Nguy cơ gắn nhãn 'Make in Viet Nam' cho sản phẩm chưa làm chủ công nghệ
Ông Nguyễn Thanh Lâm, Tổng giám đốc VTV đề cập đến nguy cơ gắn nhãn “Make in Viet Nam” cho những sản phẩm chưa thực sự làm chủ công nghệ; truyền thông nhiều nhưng chất lượng không ổn định.
FPT sẽ không “làm tất ăn cả”
Tại Diễn đàn quốc gia Phát triển doanh nghiệp công nghệ Việt Nam ngày 30.12, ông Nguyễn Trung Chính, Chủ tịch Tập đoàn CMC cho rằng thế giới đang bước vào giai đoạn mà KH-CN quyết định trực tiếp năng suất, sức cạnh tranh và quyền tự chủ chiến lược của mỗi quốc gia.
Trong bối cảnh đó, những quốc gia không làm chủ được công nghệ lõi sẽ đứng trước nguy cơ rơi vào bẫy gia công giá trị thấp cho các tập đoàn toàn cầu, đối mặt với tình trạng chảy máu dữ liệu và tri thức, thậm chí mất quyền tự quyết về kinh tế và an ninh quốc gia.
Theo ông Chính, đầu tư cho KH-CN chính là đầu tư cho chủ quyền quốc gia, là con đường căn bản để tránh lệ thuộc công nghệ và tự quyết vận mệnh phát triển.
“Con đường tự chủ và dẫn dắt công nghệ là lựa chọn tất yếu của Việt Nam”, ông Chính nói và cho rằng doanh nghiệp phải giữ vai trò trung tâm trong kiến tạo quốc gia đổi mới sáng tạo.
Ông Nguyễn Văn Khoa, Tổng giám đốc Tập đoàn FPT chia sẻ rằng “Make in Vietnam” như "lá cờ đầu".
"Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng từng hỏi tôi liền 5 năm là tỷ lệ gia công của FPT là bao nhiêu? Điều này vừa là lời động viên, cũng là thách thức để FPT vào làm công nghệ của riêng mình. Từ đi làm thuê, chúng tôi vươn ra thế giới và trong 5 năm qua đã giảm tỷ lệ 90% xuống còn 30%”, ông Khoa nói.
Ông Khoa cho hay giai đoạn này cũng là “ngã rẽ đặc biệt” với tập đoàn khi thay đổi tư duy, chuyển sang phụng sự quốc gia thay vì kiếm tiền; tách dần tăng trưởng thuần tuý, chuyển sang đầu tư cho KH-CN; đưa chiến lược quốc gia vào trong chiến lược doanh nghiệp.
Ông Khoa cũng nhấn mạnh FPT sẽ không làm công nghệ theo phong trào, mà sẽ tập trung cho nghiên cứu và các chiến lược thực tế, đồng thời sẽ không “làm tất ăn cả”, mà cùng với cộng đồng doanh nghiệp tạo ra liên minh khoa học công nghệ vươn ra thế giới.
Còn theo ông Tào Đức Thắng, Chủ tịch Tập đoàn Viettel, doanh nghiệp xác định tập trung vào các công nghệ chiến lược có ảnh hưởng trực tiếp đến vị thế quốc gia, an ninh quốc gia và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Ông Thắng khẳng định Viettel cũng tăng cường hợp tác với các đơn vị trong nước để phát huy tối đa thế mạnh của từng bên, cũng như với các công ty, nhóm nghiên cứu quốc tế sở hữu công nghệ thành phần và các tập đoàn lớn nhằm đa dạng hóa nguồn cung, tiếp cận nhanh hơn với tri thức và công nghệ tiên tiến của thế giới.
Lãnh đạo Viettel nêu rõ việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao được coi là trụ cột xuyên suốt. “Viettel xây dựng cơ chế tiền lương thuộc nhóm 25% doanh nghiệp cao nhất trên thị trường, đồng thời có chính sách khen thưởng, tôn vinh xứng đáng”, ông Thắng nêu.
Không để “Make in Viet Nam” trở thành khẩu hiệu rỗng
Ông Nguyễn Thanh Lâm, Tổng giám đốc Đài truyền hình Việt Nam cho hay cụm từ “Make in Viet Nam” cần được nhìn nhận như một tư duy phát triển mới của nền kinh tế – tư duy chuyển từ gia công, lắp ráp sang làm chủ thiết kế, công nghệ, chuỗi giá trị và thị trường.
“Ở tầng sâu nhất, tinh thần “Make in Viet Nam” nuôi dưỡng đổi mới sáng tạo, tinh thần doanh nghiệp và thương hiệu quốc gia, chuyển từ tư duy làm theo sang tư duy tạo ra giá trị bền vững mang bản sắc Việt Nam”, ông Lâm nói.
Ông Lâm cũng nhấn mạnh rằng không nên đồng nhất “Make in Viet Nam” với đóng cửa hay tự làm mọi thứ. Bản chất của “Make in Viet Nam” không phải là bài ngoại hay tách khỏi chuỗi toàn cầu, mà là làm chủ các khâu cốt lõi, đồng thời hợp tác quốc tế ở những khâu phù hợp để tham gia chuỗi giá trị toàn cầu với vai trò cao hơn.
Lãnh đạo VTV cho rằng cần tránh để “Make in Viet Nam” trở thành khẩu hiệu rỗng. Nguy cơ lớn là gắn nhãn “Make in Viet Nam” cho những sản phẩm chưa thực sự làm chủ công nghệ; truyền thông nhiều nhưng sản phẩm chưa cạnh tranh, trải nghiệm người dùng kém, chất lượng không ổn định. Điều này làm mất niềm tin xã hội – và nguy hiểm hơn rất nhiều so với việc chưa làm được.
Một vấn đề nữa ông Lâm nêu ra là cần chấp nhận có thất bại. “Make in Viet Nam” đồng nghĩa sẽ có những sản phẩm chưa thành công, có những doanh nghiệp đi trước – vấp váp trước, thập chí có thành, có bại.
“Nếu chỉ tôn vinh thành công, né tránh thất bại, hoặc kỳ thị, tạo áp lực xã hội lên mỗi thất bại, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo sẽ không thể lớn lên”, ông Lâm nói.
Bước sang giai đoạn 2026–2030, bối cảnh quốc tế đặt ra nhiều thách thức mới, các luật chơi mới về công nghệ, dữ liệu, năng lượng và thương mại đang hình thành…, những lợi thế truyền thống của Việt Nam trong thu hút đầu tư như ưu đãi thuế, chi phí đất đai đang dần thu hẹp.
Trong bối cảnh đó, ông Lâm nhìn nhận rằng “Make in Viet Nam” cần được đặt vào những không gian, lĩnh vực và mô hình có khả năng tạo ra lợi thế cạnh tranh mới, bền vững hơn, và phải bền vững được ngay trên sân nhà, ngay ở thị trường trong nước
“Ngày hôm nay, với trí tuệ người Việt ở trong nước và trên thế giới, thiết nghĩ cuộc tranh luận không còn ở chỗ người Việt Nam có làm được những kỳ tích hay không. Câu hỏi quan trọng hơn là: chúng ta nên chọn cái gì để làm, và làm như vậy có tạo ra lợi thế cạnh tranh quốc gia tối ưu hay không”, ông Lâm nói.
Theo ông Lâm, kinh nghiệm của nhiều quốc gia cho thấy, không phải làm được nhiều nhất là tốt nhất, mà là lựa chọn đúng những lĩnh vực tạo giá trị gia tăng cao nhất.
“Có những sản phẩm “Made in Viet Nam” nhưng phần giá trị cốt lõi lại không thuộc về người Việt. Ngược lại, có những sản phẩm “Made in Anywhere” nhưng lại “By Vietnamese” – nơi trí tuệ Việt, vốn Việt và năng lực quản trị Việt nắm giữ phần cốt lõi”, ông Lâm nhìn nhận.
Đặc biệt, ông Nguyễn Thanh Lâm nhấn mạnh “Make in Viet Nam” là một chiến lược phát triển quốc gia, không phải một chiến dịch truyền thông. Thành công của nó không đo bằng số khẩu hiệu, mà bằng số sản phẩm, dịch vụ Việt được người Việt tin dùng và có thể bước ra thế giới.