đối tác quốc tế. Cụ thể, dự án có sự tham gia của nhà mạng viễn thông lớn nhất Nhật Bản là NTT và Chunghwa Telecom – nhà mạng không dây lớn nhất Đài Loan. Mối quan hệ đối tác với NTT bao gồm việc nâng cấp mạng lưới quang học và không dây thế hệ tiếp theo nhằm giảm tiêu thụ năng lượng và tăng tốc độ truyền tải dữ liệu.

Ông Ngô nhấn mạnh rằng Nhật Bản và Mỹ đều là những đối tác quan trọng đối với hòn đảo. Việc liên kết này không chỉ mang ý nghĩa về mặt kỹ thuật mà còn củng cố vị thế của Đài Loan trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.

Thực tế, Đài Loan đã bắt đầu hành trình này từ năm 2023 khi nâng cấp siêu máy tính Taiwania 2 với hệ thống máy chủ H100 của Nvidia. Mục tiêu là xây dựng mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) riêng mang tên TAIDE. Điểm đặc biệt của TAIDE là nó sử dụng các ký tự tiếng Hoa phồn thể, nhằm bảo tồn các giá trị văn hóa đặc trưng của hòn đảo trong mô hình AI.

Peter Wu, Giám đốc điều hành của Taiwan Web Services – đơn vị xây dựng siêu máy tính cho rằng sự bùng nổ của AI tạo sinh đã khiến các chính quyền nhận ra tầm quan trọng của việc kiểm soát kết quả đầu ra của AI. Theo ông, không thể chỉ dựa vào một nhà cung cấp đơn lẻ. Cần phải kiểm soát hạ tầng, kiểm soát mô hình và hướng đi của sự đổi mới sáng tạo. Thay vì các siêu máy tính đa năng trong quá khứ, "AI tự chủ" nhắm đến các ứng dụng cụ thể như chăm sóc sức khỏe, bảo tồn ngôn ngữ địa phương và công nghiệp chip.

Hạ tầng quy mô và Thách thức năng lượng

Tham vọng của Đài Loan không dừng lại ở Nano 4. Hiện tại, Nano 4 có công suất khoảng 2,2 megawatt (MW). Tuy nhiên, kế hoạch mở rộng trung tâm dữ liệu điện toán đám mây AI này dự kiến sẽ nâng công suất lên khoảng 13,4 MW trong giai đoạn từ năm 2025 đến 2028. Trung tâm này cũng sẽ đóng vai trò then chốt cho tham vọng phát triển máy tính lượng tử của hòn đảo.

Chưa hết, chính quyền đảo Đài Loan đang xây dựng một trung tâm dữ liệu AI khác cũng tại Đài Nam với công suất tối đa theo quy hoạch lên tới 120 MW, cùng các siêu máy tính 9,6 MW dự kiến đi vào hoạt động vào năm 2029. Việc lựa chọn Đài Nam, nằm ở phía nam hòn đảo, không phải là ngẫu nhiên. Khu vực này nằm gần các điểm cập bờ của nhiều tuyến cáp quang biển quan trọng, đảm bảo tốc độ truyền dẫn dữ liệu quốc tế.

Khi Nano 4 đi vào hoạt động, Đài Loan sẽ sở hữu tổng cộng 5 siêu máy tính vận hành, bao gồm cả Nano 5 vừa được kích hoạt đầu năm nay. Nano 5 được chỉ định chuyên biệt cho các đổi mới trong ngành công nghiệp bán dẫn, học thuật và hành chính công.

Tuy nhiên, con đường công nghệ của Đài Loan không phải không có thách thức. Một trong những rào cản lớn nhất là vấn đề năng lượng. Các trung tâm dữ liệu AI tiêu thụ lượng điện năng khổng lồ, và những hạn chế về nguồn cung điện có thể ảnh hưởng đến tham vọng mở rộng trong tương lai. Việc hợp tác với các đối tác như NTT để phát triển công nghệ tiết kiệm năng lượng chính là một trong những nỗ lực nhằm giải quyết bài toán này.

Mặc dù vậy, với chuỗi cung ứng công nghệ hoàn chỉnh và vị thế hàng đầu trong ngành sản xuất chip, Đài Loan đang ở vị trí thuận lợi để phát triển mô hình này. Như lời ông Peter Wu nhận định, khả năng xây dựng AI tự chủ với trọng tâm đặc thù là rất quan trọng. Và hơn thế nữa, những năng lực này, từ cơ sở hạ tầng đến các giải pháp phần mềm, hoàn toàn có thể được nhân rộng sang các nền kinh tế khác trong tương lai.

Bùi Tú