Bên trong tháp không lưu Long Thành khi chuyến bay lịch sử hạ cánh
Chiều 15.12, từ tầng 21 tháp không lưu sân bay Long Thành, không khí làm việc căng thẳng, tuyệt đối tập trung của kíp điều hành bay khi chiếc Boeing 787 lần đầu hạ cánh, lăn bánh và cất cánh trên đường băng lớn nhất nước.
Để chuyến bay kỹ thuật diễn ra an toàn tuyệt đối, bên cạnh tổ bay và hạ tầng cảng hàng không đã sẵn sàng, công tác điều hành bay được xác định là “mắt xích” then chốt. Tại tháp không lưu Long Thành, từng vị trí trong kíp trực đều được bố trí đúng người, đúng nhiệm vụ; mọi thao tác được thực hiện nghiêm ngặt theo các quy trình đã được phê chuẩn.
Chuyến bay kỹ thuật sử dụng tàu bay thân rộng Boeing 787 của Hãng Hàng không Quốc gia Việt Nam (Vietnam Airlines), lần đầu tiên thực hiện đầy đủ các thao tác hạ cánh – lăn – cất cánh trên đường băng Long Thành. Đây được xem là dấu mốc quan trọng, đánh dấu bước chuyển của dự án từ giai đoạn xây dựng sang vận hành kỹ thuật.
Theo ghi nhận của phóng viên, trước thời điểm tàu bay tiếp cận vùng trời Long Thành, các kiểm soát viên không lưu đã rà soát toàn bộ thông số kỹ thuật, điều kiện khí tượng cũng như tình trạng hoạt động của các hệ thống dẫn đường, giám sát và thông tin liên lạc. Mọi dữ liệu bay được hiển thị tập trung và cập nhật liên tục trên hệ thống điều khiển trung tâm.
Theo Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM), trước đó vào ngày 30.10, công tác hiệu chuẩn các hệ thống dẫn đường, giám sát và thông tin hàng không do Công ty ATTECH triển khai đã hoàn tất, xác nhận toàn bộ trang thiết bị không lưu tại Long Thành đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn của Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO). Tuy nhiên, chuyến bay ngày 15.12 mới là lần đầu tiên toàn bộ quy trình điều hành bay được “kiểm tra thực tế” với tàu bay thật.
Để chuẩn bị cho thời khắc này, VATM đã phối hợp chặt chẽ với Cảng vụ Hàng không miền Nam, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), Cảng Hàng không quốc tế Long Thành và Hãng Hàng không Quốc gia Việt Nam tổ chức nhiều đợt diễn tập tổng hợp. Các kịch bản được xây dựng sát thực tế, từ tiếp cận trong điều kiện hạn chế tầm nhìn, duy trì phân cách radar phức tạp, xử lý các tình huống bất thường trên không đến các phương án khẩn nguy tại sân bay.
Hệ thống hiệp đồng giữa Trung tâm kiểm soát đường dài Hồ Chí Minh (ACC Hồ Chí Minh), cơ sở tiếp cận Tân Sơn Nhất (APP Tân Sơn Nhất) và đơn vị điều hành bay tại Long Thành cũng được kiểm tra, rà soát qua nhiều vòng, bảo đảm sự thông suốt, liền mạch trong toàn bộ chuỗi kiểm soát không lưu.
Lực lượng kiểm soát viên không lưu trực tiếp tham gia điều hành chuyến bay đều là những nhân sự giàu kinh nghiệm, được tuyển chọn từ các trung tâm có mật độ khai thác cao. Trong ca trực, kíp trưởng, kíp phó cùng các kiểm soát viên duy trì mức độ tập trung cao, liên tục giám sát vùng trời, hoạt động mặt đất và kịp thời xử lý các tình huống phát sinh.
Theo ghi nhận của phóng viên tại tháp không lưu, tàu bay Boeing 787 được ACC Hồ Chí Minh và APP Tân Sơn Nhất chuyển giao đúng điểm, đúng độ cao theo phương thức bay đã được phê chuẩn. Kiểm soát viên Long Thành tổ chức tiếp cận, duy trì phân cách an toàn và hướng dẫn tàu bay hạ cánh chính xác xuống đường băng số 1.
Sau khi chạm bánh, công tác điều hành mặt đất được triển khai nhịp nhàng, đưa tàu bay về vị trí đỗ theo đúng tuyến lăn. Ở lượt cất cánh tiếp theo, các huấn lệnh được cấp đầy đủ, chính xác trước khi tàu bay được chuyển giao trở lại cho APP Tân Sơn Nhất theo đúng quy định.
Trong suốt quá trình thử nghiệm, các hệ thống CNS/ATM như ILS/DME, radar giám sát, mạng thông tin điều hành bay và hệ thống đèn hiệu đường băng đều vận hành ổn định. Lực lượng cứu nạn, cứu hộ cấp 9, an ninh hàng không, y tế cùng các đơn vị phục vụ mặt đất được bố trí đầy đủ, duy trì trạng thái sẵn sàng cao nhất.
Trao đổi với phóng viên ngay tại tháp không lưu, ông Trần Duy Khanh, Trưởng phòng Không lưu, cho biết mỗi kíp trực được tổ chức chặt chẽ, gồm kíp trưởng, kíp phó, kiểm soát viên cất hạ cánh, kiểm soát viên mặt đất… Trong đó, kíp trưởng giữ vai trò trung tâm, trực tiếp giám sát toàn bộ hoạt động, từ yếu tố khí tượng, khai thác mặt đất đến vùng trời trên không, bảo đảm mọi khâu vận hành an toàn, thông suốt.
Theo ông Khanh, hệ thống quản lý, điều hành bay tại sân bay Long Thành được đầu tư hiện đại, mức độ số hóa gần như toàn diện. Dữ liệu bay được tích hợp trên một nền tảng điều khiển thống nhất, giúp kiểm soát viên nhanh chóng phân tích và đưa ra quyết định chính xác trong mọi tình huống.
Lãnh đạo Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) cho biết, tại sân bay Long Thành, đơn vị đã triển khai Trung tâm giám sát kỹ thuật tập trung với nhiều hệ thống hiện đại như ATM, radar PSR/SSR, ADS-B, MLAT, A-SMGCS, VCCS, AWOS… Các hệ thống được đồng bộ và kết nối chặt chẽ, tạo nền tảng kỹ thuật vững chắc cho giai đoạn vận hành tiếp theo của sân bay.
Chia sẻ sau chuyến bay, ông Trần Duy Khanh cho biết đây là khoảnh khắc đặc biệt, vừa mang lại niềm tự hào, vừa đặt ra trách nhiệm lớn. “Chuyến bay đầu tiên không chỉ là cột mốc của sân bay Long Thành, mà còn là minh chứng cho sự chuẩn bị nghiêm túc, bài bản của lực lượng quản lý bay. Áp lực rất lớn, nhưng nhờ công tác huấn luyện kỹ lưỡng, diễn tập nhiều kịch bản và sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị, chuyến bay đã được điều hành an toàn, đúng kế hoạch”, ông Khanh nhấn mạnh.
Chuyến bay kỹ thuật đầu tiên hạ cánh tại sân bay Long Thành mang số hiệu VN5001, do Vietnam Airlines khai thác bằng tàu bay Boeing 787, cất cánh từ sân bay Tân Sơn Nhất lúc hơn 15h và hạ cánh tại Long Thành lúc hơn 16h ngày 15.12. Chuyến bay do cơ trưởng Trần Tuấn Hưng cầm lái. Ngoài cơ trưởng, tổ bay hôm nay còn có cơ phó Nguyễn Anh Tài và phi công quan sát Trần Trung Dũng.
Cùng ngày, tàu bay tiếp tục thực hiện chuyến bay cất cánh đầu tiên từ Long Thành với số hiệu VN5002 vào lúc 18h, trở về Tân Sơn Nhất lúc 18h40, qua đó hoàn tất trọn vẹn chuỗi kiểm chứng vận hành kỹ thuật đầu tiên của sân bay.