'Người xé mặt nạ' - Một hồi ký ám ảnh
“Người xé mặt nạ - hồi ký của một life coach” là hành trình lột trần ký ức, đối diện tổn thương và tự chữa lành bằng chính tri thức khoa học tinh thần.
Người xé mặt nạ là một trong những cuốn hồi ký hiếm hoi tại Việt Nam được viết bằng phương pháp tiếp cận của life coaching - một ngành khoa học huấn luyện tinh thần còn rất mới mẻ. Thay vì kể lại cuộc đời theo trình tự, tác giả Bùi Mai Hạnh đã soi chiếu quá khứ bằng các thao tác kỹ thuật của life coach: đối diện nỗi đau cũ, nhận diện tổn thương, chấp nhận thực tại và học cách buông bỏ.
Điểm táo bạo nhất của cuốn sách nằm ở sự chân thực đến tận cùng: không né tránh, không làm mềm ký ức, sẵn sàng “lột trần” những mối quan hệ gia đình, hôn nhân, ngoại tình và cả những góc khuất khó nói nhất của đời người. Chính sự thành thật ấy - dù có thể gây sốc - lại trở thành điều kiện tiên quyết để chữa lành. Bởi theo tác giả, không ai có thể thay đổi người khác, nhưng mỗi người đều có thể thay đổi chính mình khi dám nhìn thẳng vào sự thật.
PGS-TS. Trần Thị Thu Hoài đã có bài viết về cuốn hồi ký Người xé mặt nạ như sau:
Cuốn 1: Lê Vân, yêu và sống (chị là người chắp bút cuốn hồi ký này). Tôi đọc xong và choáng váng với rất nhiều suy nghĩ. Là người chắp bút, chị đã lột tả được chân dung Lê Vân trong các mối quan hệ căn cốt của nghệ sĩ nổi tiếng này.
Cuốn 2: Tập thơ Người hát. Tôi đã viết tới 6 bài review về cuốn Người hát. Một tập thơ đặc biệt bởi Mai Hạnh kể chuyện bằng thơ. Không vần điệu, không theo bất cứ 1 niêm luật, quy tắc nào của thơ ca truyền thống. Chị trải tâm hồn mình ra giấy thành thơ. Những vần thơ đau đớn, khắc khoải, hân hoan, hạnh phúc... Đủ mọi cung bậc của cảm xúc. Tôi yêu tâm hồn Người hát và không dừng lại ở 6 bài review, biết đâu một lúc nào đó lật giở từng trang Người hát, chữ trong đầu tôi lại chảy tràn ra trang giấy trong những xúc cảm mênh mang về tình người, tình đời trong từng con chữ của chị.
Cuốn 3: Cuốn sách tôi đang cầm trên tay, đang ôm vào lòng, Người xé mặt nạ - hồi ký của một life coach", một cách viết hồi ký táo bạo và rất mới lạ trên thị trường sách vở Việt Nam. Đây không phải hồi ký Bùi Mai Hạnh theo cách kể lại toàn bộ cuộc đời của chị. Chị tiếp cận quá khứ bằng tri thức của một ngành khoa học có tên Life Coach (tạm dịch: người huấn luyện tinh thần). Soi rọi vào những tổn thương trong quá khứ bằng các thao tác mang tính kỹ thuật của life oach, tuân thủ nghiêm ngặt các bước mà life coach chỉ dẫn, đau lại những nỗi đau xưa để từng bước nhận thức đúng thực tại, chấp nhận thực tại, yêu thương thực tại và cuối cùng Buông.
Những nỗi đau, những tổn thương được chữa lành. Nhìn lại những đau đớn cũ với tâm thế bình an. Thay đổi cách nhìn, góc nhìn về cùng một sự vật, một sự việc, mọi thứ sẽ thay đổi một cách không ngờ và kỳ diệu. Đúng là, bạn không thể thay đổi người khác nhưng bạn có thể thay đổi chính bạn. Đời thay đổi khi chúng ta thay đổi. "Không ai phải thay đổi để cho bạn được sống hạnh phúc cuộc đời mình" (Học viện Coaching quốc tế Australia).
Bao nhiêu người viết hồi ký như kiểu Bùi Mai Hạnh, "lột trần" đời mình phơi trên giấy. Nói sự thật, phơi bày sự thật ra ánh sáng bất chấp mọi điều. Bởi chị có niềm xác tín: những gì người ta nói về mình là việc của họ, không phải việc của mình. Khi một người ruột thịt của chị phản đối cách chị biết về mẹ, bảo chị cần bỏ đoạn đó đi, rằng không được viết như vậy, chị khảng khái trả lời: đây là em viết về mẹ em theo cách nhìn của em. Chị cứ viết về mẹ chị theo cách nhìn của chị.
Hãy nghe chị kể về mẹ đẻ chị:
"Mẹ khổ thế tại sao lại đẻ ra chúng con để làm gì?
Như bị điện giật, mẹ giãy đành đạch, hét lên. Tiếng hét chát chúa muốn với tận trời xanh: "Tại cái thằng bố mày..ày...đ. cái con mẹ mày...ày...nên mới đẻ ra một lũ chúng mày...ày...".
"Bố mẹ xây được nhà mái bằng chủ yếu là nhờ nuôi lợn. Thời đói kém, chẳng may lợn ốm, mẹ khóc như cha chết. Mẹ rền rĩ than thân trách phận lo lợn chết. Tôi ước mơ mình ốm một trận thật nặng để mẹ cũng phải khóc vì tôi. Và rất có thể mẹ sẽ ôm tôi vào lòng. Mẹ sẽ thơm tôi. Nhiều khi tôi cứ tự hỏi: "không biết cái thơm của mẹ nó sẽ thế nào nhỉ?".
Mẹ đi chợ về, "có lần mẹ cười tươi lôi trong thúng ra hai viên gạch xi măng. Mẹ bảo: mẹ đi theo mấy bà cùng chợ cậy gạch vỉa hè. Vài bữa là đủ lát cái sân nho nhỏ lấy chỗ rửa ráy".
Nhà chị làm bún, có lần 3 vại gạo ngâm nhung nhúc giòi. Đãi được 2 vại để loại lũ giòi ra khỏi gạo. Nhưng đến vại 3 mẹ đổ luôn vào cối xay, khuất mắt trông coi, và sản phẩm là "bún vẫn óng ả từng khuôn nhẫy nhụa trắng nối nhau ra chợ".
Thử thách thần kinh của độc giả, đó không ai khác là Chị - Bùi Mai Hạnh. Sau tất cả, khi được khai mở bởi life coaching, chị nhìn về mẹ với lòng kính trọng "bản năng sống mãnh liệt, khát vọng vươn lên làm tròn bổn phận làm người" của mẹ. Và thương nhớ mẹ vô bờ.
Viết về bà nội, có ai viết như chị: "bà nội tôi nổi tiếng là người cay nghiệt. Không ai ở được với bà. Bà cũng không muốn ở với ai. Bà một mình cơm niêu nước lọ cho đến khi về trời".
Em gái của mẹ kể: "Mẹ cháu khổ lắm. Bà nội cháu là người rất ác. Mẹ cháu chửa mà vẫn bị bà cháu đánh. Bà cháu sai người đào cái hố, bắt mẹ cháu nằm úp bụng xuống hố, đánh đòn. Dì không chứng kiến, chỉ nghe mẹ cháu khóc, kể lại mà cứ xót hết cả ruột"; "Ban ngày, ông nội đi chơi tổ tôm, tôi ở nhà với bà. Bà nói suốt ngày... Đúng ra là bà chửi. Bà chửi mà tôi nghe như hát. Bà réo tên những người phụ nữ của ông ra chửi, trong đó có bà Hai".
Rất nhiều câu chuyện ám ảnh về bà nội. Sau tất cả những chuyện như vậy, Bùi Mai Hạnh nhìn lại bà nội của mình: "Tôi thắp hương ban thờ tổ tiên, ngắm ảnh ông tôi ở giữa ảnh hai bà, thầm cảm ơn bà nội. Bà thật là giỏi giang. Bà chăm chỉ làm ăn xây nhà to đẹp, mua ruộng vườn. Bà còn mua cho ông một cái chức nho nhỏ ở làng nữa. Bà hẳn là yêu ông lắm mới hận ông đến thế!"
Chị "tự thú" về vợ cũ của chồng, về chồng và bản thân mình, chồng cũ của mình.
"vợ cũ của anh ngoại tình
Anh ngoại tình
chồng cũ của tôi ngoại tình
tôi ngoại tình
chúng tôi khao khát gia đình thiêng liêng. Chúng tôi đều đã phạm tội ngoại tình"
Chân thực đến cùng cực khi kể lại chuyện cũ. Đấy là nguyên tắc đầu tiên và là nguyên tắc số 1 để "chữa lành" theo cách của Mai Hạnh coach.
Những nguyên tắc của đạo đức truyền thống bị đảo lộn: không vạch áo cho người xem lưng, một sự nhịn - chín sự lành... Những tư duy quan niệm cũ: gái có công-chồng chẳng phụ... cũng không còn đúng khi đọc hồi ký của một life coach. Và với cuốn hồi ký của chị chẳng có vấn đề gì cần phải "sống để dạ chết mang theo" tất cả mọi thứ đều có thể được nói ra, những quá khứ đau buồn thậm chí xấu xa đều có thể "đưa ra ánh sáng" soi rọi bằng những công cụ của life coach từ đó tự chữa lành cho bản thân và cho người khác.