Cú hích từ Nam Mỹ: Giải mã nguyên nhân Bitcoin tăng vọt sau khi Tổng thống Venezuela bị bắt giữ
Sự kiện Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro bị bắt giữ và dẫn độ sang Mỹ không chỉ gây chấn động bản đồ địa chính trị toàn cầu mà còn tạo ra những cơn sóng thần mạnh mẽ trên thị trường tài chính, đặc biệt là đối với tiền mã hóa.
Trong khi giới quan sát chính trị tập trung vào tương lai của quốc gia Nam Mỹ này, các nhà đầu tư Bitcoin lại đang nhìn thấy một bức tranh khác: sự hội tụ giữa nguồn cung năng lượng khổng lồ và tiềm năng của một thể chế thân thiện với tài sản kỹ thuật số.
Sự phản ứng tức thời của thị trường Bitcoin sau thông tin về ông Maduro không đơn thuần là sự hưng phấn nhất thời của đám đông. Đằng sau đà tăng giá mạnh mẽ này là những toan tính chiến lược về kinh tế vĩ mô, triển vọng giảm chi phí khai thác (mining) và kỳ vọng vào một sự thay đổi cơ bản trong chính sách tiền tệ của một quốc gia sở hữu trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới.
Mối liên kết giữa dầu mỏ Venezuela và chi phí khai thác Bitcoin
Một trong những động lực chính thúc đẩy niềm tin của nhà đầu tư đến từ nhận định của các chuyên gia phân tích tại sàn giao dịch Bitfinex. Theo đó, việc Mỹ tiếp cận được nguồn dầu mỏ khổng lồ của Venezuela có thể dẫn đến việc giảm chi phí điện năng trên toàn cầu, từ đó cải thiện đáng kể biên lợi nhuận cho các thợ đào Bitcoin.
Venezuela sở hữu trữ lượng dầu thô đã được chứng minh lên tới 303 tỷ thùng, lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, dưới thời chính quyền ông Maduro, sản lượng khai thác đã sụt giảm nghiêm trọng do quản lý yếu kém và các lệnh cấm vận quốc tế. Việc Mỹ bắt giữ ông Maduro và kiểm soát các tàu chở dầu từ tháng 12 trước đó, cùng với việc Tổng thống Mỹ Donald Trump thúc đẩy các tập đoàn năng lượng lớn như Chevron quay trở lại khai thác, đã mở ra triển vọng khôi phục nguồn cung này.
Theo logic kinh tế, khi nguồn cung dầu thô dồi dào hơn tham gia vào thị trường, giá năng lượng sẽ có xu hướng giảm. Đối với mạng lưới Bitcoin, nơi chi phí điện năng chiếm phần lớn chi phí vận hành, đây là một tin tức không thể tốt hơn. Các nhà phân tích của Bitfinex nhận định rằng năng lượng rẻ hơn và dồi dào hơn sẽ cải thiện biên lợi nhuận của thợ đào trên toàn cầu và có thể mở ra một giai đoạn mở rộng khai thác mới, đặc biệt là ở những khu vực có khả năng đảm bảo các hợp đồng điện dài hạn. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh lợi nhuận của thợ đào đang bị ép chặt bởi độ khó thuật toán ngày càng tăng và giá Bitcoin đã giảm khoảng 25% so với mức đỉnh mọi thời đại trước đó.
Tác động lan tỏa lên thị trường năng lượng và tâm lý rủi ro
Ngay sau sự can thiệp của Mỹ, thị trường dầu mỏ đã có những phản ứng đầu tiên. Giá dầu thô chuẩn của Mỹ đã giảm xuống còn khoảng 58 USD/thùng, giảm 3% so với mức cao nhất của tháng 12 là 60 USD. Mặc dù đây chỉ là một mức giảm khiêm tốn, nhưng nó mang tính biểu tượng cho sự thay đổi xu hướng. Sự can thiệp này được dự báo sẽ có những hiệu ứng lan tỏa ngay lập tức trên thị trường năng lượng và các tác động thứ cấp đối với Bitcoin cũng như thị trường tiền mã hóa rộng lớn hơn.
1
$1,87 T USD
$46,50 B USD
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng sự lạc quan này cần được đặt trong một bối cảnh thực tế. Matt Mena, chiến lược gia nghiên cứu tiền mã hóa tại công ty quản lý tài sản 21Shares, nhận định rằng bất kỳ sự gia tăng đáng kể nào trong sản lượng của Venezuela cũng sẽ mất hàng năm, chứ không phải hàng tháng. Để khôi phục Venezuela trở lại vị thế cường quốc sản xuất dầu mỏ như thập niên 1970 – khi nước này sản xuất 3,5 triệu thùng mỗi ngày, chiếm 7% sản lượng toàn cầu – Mỹ có thể cần tới một thập kỷ và hơn 100 tỉ USD đầu tư vào cơ sở hạ tầng. Hiện tại, sản lượng của Venezuela chỉ còn khoảng 1 triệu thùng mỗi ngày, chiếm vỏn vẹn 1% sản lượng toàn cầu.
Do đó, đà tăng giá hiện tại của Bitcoin có lẽ không hoàn toàn dựa trên các yếu tố cơ bản về năng lượng ngay lập tức, mà được thúc đẩy nhiều hơn bởi sự thay đổi trong khẩu vị rủi ro vĩ mô. Sự kiện này được coi là một tín hiệu cho thấy sự bất ổn chính trị đang được giải quyết, mở đường cho các dòng vốn đầu tư quay trở lại các tài sản rủi ro, trong đó có tiền mã hóa.
Kỳ vọng vào một chính quyền mới thân thiện với Bitcoin
Bên cạnh yếu tố năng lượng, một động lực mạnh mẽ khác khiến Bitcoin tăng giá là triển vọng chính trị tại Venezuela thời hậu Maduro. Sự chú ý đang đổ dồn vào những nhân vật có khả năng tiếp quản quyền lực, và nổi bật trong số đó là bà Maria Corina Machado, một nhà lãnh đạo phe đối lập và là người ủng hộ nhiệt thành cho Bitcoin.
Bà Machado, người vừa vinh dự nhận giải Nobel Hòa bình năm 2025, được xem là một trong những ứng cử viên sáng giá để lãnh đạo Venezuela. Điều khiến cộng đồng tiền mã hóa đặc biệt quan tâm là quan điểm cởi mở của bà đối với Bitcoin. Trong một cuộc trao đổi với Alex Gladstein, giám đốc chiến lược của Tổ chức Nhân quyền vào cuối năm 2024, bà Machado đã hình dung về việc biến Bitcoin thành một tài sản dự trữ quốc gia và hỗ trợ việc áp dụng nó như một giải pháp thanh toán.
Đối với người dân Venezuela, Bitcoin không phải là một công cụ đầu cơ mà là một chiếc phao cứu sinh thực sự. Dưới thời ông Maduro, đồng Bolivar của Venezuela đã mất tới 99,99% sức mua kể từ năm 2013, đẩy đất nước vào tình trạng siêu lạm phát. Hơn 8 triệu người dân đã phải rời bỏ đất nước, và tiền mã hóa trở thành công cụ quan trọng để kiều hối gửi tiền về cho gia đình.
“Trong thời kỳ siêu lạm phát, người dân Venezuela đã xem Bitcoin như một phao cứu sinh, sử dụng nó để bảo toàn tài sản và tài trợ cho hành trình rời khỏi đất nước. Bitcoin đã phát triển từ một công cụ mang tính nhân đạo thành một phương tiện kháng cự quan trọng. Chúng tôi biết ơn ‘phao cứu sinh’ mà Bitcoin mang lại và mong muốn đón nhận nó trong một Venezuela dân chủ mới”, bà Machado cho hay.
Viễn cảnh về một quốc gia có trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới, được lãnh đạo bởi một tổng thống xem Bitcoin là tài sản dự trữ chiến lược, là một kịch bản trong mơ đối với những người ủng hộ tiền mã hóa. Nếu bà Machado nắm quyền, các cải cách thị trường tự do và việc hợp pháp hóa Bitcoin có thể tạo ra một làn sóng chấp nhận cấp quốc gia, tương tự như những gì đã diễn ra tại El Salvador nhưng ở một quy mô kinh tế lớn hơn nhiều nhờ vào nguồn lực dầu khí.
Sự không chắc chắn của quá trình chuyển giao quyền lực
Mặc dù viễn cảnh rất hứa hẹn, nhưng con đường phía trước vẫn đầy rẫy chông gai và sự không chắc chắn, điều này giải thích tại sao thị trường vẫn còn nhiều biến động. Cuộc đua giành ghế tổng thống Venezuela hiện đang diễn ra gay cấn giữa ba ứng cử viên chính. Theo dữ liệu từ thị trường dự đoán Kalshi, ông Edmundo Gonzalez Urrutia hiện đang dẫn đầu với 32% cơ hội, tiếp theo là bà Machado với 28% và bà Delcy Eloina Rodriguez - cựu phó tổng thống dưới thời ông Maduro với 27%.
Một yếu tố gây nhiễu quan trọng là quan điểm của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Mặc dù bà Machado nhận được sự ủng hộ lớn từ cộng đồng quốc tế và giới phân tích chính trị, ông Trump lại tỏ ra hoài nghi về khả năng lãnh đạo của bà. Ông cho rằng bà thiếu sự tôn trọng cần thiết trong nước để dẫn dắt Venezuela vượt qua khủng hoảng. Tuyên bố này đã khiến tỷ lệ cược của bà trên thị trường dự đoán sụt giảm, đồng thời tạo ra sự lo ngại về việc Mỹ sẽ ủng hộ ai trong quá trình chuyển giao.
Tổng thống Trump cũng tuyên bố Mỹ sẽ điều hành Venezuela cho đến khi một ban lãnh đạo mới được thiết lập. Tuyên bố này, dù mang tính ổn định ngắn hạn, nhưng cũng đặt ra nhiều câu hỏi về chủ quyền và định hướng chính sách dài hạn. Tuy nhiên, các nhà phân tích chính trị am hiểu tình hình Venezuela, như Liz Rebecca Alarcon từ Project Pulso, đã phản bác lại quan điểm của ông Trump, khẳng định rằng bà Machado và ông Gonzalez đã có được sự ủng hộ áp đảo từ người dân.
