Tin vũ khí hôm nay 11.1: Vũ khí năng lượng định hướng chưa sẵn sàng cho Ukraine

Lý do vũ khí năng lượng định hướng chưa sẵn sàng cho Ukraine

Các loại vũ khí năng lượng định hướng, bao gồm laser chiến đấu và hệ thống vi sóng công suất cao, từ lâu được xem là giải pháp tiềm năng để đối phó với máy bay không người lái. Tuy nhiên, theo đánh giá mới của các nhà nghiên cứu thuộc Tập đoàn phân tích RAND (Mỹ), những công nghệ này chưa đủ mức độ hoàn thiện để triển khai hiệu quả trong điều kiện chiến tranh cường độ cao như tại Ukraine.

Về mặt lý thuyết, vũ khí năng lượng định hướng có nhiều ưu điểm. Chúng gần như không cần đạn dược truyền thống, chi phí cho mỗi lần đánh chặn rất thấp và có tốc độ phản ứng gần như tức thời, do dựa chủ yếu vào nguồn điện. Độ chính xác cao cũng khiến laser và vi sóng trở nên hấp dẫn trong vai trò chống drone cỡ nhỏ.

Tuy nhiên, RAND nhấn mạnh rằng phần lớn những lợi thế này hiện vẫn mang tính khái niệm. Trong thực tế, các hệ thống laser và vi sóng chưa đạt được độ tin cậy, tính bền bỉ và khả năng mở rộng cần thiết để hoạt động liên tục trên chiến trường. Đặc biệt tại Ukraine - nơi mật độ drone cao, thời tiết khắc nghiệt và nhịp độ giao tranh dày đặc, các hạn chế kỹ thuật càng bộc lộ rõ.

Báo cáo dẫn ví dụ về chương trình laser DragonFire của Anh, vốn được nhắc đến như một ứng viên tiềm năng cho thử nghiệm thực địa. Dù DragonFire đã chứng minh độ chính xác cao trong môi trường kiểm soát, hệ thống này vẫn đang ở giai đoạn phát triển và dự kiến sớm nhất đến năm 2027 mới đạt trạng thái sẵn sàng ban đầu với Hải quân Anh.

Đối với vũ khí vi sóng công suất cao, các hệ thống như THOR và Mjolnir của Mỹ được thiết kế để vô hiệu hóa drone bằng cách gây hỏng linh kiện điện tử. Tuy đã trải qua nhiều thử nghiệm, các hệ thống này vẫn chưa phải sản phẩm hoàn thiện và còn đối mặt với thách thức về tích hợp, nguồn điện và độ ổn định khi vận hành thực tế.

Ngoài vấn đề phát triển, vũ khí năng lượng định hướng còn bị giới hạn bởi các yếu tố cơ bản: cần nguồn điện lớn và ổn định, hiệu quả giảm mạnh trong điều kiện mưa, sương mù hoặc khói bụi, và chỉ hoạt động trong tầm nhìn thẳng. Những hạn chế này khiến chúng khó thích nghi với chiến trường mở, phức tạp và liên tục biến động.

Trong bối cảnh đó, các giải pháp đã được kiểm chứng như pháo phòng không, tên lửa tầm ngắn và drone đánh chặn vẫn được đánh giá là đáng tin cậy hơn. Vì vậy, trong ngắn hạn, Ukraine và các đối tác nhiều khả năng sẽ ưu tiên mở rộng những hệ thống đang chứng minh hiệu quả thực chiến, thay vì đặt cược vào các công nghệ năng lượng định hướng còn chưa chín muồi.

Drone tiếp cận được hệ thống phòng thủ 3,5 tỉ USD của Đức mà không bị bắn hạ

Giới chức Đức đang điều tra một sự cố an ninh xảy ra ngay trước khi hệ thống phòng thủ tên lửa Arrow 3 chính thức được triển khai ban đầu. Theo các nguồn tin an ninh, 3 thiết bị bay không người lái chưa xác định đã xuất hiện và bay qua khu vực bố trí radar của hệ thống tại một căn cứ không quân gần thị trấn Annaburg, bang Saxony-Anhalt, vào cuối năm 2025.

Trước đó, vào năm 2023, Đức đã ký hợp đồng trị giá khoảng 3,5 tỉ USD với Israel Aerospace Industries để mua hệ thống Arrow 3 - một thành phần quan trọng trong kế hoạch tăng cường năng lực phòng thủ tên lửa tầm xa của châu Âu. Đến ngày 1.12 năm ngoái, hệ thống này đạt trạng thái sẵn sàng chiến đấu ban đầu tại địa điểm triển khai.

Theo thông tin được công bố, hai ngày trước mốc triển khai chính thức, các drone nói trên đã bay ở độ cao ước tính khoảng 100 mét, đi qua trực tiếp khu vực radar của Arrow 3. Một đơn vị phản ứng nhanh đã được điều động, triển khai drone trinh sát và thiết lập được tiếp xúc trực quan với ít nhất một thiết bị xâm nhập.

Lực lượng tại chỗ đã tìm cách ngăn chặn bằng vũ khí bộ binh, bao gồm súng trường tấn công G27P được trang bị kính ngắm thông minh Smash X4 - loại khí tài đang được thử nghiệm như một giải pháp chống drone tầm gần. Tuy nhiên, nỗ lực này không mang lại kết quả và các thiết bị bay đã rời khỏi khu vực.

Sau sự việc, cơ quan phản gián và cảnh sát quân sự Đức đánh giá đây là một hoạt động do thám có chủ đích, dù chưa công bố kết luận chính thức về nguồn gốc của các drone. Vụ việc cũng làm dấy lên những câu hỏi về năng lực bảo vệ tầm gần đối với các hệ thống phòng thủ chiến lược, đặc biệt trong giai đoạn đầu triển khai.

Các chuyên gia lưu ý rằng Arrow 3 là hệ thống phòng thủ nhiều tầng, nhưng tại thời điểm xảy ra sự cố, các lớp bảo vệ bổ trợ chống drone và vũ khí tầm thấp có thể chưa được hoàn thiện đầy đủ. Radar của Arrow 3 là cấu phần cố định, khiến việc bảo vệ vật lý và phòng không tầm gần trở thành yêu cầu then chốt.

Arrow 3 tại Đức sẽ chỉ đạt trạng thái sẵn sàng chiến đấu đầy đủ vào khoảng năm 2030. Trong thời gian tới, Berlin cũng dự kiến mở rộng quy mô triển khai, bao gồm sản xuất một phần tên lửa đánh chặn trong nước và mua thêm các tổ hợp mới. Sự cố mới nhất được xem là một bài kiểm tra thực tế, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện năng lực bảo vệ đa tầng cho các hệ thống phòng thủ chiến lược trong môi trường an ninh hiện đại.

F-35 vượt mốc 1.300 chiếc, trở thành trụ cột không quân của Mỹ và đồng minh

Theo xác nhận từ Lockheed Martin, tốc độ sản xuất tiêm kích F-35 Lightning II hiện cao gấp 5 lần bất kỳ dòng máy bay chiến đấu đồng minh nào khác đang được chế tạo. Tổng số F-35 đã vượt mốc 1.300 chiếc, được vận hành bởi hơn 19 quốc gia, đồng thời chương trình cũng cán mốc 1 triệu giờ bay tích lũy trong năm qua. Những con số này phản ánh mức độ trưởng thành của chương trình cũng như vai trò ngày càng trung tâm của F-35 trong chiến lược không quân của Mỹ và các đồng minh.

Không chỉ dừng ở quy mô công nghiệp, động lực chính của chương trình F-35 trong năm 2025 đến từ hoạt động tác chiến thực tế. Lockheed Martin cho biết các phi đội F-35 của Mỹ và đồng minh đã tham gia Chiến dịch Midnight Hammer (tháng 6.2025), một chiến dịch phối hợp nhằm chế áp hệ thống phòng không tích hợp của Iran. Dù chi tiết nhiệm vụ vẫn được bảo mật, giới công nghiệp quốc phòng nhận định đây là lần đầu tiên phần mềm TR-3 được thử nghiệm trong môi trường tác chiến đối kháng thực sự, qua đó kiểm chứng khả năng xâm nhập, chia sẻ dữ liệu và tấn công chính xác của F-35 trước các hệ thống radar hiện đại.

Tại châu Âu, Lockheed Martin cũng xác nhận các tiêm kích F-35 của NATO đã tham gia đánh chặn mối đe dọa trên không tại khu vực Ba Lan. Đây được xem là trường hợp đầu tiên tiêm kích thế hệ 5 thực hiện nhiệm vụ đối phó drone trong không phận NATO, qua đó thúc đẩy các đánh giá lại về học thuyết phòng không - phòng thủ tên lửa tích hợp của liên minh.

Ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, Thủy quân lục chiến Mỹ ghi nhận các phi đội F-35B hoàn thành gần 5.000 giờ bay an toàn trong các đợt triển khai từ tàu đổ bộ và căn cứ tiền phương. Kết quả này cho thấy độ tin cậy của F-35 trong điều kiện triển khai phân tán, phù hợp với định hướng tác chiến mới của Mỹ tại khu vực.

Song song với hoạt động quân sự, cam kết mua sắm F-35 tiếp tục gia tăng. Italy, Đan Mạch mở rộng đơn đặt hàng; Phần Lan và Bỉ tiếp nhận những chiếc F-35 đầu tiên; trong khi Na Uy trở thành quốc gia Bắc Âu đầu tiên hoàn tất tiếp nhận toàn bộ phi đội. Về công nghiệp, thỏa thuận sản xuất Lô 18–19 trị giá 24 tỷ USD cùng hợp đồng bảo đảm duy trì khai thác mới đã tạo nền tảng ổn định cho giai đoạn sau năm 2025.

Về công nghệ, TR-3 được xem là bước nâng cấp quan trọng nhất từ trước tới nay, mở đường cho Block 4 với vũ khí mới, khả năng tác chiến điện tử nâng cao và các tính năng hỗ trợ trí tuệ nhân tạo. Dù từng gặp chậm trễ, Lockheed Martin xác nhận TR-3 đã được triển khai đầy đủ và đi vào vận hành tại các đơn vị tuyến đầu.

Bước sang năm 2026, F-35 không còn là một dự án đang hoàn thiện mà đã trở thành nền tảng tác chiến chủ lực của nhiều lực lượng không quân. Thách thức trong giai đoạn tới không nằm ở việc sở hữu F-35, mà ở cách các quốc gia khai thác hiệu quả ưu thế tàng hình, khả năng kết nối và quy mô triển khai của dòng tiêm kích thế hệ 5 này trong môi trường xung đột ngày càng phức tạp.

Hoàng Vũ