Vũ Anh Tú – Giám đốc công nghệ tập đoàn FPT: AI là cơ hội của Việt Nam
AI là cơ hội để Việt Nam hiện diện ở trung tâm bản đồ công nghệ thế giới
- Trong 24 năm làm việc tại FPT, triết lý công nghệ nào dẫn dắt ông, đặc biệt là trong giai đoạn thay đổi nhanh và liên tục như hiện nay?
Ông Vũ Anh Tú: Suốt 24 năm làm công nghệ tại FPT, tôi trung thành với một nguyên tắc: giữ cái gốc, linh hoạt cái ngọn.
Cái gốc là tư duy nền tảng, logic, hệ thống, cách đặt câu hỏi và giải bài toán. Nó không thay đổi theo xu hướng. Còn cái ngọn là công cụ, nền tảng, framework - thì luôn chuyển động. Làm công nghệ mà cứng nhắc thì dễ bị sóng cuốn đi. Nhưng nếu chỉ chạy theo thứ mới mà thiếu nền gốc thì cũng dễ trôi.
Tôi luôn tin rằng giải pháp tốt nhất là giải pháp phù hợp. Mỗi thời điểm, công nghệ nên được chọn vì nó giải được vấn đề thật chứ không phải vì nó “hot”.
FPT cho tôi môi trường được làm thử, sai, rồi sửa. Và chính trong sự cởi mở đó, tôi học được bài học quan trọng: đổi mới không có nghĩa là phá vỡ tất cả. Đôi khi, sự tiến bộ đến từ việc biết giữ lại cái cũ đúng cách. Tôi chọn cách tiếp cận giống một người đi rừng: mang theo dao sắc, bản đồ cập nhật, nhưng đi chậm rãi và quan sát kỹ. Công nghệ là công cụ, không phải mục tiêu. Mục tiêu luôn là tạo ra giá trị thực, bền vững cho khách hàng và cho xã hội.
- Qua cái nhìn của một người làm việc tại FPT từ khi ra trường, FPT hiện tại khác thế nào với năm 2001?
Ông Vũ Anh Tú: FPT của năm 2001 khi tôi mới vào làm là một công ty công nghệ đang tìm hướng ra biển lớn - khi ấy còn ít người tin một doanh nghiệp Việt có thể viết phần mềm cho thế giới. Sau 24 năm, FPT đã thay đổi mạnh mẽ về cả chất và lượng: từ vài nghìn lên hơn 85.000 nhân sự, từ uỷ thác dịch vụ phần mềm sang phát triển nền tảng riêng; từ phục vụ thị trường trong nước sang đồng hành cùng các tập đoàn toàn cầu.
Tầm vóc đã khác, vai trò đã khác, nhưng điều không thay đổi là tinh thần đổi mới và triết lý công nghệ. Với FPT, mỗi dòng code đều phải mang giá trị thật cho khách hàng, mỗi sản phẩm phải giải được một bài toán cụ thể, hữu ích cho tổ chức, xã hội.
Ngày xưa, chúng tôi sáng tạo để tồn tại. Giờ, sáng tạo để dẫn dắt. FPT hôm nay là tập đoàn công nghệ tiên phong chuyển đổi số cho chính phủ, doanh nghiệp, nhưng trong sâu thẳm, vẫn là một FPT trẻ trung, dấn thân, luôn thử cái mới, và tin rằng: tương lai thuộc về những người dám bước trước vì khách hàng.
- Trong gần một phần tư thế kỷ “lên thác xuống ghềnh”, ông đã gặp việc gì "bất khả thi", và ông đã xử lý thế nào?
Ông Vũ Anh Tú: Tôi còn nhớ thời điểm FPT quyết định đưa dịch vụ cáp quang FTTH đầu tiên vào Việt Nam, nhiều người bảo là mơ mộng, rằng chi phí quá cao, hạ tầng chưa sẵn sàng, thị trường không cần. Nhưng chúng tôi không tranh luận, chỉ lặng lẽ bắt tay làm thử.
Tôi tập trung kỹ thuật, còn anh Nguyễn Văn Khoa (sếp tôi khi đó, nay là TGĐ FPT) luôn sát cánh và cùng tôi đi thuyết phục Ban điều hành Tập đoàn. Chúng tôi triển khai thí điểm, chứng minh bằng kết quả thực tế. Và rồi FPT trở thành doanh nghiệp đầu tiên phủ sóng cáp quang toàn quốc - điều từng bị xem là bất khả thi.
Ở FPT, giá trị cốt lõi là đồng đội. Khi có niềm tin và sự hỗ trợ từ người kế bên, bạn có thể làm được nhiều thứ tưởng chừng không thể.
- Có rất nhiều sự tò mò về “Nhà máy AI” của FPT. Ông có thể giải thích nhà máy AI là gì, và hiện tại nhà máy AI đầu tiên của FPT đang “sản xuất” ra sao?
Ông Vũ Anh Tú: Nhà máy AI của FPT không phải là một nhà máy sản xuất vật lý truyền thống, mà là một trung tâm hạ tầng AI hiệu suất cao (hay còn gọi là trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo), với đầu vào là dữ liệu, đầu ra là các AI Model, AI Application và token (các mô hình AI, ứng dụng AI và đơn vị xử lý dữ liệu ngôn ngữ). Đây là một nền tảng siêu máy tính đám mây, được xây dựng với mục tiêu cung cấp năng lực tính toán vượt trội để phục vụ cho việc nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.
Mục tiêu của các AI Factory của FPT là cung cấp một nền tảng toàn diện (bao gồm cả hạ tầng, nền tảng và dịch vụ) để giúp các doanh nghiệp và tổ chức có thể huấn luyện, tinh chỉnh và chạy ngay các AI Model của mình.
FPT đã chính thức đưa AI Factory tại Việt Nam vào hoạt động từ tháng 12/2024, hiện tại đang sử dụng khoảng 80% năng lực. Nhà máy tại Nhật Bản ra mắt vào tháng 3/2025, cũng bắt đầu được các khách hàng lớn sử dụng. Vào tháng 6/2025, cả hai nhà máy AI của FPT đã chính thức lọt vào TOP500 - bảng xếp hạng các siêu máy tính mạnh nhất thế giới. Trong đó, nhà máy AI tại Nhật Bản xếp hạng 36, còn nhà máy AI tại Việt Nam xếp hạng 38 thế giới.
- Việc đầu tư các nhà máy AI này có ý nghĩa như thế nào đối với năng lực tự chủ công nghệ của Việt Nam và quá trình nội địa hóa AI?
Ông Vũ Anh Tú: Việc đầu tư xây dựng các nhà máy AI, đặc biệt là đặt một nhà máy ngay tại Việt Nam, mang ý nghĩa chiến lược đối với cả năng lực tự chủ công nghệ và quá trình nội địa hóa AI của quốc gia.
Đối với năng lực tự chủ công nghệ, việc có nhà máy AI có nghĩa là tự chủ về hạ tầng. Đây là yếu tố quan trọng nhất. AI, đặc biệt là AI tạo sinh, đòi hỏi năng lực tính toán khổng lồ, mở ra tiềm năng phát triển các ứng dụng, tính toán hiệu năng cao để ứng dụng cho doanh nghiệp và xã hội mà trước đây không thể làm, giảm sự phụ thuộc và rủi ro khi bị lệ thuộc vào nước ngoài. Thứ hai, có nhà máy AI là có an ninh và chủ quyền dữ liệu, giúp phần nâng cao sự phát triển và an toàn của xã hội. Thứ ba, nhà máy AI tạo nền tảng cho AI có chủ quyền.
Đối với quá trình nội địa hóa AI, các nhà máy AI là cơ sở để phát triển các mô hình thuần Việt, thúc đẩy hệ sinh thái AI trong nước và giải quyết bài toán chuyên ngành. Các doanh nghiệp Việt Nam có thể sử dụng hạ tầng này để phát triển các giải pháp AI may đo (nội địa hóa) cho từng vấn đề cụ thể của họ, giúp tăng năng lực cạnh tranh trong các lĩnh vực trọng yếu như sản xuất, tài chính, y tế…
Nghĩa là, các nhà máy AI này đóng vai trò như hạ tầng cứng (giống như điện đường trường trạm, như đường cao tốc trong thế giới thực), tạo nền móng cho Việt Nam tự chủ, phát triển và ứng dụng công nghệ AI theo cách của riêng mình.
- AI đang được nhắc đến rất nhiều trong các chiến lược phát triển. Việt Nam đã có cả luật AI. Theo góc nhìn của một lãnh đạo công nghệ như ông, mức độ quan trọng thực tế của AI thế nào?
Ông Vũ Anh Tú: Với Việt Nam, AI là cơ hội để rút ngắn khoảng cách và tạo lợi thế mới. AI cho phép các quốc gia đi sau về công nghiệp truyền thống vẫn có thể vươn lên dẫn đầu trong lĩnh vực số nếu đi đúng hướng. Dễ nhận thấy là AI giúp tăng năng suất và hiệu quả quản trị. Trong khu vực công, AI hỗ trợ phân tích dữ liệu camera phục vụ các bài toán đô thị thông minh, y tế, giáo dục… giúp ra quyết định nhanh và chính xác hơn.
AI tạo ra ngành nghề và mô hình kinh tế mới: Kinh tế dữ liệu, dịch vụ AI-as-a-Service, và các startup công nghệ ứng dụng AI vào nông nghiệp, y tế, tài chính… mở ra tiềm năng lớn cho bất kể quốc gia nào. AI là chìa khóa cho “Make in Vietnam”, xây dựng các sản phẩm công nghệ do người Việt - cho người Việt.
Với riêng FPT, AI là trụ cột chiến lược để chuyển mình thành tập đoàn công nghệ toàn cầu. FPT không coi AI là xu hướng, mà là nền tảng chiến lược để phát triển toàn diện. FPT đang tích hợp AI vào mọi giải pháp - từ FPT.AI, tới hệ sinh thái chuyển đổi số cho chính phủ và doanh nghiệp. Trong định hướng dài hạn, FPT xem AI là một trong các mũi nhọn chiến lược.
- Nghĩa là ông đánh giá AI rất cao. Hiện tại người người, nhà nhà đều hào hứng với AI. Liệu chúng ta có đang trong tình trạng bong bóng AI không?
Ông Vũ Anh Tú: Khi Internet ra đời, nó định hình lại các ngành kinh tế. Hiện nay AI cũng vậy, sẽ định hình một nền tảng mới cho các nền kinh tế. Khi một công nghệ mới ra đời, nó sẽ kéo theo sự FOMO (sợ bỏ lỡ). Rất nhiều công ty cùng hoạt động để đi tìm những ứng dụng cho nó. Điều này đâu đó có thể tạo ra bong bóng, nhưng đó là quá trình tìm tòi bắt buộc phải xảy ra.
Ở nhiều nước, có đến hàng nghìn công ty làm trong lĩnh vực AI, nhưng rất ít công ty có thể đem lại lợi nhuận, sẽ chỉ có ít công ty tồn tại được. Nhìn ở góc độ đó thì có thể là bong bóng, nhưng thực tế đó là quá trình tìm tòi công nghệ, để xem AI có thể ứng dụng được trong lĩnh vực nào. Những công ty còn sống sót sẽ thay đổi thế giới, tạo ra những sản phẩm mà cả thế giới sử dụng.
Mà chính Google cũng là một doanh nghiệp sống sót sau bong bóng dotcom trước đây, và trở nên hùng mạnh.
- Thế giới đã đổ hàng nghìn tỉ USD vào AI. Việt Nam đi sau với nguồn lực hạn chế hơn rất nhiều, đâu là lợi thế cạnh tranh? Có thể AI không phải là một cơ hội, mà sẽ là thách thức, là hố sâu khoảng cách được làm sâu thêm giữa các nước giàu và các nước nghèo?
Ông Vũ Anh Tú: Việt Nam đi sau và nguồn lực nhỏ hơn, nhưng lợi thế của chúng ta là đứng gần bài toán thật và có khả năng ra kết quả nhanh. Bên cạnh đó là dữ liệu ngữ cảnh và ngôn ngữ - thứ đang là rào cản với Big Tech. Khi kết hợp dữ liệu hợp pháp - bảo mật với năng lực triển khai và liên minh công nghệ toàn cầu, chúng ta hoàn toàn có thể đột phá.
Trong cuộc đua AI, không phải ai nhiều tiền hơn sẽ thắng, mà là ai biến dữ liệu và bài toán thật thành giá trị nhanh hơn, bền vững hơn. Đó là cửa thắng của Việt Nam, và là cách chúng tôi đang đi.
Chiến lược của FPT là vertical-first: dồn lực vào các bài toán ngành có dữ liệu Việt và nhu cầu cấp bách, như ngân hàng, y tế, chính phủ số, viễn thông, năng lượng. Chúng tôi chạy đua time-to-value (thời gian đạt giá trị): mỗi dự án phải cho thấy tiết kiệm chi phí, tăng năng suất, cải thiện trải nghiệm khách hàng trong vài tuần. Tập trung, hiệu quả, liên minh, dữ liệu Việt, nhân lực Việt và tiêu chuẩn trách nhiệm cao - đó là lợi thế cạnh tranh thực sự của Việt Nam trong kỷ nguyên AI.
- FPT thường được nhắc đến với văn hoá công ty độc đáo. STCo được cho là đã tạo ra văn hóa ứng xử trong doanh nghiệp theo cách chân thành, gắn bó, gần gũi như trong gia đình. Với tư cách một CTO, ông cảm nhận về văn hoá này ra sao, có gì tích cực và có gì không hay?
Ông Vũ Anh Tú: Tôi lại thấy văn hoá FPT luôn mang trong mình một chất rất riêng, đó là tự do sáng tạo. Đây không chỉ là khẩu hiệu, mà là giá trị thực sự sống trong từng dự án, từng sản phẩm, từng con người. Chính sự cởi mở này đã tạo ra môi trường để những ý tưởng mới được sinh ra, thử nghiệm, và có cơ hội trở thành sản phẩm thực tế.
Trong ngành công nghệ, sáng tạo là tài sản quý. Nhưng để sáng tạo trở thành sức mạnh cạnh tranh bền vững, nó cần được định hình bằng kỷ luật và sự phối hợp nhịp nhàng. Vì vậy, FPT đang từng bước tiến hoá văn hoá của mình: không làm mất đi tinh thần tự do, mà dẫn nó đi cùng với sự gắn kết, kỷ luật và tính hệ thống. Mỗi kỹ sư, mỗi nhóm nhỏ đều có không gian để thử nghiệm, nhưng trong tổng thể, mọi người cùng hiểu mục tiêu chung, tiến độ chung và cam kết chất lượng ở cấp độ toàn cầu.
Tôi tin rằng tự do sáng tạo mang FPT đến với tương lai, còn kỷ luật và sự gắn kết giúp FPT đi xa hơn, vững vàng hơn. Trong thời điểm mà sản phẩm Make in Vietnam đang ngày một vươn ra thế giới, sự kết hợp giữa sáng tạo cá nhân và kỷ luật tập thể chính là công thức tăng trưởng mà FPT đang lựa chọn và theo đuổi.
- Tuy nhiên cũng có những lúc, những sáng tác vui vẻ kiểu như câu hát “thằng tây nó tiến thì mình giật lùi” khi lan truyền ngoài cộng đồng lại biến thành suy nghĩ FPT chỉ đang làm những việc dễ…
Ông Vũ Anh Tú: Tôi xin phép không đánh giá về những bình luận của mọi người. Thực tế thì FPT đã tư vấn, xây dựng, triển khai thành công những dự án tác động đến hàng chục triệu người của các ngành xương sống của quốc gia như thuế, kho bạc, hải quan, chứng khoán, ngân hàng...và nhiều dự án quy mô phức tạp trên phạm vi toàn cầu. Tôi chỉ xin đưa ra 3 ví dụ.
Năm 2020, FPT đồng hành Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) xử lý sự cố nghẽn lệnh. Công việc được triển khai trong 100 ngày, có thể nói là vô cùng khó khăn. FPT đã xây dựng hệ thống thay thế với hiệu quả cao hơn nhiều, đây vốn là một nhiệm vụ bất khả thi đối với hầu hết các doanh nghiệp. Hiện nay toàn bộ hệ thống giao dịch vẫn trên nền tảng của FPT.
FPT cung cấp hệ sinh thái chuyển đổi số toàn diện, tích hợp AI, cho một tập đoàn năng lượng hàng đầu châu Á. Dự án này không chỉ đơn thuần là phát triển phần mềm hay triển khai điện toán đám mây, mà là giải pháp end-to-end (dịch vụ toàn trình), kết hợp sâu giữa công nghệ, dữ liệu, nền tảng di động - và hơn hết, là hiểu biết về ngành dầu khí được chúng tôi tích lũy suốt hai thập kỷ. Ít có công ty công nghệ châu Á nào làm được điều này.
Tại Việt Nam, hầu hết các ngân hàng lớn đều sử dụng các nền tảng AI của FPT trong vận hành và phục vụ khách hàng. Điều đó không đến từ may mắn. Chúng tôi đã đầu tư hàng chục triệu USD vào hạ tầng tính toán hiệu năng cao, và hôm nay, FPT là đơn vị duy nhất tại Việt Nam được xếp vào Top 500 hạ tầng tính toán mạnh nhất thế giới.
- Tưởng tượng một chút: Với con người, công nghệ và văn hóa của mình, 10 năm tới FPT có thể tạo ra những gì?
Ông Vũ Anh Tú: Chúng ta đang ngồi đây, trong “không khí”, trong sự thúc giục của sự đổi mới sáng tạo mạnh mẽ hơn bao giờ hết và khoa học công nghệ sẽ trở thành động lực mới của nền kinh tế. FPT có khát vọng định vị trở thành trung tâm trong bản đồ công nghệ thế giới. Trong 11 công nghệ cốt lõi, chiến lược của Chính phủ, FPT đang triển khai 7 hướng chiến lược gồm AI, Cloud, robotic và UAV, security, chip bán dẫn, blockchain, công nghệ y sinh học, để góp phần tạo sự đột phá cho Việt Nam trên bản đồ công nghệ toàn cầu.
Sau 10 năm, chúng tôi hy vọng đâu đó một nửa trong số 7 lĩnh vực chiến lược này sẽ vươn lên đẳng cấp thế giới. Đó cũng là rất nỗ lực và thành công rồi.
- Xin cám ơn ông về cuộc trò chuyện này.
