'Chuyện cây chuyện đời' của họa sĩ Trần Thùy Linh

Trong buổi ra mắt tập tản văn Chuyện cây chuyện đời ngày 11.1, họa sĩ (HS) Trần Thùy Linh dẫn dắt độc giả bước vào một cuộc hành trình rất khác: không chỉ bằng chữ nghĩa hay màu sắc, mà bằng chính nhịp thở của thiên nhiên - một không gian xanh mướt hiếm có ở đô thị Sài Gòn.

Không ồn ào, không lên gân, Chuyện cây chuyện đời - cuốn sách thứ 5 của nữ họa sĩ - mở ra như một lời mời chậm rãi: mời người đọc dừng lại giữa nhịp sống hối hả, lắng nghe thiên nhiên và soi chiếu vào chính đời sống nội tâm của mình. Ẩn sau từng trang sách là một triết lý sống cộng sinh - nơi con người không đứng ngoài hay đứng trên tự nhiên, mà là một phần không thể tách rời của hệ sinh thái trên trái đất.

Tìm về thiên nhiên để vượt qua trầm cảm

Ít ai biết rằng, phía sau những bức tranh thiên nhiên nhiều màu sắc và những trang viết đầy năng lượng là một giai đoạn khủng hoảng sâu sắc trong cuộc đời HS Trần Thùy Linh.

Chị chia sẻ rằng cách đây 15 năm, khi đang làm tại Tổng lãnh sự quán Đức tại TP.HCM, chị từng rơi vào trầm cảm nặng nề, mất niềm tin vào cuộc sống và các mối quan hệ xung quanh. Đó là thời điểm mọi điểm tựa tinh thần dường như sụp đổ và chị phải tìm đến trị liệu tâm lý.

Bước ngoặt đến từ một lời khuyên giản dị của chuyên gia tâm lý người Đức: “Đường tìm về tâm tốt nhất là con đường đi qua những khu rừng”. Không phải là một liệu pháp tức thời hay một chuyến du lịch ngắn ngày, hành trình chữa lành của Trần Thùy Linh bắt đầu bằng việc tách mình khỏi môi trường quen thuộc, những người quen thuộc, để sống chậm lại giữa thiên nhiên.

Sau đó, chị xin nghỉ 1 tháng không lương và tìm đến một nơi xa lạ, không người quen. Chị kể, những ngày đầu ở vùng rừng núi Sơn Tây, tâm trí chị vẫn chìm trong sự mệt mỏi và chán chường. Phải đến tuần thứ hai, khi chị thôi chống cự với bản thân và cho phép mình hòa vào nhịp sống của đất trời, sự chữa lành mới dần thẩm thấu. Chị đạp xe qua những rừng bạch đàn, lắng nghe tiếng gió và sự im lặng của đất trời để cảm nhận.

Từ trải nghiệm cá nhân sâu sắc đó, Trần Thùy Linh đúc kết một triết lý sâu sắc về mối quan hệ cộng sinh vô cùng quan trọng giữa con người và hệ sinh thái.

Thiên nhiên không chỉ cung cấp oxy hay các dưỡng chất sinh học, mà còn tỏa ra một nguồn năng lượng an thần, giúp tái tạo các tế bào bị tổn thương trong tâm hồn. Chị khẳng định, con người không bao giờ có thể "thuần hóa" hay "khống chế" thiên nhiên. Ngược lại, chúng ta là một phần không thể tách rời của hệ sinh thái ấy.

Lối sống xanh bắt đầu từ những hành động nhỏ mỗi ngày

Khi chia sẻ về Chuyện cây chuyện đời, khái niệm lối sống bền vững qua lăng kính của HS Thùy Linh không hiện lên như những dự án lớn lao, hay khẩu hiệu bảo vệ môi trường mà khởi nguồn từ một sự thay đổi rất nhỏ trong nhận thức: học cách trân trọng những điều tưởng như tầm thường.

Thay vì chỉ ngợi ca những đóa hoa rực rỡ, chị dành nhiều yêu thương cho những chiếc lá rụng, những bộ rễ xù xì hay cả những ngọn cỏ dại ven đường. Theo tác giả, cần rất nhiều tình yêu để có thể yêu được những điều bình thường. Khi nhận thức thay đổi, con người không còn nhìn thiên nhiên như đối tượng để khai thác, mà như những người bạn tâm giao, có đời sống và tiếng nói riêng.

Từ đó, lối sống bền vững được hiện thực hóa bằng những hành động rất cụ thể trong đời sống hàng ngày. Đó có thể là thực hành “tắm rừng” - đi bộ chậm rãi trong công viên, hít thở sâu và cảm nhận năng lượng từ cây cối; hay “tắm đất” bằng việc đi chân trần trên cỏ, để cơ thể được “tiếp đất” và cân bằng lại nhịp sinh học.

Trong sự ồn ào của đô thị, việc biết im lặng để nghe tiếng mưa, tiếng gió, tiếng côn trùng cũng là một cách sống xanh, sống tỉnh thức.

Ngay cả căn bếp trong mỗi ngôi nhà, theo Trần Thùy Linh, cũng là nơi bắt đầu của ý thức bảo vệ môi trường: từ việc xử lý rác thải, hạn chế lãng phí, đến việc tạo dựng những góc xanh nhỏ bé trong không gian sống. Với chị, lối sống xanh không phải là khẩu hiệu, mà là những lựa chọn rất đời thường - như tặng nhau một mầm cây trong ngày cưới hay dịp kỷ niệm, để “cây đời mãi xanh” trở thành chứng nhân cho tình yêu.

Nghệ thuật và thiên nhiên: Sự hợp nhất của trải nghiệm sống

Ở Trần Thùy Linh, không tồn tại ranh giới rõ rệt giữa đời sống cá nhân, sáng tạo nghệ thuật và việc chăm sóc thiên nhiên. Bốn hoạt động là một phần cuộc đời chị: Viết - Vẽ - Vườn - Chụp đan xen, bổ trợ cho nhau như một vòng tròn khép kín.

Nghệ thuật trong Chuyện cây chuyện đời không chỉ nằm ở chữ nghĩa hay hình ảnh minh họa, mà là sự chuyển hóa trực tiếp từ những trải nghiệm sống vào thế giới sáng tạo. Tác giả từng chia sẻ: viết là cách thể hiện tư duy bằng ngôn từ, còn vẽ là cách tư duy bằng màu sắc. Những series tranh như The Story of Leaf (Chuyện đời của lá) ra đời từ quá trình quan sát tỉ mỉ từng đường gân lá, từng chuyển sắc tinh tế của tự nhiên.

Tinh thần ấy tiếp tục được mở rộng trong cách chị tạo dựng không gian sống.

Trần Thùy Linh còn chia sẻ kinh nghiệm làm vườn theo hướng “thuận tự nhiên” như cách chị chăm cho khu rừng của mình. Chị giữ lại rễ cây khô, trồng cây bản địa, chấp nhận sự hoang dã vừa phải thay vì can thiệp quá mức như tạo cây bon sai. Tại khu vườn của chị bên hồ Trị An, chị “mang rừng trả lại cho rừng” bằng cách trồng cây sao, dầu, dáng hương. Thậm chí cả những loài cỏ từng bị xem là vô dụng mà người dân nơi đây chỉ cho bò ăn, chị cũng mang về khu vườn của mình.

Với chị, tạo dựng một khu vườn cũng giống như quá trình hoàn thiện con người: không bao giờ có thể nói là xong. Đó là hành trình của sự kiên nhẫn, khiêm nhường và lắng nghe. Khi con người chăm sóc cây cối bằng sự chân thành, những tán lá lao xao chính là lời hồi đáp sâu sắc nhất của thiên nhiên.

Kết thúc buổi ra mắt sách, khi được hỏi "nếu là một cái cây, chị sẽ là loài cây nào", Trần Thùy Linh mỉm cười nói rằng chị chọn mình là “một ngọn cỏ” - nhỏ bé nhưng bền bỉ, luôn cúi xuống để hiểu những giá trị cốt lõi của sự sống.

Nhật Hạ