Cơn đau đầu suýt cướp mạng 2 mẹ con: Sản giật đánh úp sản phụ 19 tuổi
Thai kỳ tưởng bình thường, sản phụ 19 tuổi bất ngờ rơi vào sản giật nguy kịch ở tuần 37 chỉ từ một cơn đau đầu. Bác sĩ cảnh báo tiền sản giật không chừa ai.
Ở tuổi 19, khi nhiều cô gái vẫn còn loay hoay với giảng đường hay những dự định tương lai, D.T.T.D. đã chuẩn bị bước vào hành trình làm mẹ. Thai kỳ của cô gái trẻ tưởng như bình lặng: Sức khỏe tốt, khám thai đều đặn, không bệnh nền, không dấu hiệu bất thường. Nhưng chỉ một cơn đau đầu bị xem nhẹ, thai kỳ ấy đã rẽ sang một hướng sinh tử – tiền sản giật tiến triển thành sản giật ở tuần thai thứ 37, đe dọa trực tiếp tính mạng cả mẹ lẫn con.
Khi dấu hiệu nguy hiểm bị nhầm là mệt mỏi thông thường
Hai ngày trước khi nhập viện, D. bắt đầu cảm thấy đau đầu âm ỉ. Không sốt, không buồn nôn dữ dội, không phù rõ – những dấu hiệu vốn được nhiều thai phụ xem là “bình thường của thai kỳ”. Cô không đi khám, cho rằng chỉ là mệt mỏi thoáng qua.
Cho đến thời điểm trước nhập viện, D. đột ngột co giật, mất ý thức trong vài phút. Gia đình hoảng loạn đưa cô đến cơ sở y tế gần nhất để sơ cứu rồi chuyển khẩn cấp đến Bệnh viện đa khoa Xuyên Á. Khi tiếp nhận, các bác sĩ ghi nhận sản phụ trong trạng thái lừ đừ sau cơn co giật, đau đầu dữ dội, mạch nhanh, huyết áp tăng vọt 170/110 mmHg – một con số báo động đỏ trong thai kỳ.
Ở thời điểm đó, mọi thứ diễn ra rất nhanh. Các kết quả thăm khám ban đầu cho thấy đây không còn là tiền sản giật đơn thuần, mà đã bước sang giai đoạn nguy hiểm: sản giật – biến chứng có thể gây tử vong nếu chậm trễ vài chục phút.
Trong cấp cứu sản khoa, tiền sản giật có dấu hiệu nặng luôn là “kẻ thù thầm lặng” khiến bác sĩ phải đưa ra quyết định trong thời gian ngắn nhất. Với D., ưu tiên hàng đầu là ngăn cơn co giật tái phát, kiểm soát huyết áp và bảo vệ thai nhi.
Sản phụ được xử trí theo đúng phác đồ tiền sản giật nặng: dùng thuốc phòng co giật, hạ áp khẩn, theo dõi sát sinh hiệu của mẹ và nhịp tim thai. Đồng thời, ê-kíp sản khoa – gây mê hồi sức nhanh chóng hội chẩn, đánh giá khả năng tiếp tục thai kỳ.
Quyết định được đưa ra dứt khoát: mổ lấy thai khẩn cấp. “Trong những trường hợp như thế này, kéo dài thai kỳ không còn mang lại lợi ích, mà chỉ làm tăng nguy cơ cho cả mẹ và con”, bác sĩ Phạm Ngọc Sơn – Khoa Sản Phụ khoa, người trực tiếp tham gia ca mổ - chia sẻ.
Ca phẫu thuật diễn ra khẩn trương nhưng kiểm soát chặt chẽ. Một bé trai nặng 2,7kg cất tiếng khóc chào đời, khỏe mạnh. Người mẹ thoát khỏi cơn nguy kịch, tiếp tục được theo dõi sát sau mổ để phòng biến chứng muộn của tiền sản giật.
Tiền sản giật - căn bệnh “đánh úp” thai phụ khỏe mạnh
Điều khiến ca bệnh này trở nên đáng lo ngại không chỉ nằm ở mức độ nguy hiểm, mà còn ở tính khó lường của tiền sản giật.
Theo y văn, tiền sản giật là một trong bốn nhóm bệnh lý tăng huyết áp liên quan thai kỳ. Bệnh thường xuất hiện sau tuần thai thứ 20, đặc trưng bởi tăng huyết áp và tổn thương đa cơ quan như gan, thận, hệ đông máu, thần kinh trung ương. Khi tiến triển thành sản giật, cơn co giật có thể xảy ra trước sinh, trong chuyển dạ hoặc sau sinh 48–72 giờ, gây nguy cơ tử vong cao cho mẹ và thai nhi.
Điều đáng sợ là: nhiều thai phụ không có triệu chứng rõ ràng. Đau đầu nhẹ, hoa mắt, mệt mỏi, phù chân – những biểu hiện rất dễ bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với thay đổi sinh lý thai kỳ. Khi cơn co giật xảy ra, bệnh đã ở giai đoạn nặng.
Ca của D. là minh chứng điển hình: trẻ tuổi, mang thai lần đầu, khám thai định kỳ, không tăng huyết áp được ghi nhận trước đó. Nhưng tiền sản giật vẫn xuất hiện và tiến triển nhanh chóng.
Trong cộng đồng, tiền sản giật thường được gắn với hình ảnh thai phụ lớn tuổi, có bệnh nền hoặc thai kỳ nguy cơ cao. Thực tế lâm sàng lại cho thấy điều ngược lại: bất kỳ thai phụ nào cũng có thể mắc tiền sản giật.
Nguy cơ cao hơn ở các nhóm như mang thai lần đầu, béo phì, đa thai, đái tháo đường, bệnh thận, lupus ban đỏ hệ thống, tiền sử tăng huyết áp hay hỗ trợ sinh sản. Tuy nhiên, không có yếu tố nguy cơ không đồng nghĩa với an toàn tuyệt đối.
“Tiền sản giật có thể xuất hiện đột ngột, kể cả ở những thai phụ hoàn toàn khỏe mạnh trước đó. Chính vì vậy, không được chủ quan với bất kỳ dấu hiệu bất thường nào trong thai kỳ”, bác sĩ Phạm Ngọc Sơn nhấn mạnh.
Trong nhiều ca tiền sản giật nặng, điểm chung là sự trì hoãn đi khám. Thai phụ thường cố chịu đau đầu, phù chân, mệt mỏi vì sợ tốn kém, ngại đi viện hoặc nghĩ rằng “ai mang thai cũng thế”.
Thực tế, chỉ cần một lần đo huyết áp bất thường, một xét nghiệm nước tiểu có protein, hoặc đánh giá sớm các dấu hiệu thần kinh, bệnh đã có thể được phát hiện sớm hơn, kiểm soát tốt hơn, thậm chí tránh được mổ cấp cứu.
Với D., sự vào viện kịp thời đã tạo ra ranh giới mong manh giữa sống và chết. Nếu cơn co giật xảy ra ở nhà, hoặc việc chuyển viện chậm hơn, hậu quả có thể hoàn toàn khác.
Bác sĩ Phạm Ngọc Sơn nhấn mạnh vai trò không thể thay thế của khám thai định kỳ đúng lịch, đủ mốc, đúng nơi có chuyên môn. Khám thai không chỉ để nghe tim thai hay xem cân nặng em bé, mà còn để phát hiện sớm những biến đổi âm thầm của cơ thể người mẹ.
“Thai phụ cần đặc biệt lưu ý khi xuất hiện các dấu hiệu như đau đầu kéo dài, hoa mắt, nhìn mờ, phù nhiều, tăng cân nhanh bất thường, đau thượng vị, buồn nôn không rõ nguyên nhân hoặc cảm giác thai máy khác thường. Đây có thể là những “tín hiệu sớm” của tiền sản giật”, ông nói.