Học tập theo mô-đun tại TP.HCM: Bước tiến mới cho lao động thời đại số
TP.HCM triển khai hệ thống học tập mô-đun linh hoạt, giúp lao động nâng cao kỹ năng và doanh nghiệp giải bài toán thiếu hụt nhân sự.
UBND TP.HCM vừa ban hành Quyết định số 3471/QĐ-UBND phê duyệt Đề án “Hệ thống học tập linh hoạt theo mô-đun: Thiết kế các khóa học theo dạng mô-đun, giúp người lao động học và cập nhật nhanh các kỹ năng cần thiết mà không cần tham gia chương trình dài hạn, tiết kiệm thời gian và chi phí”.
Đây không chỉ là một quyết sách hành chính thông thường mà là một cuộc cải cách thực sự trong tư duy giáo dục nghề nghiệp, nhằm biến lực lượng lao động khổng lồ của TP.HCM thành những mắt xích linh hoạt, có khả năng tự nâng cấp không ngừng.
Từ những “điểm sáng” thực tiễn đến tham vọng hệ sinh thái học tập suốt đời
Thị trường lao động tại TP.HCM đang đứng trước một nghịch lý lớn. Một mặt, thành phố liên tục cần bổ sung hàng chục nghìn lao động mỗi năm cho các ngành mũi nhọn như logistics, công nghệ số và dịch vụ cao cấp. Mặt khác, một bộ phận không nhỏ lực lượng lao động hiện tại đang đối mặt với nguy cơ bị gạt ra khỏi guồng quay sản xuất do kỹ năng cũ đã trở nên lạc hậu.
Thực tế cho thấy, các chương trình đào tạo chính quy kéo dài nhiều năm đang bộc lộ những điểm yếu về tính thời điểm. Một người lao động đang đi làm khó có thể nghỉ việc vài năm để lấy một tấm bằng mới, trong khi doanh nghiệp lại cần những kỹ năng chuyên biệt có thể ứng dụng ngay vào dây chuyền sản xuất. Chính sự lệch pha này đã thúc đẩy sự ra đời của hệ thống học tập linh hoạt theo mô-đun, nơi kiến thức được "chia nhỏ" thành những đơn vị học tập độc lập, tích hợp giữa lý thuyết và thực hành để người học có thể thực hiện trọn vẹn từng công việc cụ thể.
Trước khi Đề án được chính thức ban hành kèm theo Quyết định số 3471/QĐ-UBND, hình thức đào tạo mô-đun đã được triển khai thí điểm tại nhiều đơn vị và ghi nhận những con số ấn tượng. Tại Trường Trung cấp Bách Khoa TP.HCM, việc xây dựng 80 mô-đun đào tạo ngắn hạn đã thu hút hàng trăm học viên, với tỷ lệ hài lòng lên đến 90%. Đáng chú ý, đa số người học đánh giá cao tính ứng dụng thực tế và khả năng tiết kiệm thời gian mà mô hình này mang lại.
Không chỉ ở các trường công lập, khối giáo dục nghề nghiệp tư thục và doanh nghiệp cũng nhập cuộc mạnh mẽ. Những đơn vị như Trường Trung cấp Kỹ thuật Công nghệ Hùng Vương đã nhanh chóng mở các lớp chuyên sâu về công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và Blockchain, thu hút lượng lớn học viên ngay từ năm đầu tiên. Thậm chí, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu đặt hàng các mô-đun riêng biệt để đào tạo nội bộ, giúp công nhân "học nhanh - ứng dụng ngay".
Tuy nhiên, bức tranh hiện tại vẫn còn những mảng màu chưa đồng nhất. Sự thiếu vắng một khung chuẩn chung khiến việc công nhận lẫn nhau giữa các cơ sở đào tạo còn gặp khó khăn, và nhiều nơi vẫn chỉ cấp giấy chứng nhận thay vì chứng chỉ hợp pháp theo quy định. Đề án mới của thành phố ra đời chính là để san phẳng những rào cản này, hướng tới mục tiêu xây dựng tối thiểu 300 mô-đun chuẩn hóa vào năm 2030.
Công nghệ số và AI: Trái tim của hệ thống học tập mới
Điểm khác biệt lớn nhất của Đề án lần này chính là việc đặt công nghệ số và AI vào vị trí trọng tâm. Thành phố không chỉ dừng lại ở việc dạy nghề trên giảng đường mà còn hướng tới xây dựng một nền tảng học tập trực tuyến (e-learning) hiện đại. Tại đây, mỗi người dân có thể tự thiết kế lộ trình học tập cá nhân hóa, tích lũy các mô-đun như tích lũy những "viên gạch" năng lực để dần tiến tới các trình độ cao hơn.
Đặc biệt, khái niệm "Chứng chỉ số" (Digital Credential) sẽ dần thay thế các văn bằng giấy truyền thống. Điều này không chỉ giúp minh bạch hóa quá trình quản lý mà còn tạo điều kiện thuận lợi để người lao động chia sẻ hồ sơ năng lực với các nhà tuyển dụng trên toàn cầu. Đây là bước đi tiệm cận với các mô hình thành công trên thế giới như hệ thống WSQ của Singapore hay đào tạo kép của Đức.
TP.HCM đã vạch ra một lộ trình thực hiện bài bản chia làm 3 giai đoạn. Giai đoạn thí điểm (2025-2026) sẽ tập trung vào 20 cơ sở giáo dục nghề nghiệp điểm với mục tiêu cấp 5.000 chứng chỉ. Tiếp sau đó là giai đoạn mở rộng (2027-2028) và hoàn thiện (2029-2030), hướng tới việc đào tạo cho hàng chục nghìn lượt người lao động mỗi năm.
Kỳ vọng lớn nhất của chính quyền thành phố là thông qua hệ thống học tập linh hoạt này sẽ nâng tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ lên 40% vào năm 2030. Đây chính là nền tảng vững chắc để thúc đẩy năng suất lao động, hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số và khẳng định vị thế của TP.HCM là một đô thị thông minh, năng động với nguồn nhân lực không bao giờ "lỗi thời".
Cuộc cách mạng giáo dục này không chỉ dành cho những người trẻ mà là cơ hội cho mọi tầng lớp, từ lao động nông thôn, người khuyết tật đến những công nhân đang muốn chuyển đổi nghề nghiệp. Với tư duy "lấy người học làm trung tâm" và "doanh nghiệp làm động lực", hệ thống mô-đun linh hoạt đang mở ra cánh cửa để mỗi cá nhân có thể tự định vị lại bản thân trong kỷ nguyên số.